Leugenaar

Taal: Nederlands
0,1625/5
2 recensies
Leugenaar
Leugenaar

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jan Koster
3/5

Leugen wordt waarheid

[Recensie] Ayelet Gundar-Ghosen (1982) is onder andere columniste en essayiste. Ze heeft psychologie gestudeerd en een opleiding film & script gevolgd. Leugenaar is haar derde roman. Het is een verhaal dat past in tijden van aandacht voor en ophef over seksueel misbruik. Helaas is inmiddels gebleken dat niet alle beschuldigingen recht doen aan de waarheid. In die zin kan deze roman beschouwd worden als kritiek op de hijgerigheid van media die zich als hongerige wolven op een nieuwe prooi storten zonder uit te zoeken hoe het echt zit.

In Leugenaar is al snel duidelijk dat er van misbruik geen sprake is. De aanleiding voor alle ophef is een gebeurtenis in een ijssalon waarin Noefar de klanten helpt. Het is een kleurloos meisje met weinig vrienden en met een zus die haar in alle opzichten in de schaduw stelt.
Zij hoopte met dat baantje op een spannende zomer maar het is er niet van gekomen. Tot de laatste dag waarin alles verandert.

Avisjai Milner, een zanger die een glorieuze toekomst achter zich heeft, betreedt de ijssalon en moet naar zijn zin te lang wachten. Het escaleert, hij beledigt haar en zij rent huilend naar een plaatsje, achter de winkel. In de veronderstelling dat Noefar zijn geld heeft meegenomen rent hij haar achterna waarop zij begint te gillen. Het gevolg: Milner wordt gearresteerd en de media hebben in een periode van weinig nieuws weer iets om zich volop mee bezig te houden.

Noefar krijgt nauwelijks de kans om haar zegje te doen en de leugen wordt een onbetwistbare waarheid. Ze komt op televisie, eindelijk krijgt zij de aandacht waarnaar ze al zo lang op zoek is.
Van het voorval zijn er twee getuigen. De ene is een bedelaar die voorwendt dat hij doofstom is omdat hem dat meer oplevert. Op enkele momenten doorbreekt hij zijn zwijgen, niet toevallig telkens als de rechercheur langs zijn stekje loopt. Bij deze laatste groeit mede hierdoor de twijfel aan het verhaal.

De andere is Lavi, een sukkelige leeftijdgenoot van Noefar die het tafereel vanaf het balkon heeft gezien. Hij chanteert haar ermee en hij krijgt haar in zijn greep; misschien is hij eigenlijk de echte aanrander, maar hij krijgt geen aanklacht aan zijn broek. Integendeel, er lijkt iets van een romance op te bloeien.
Er komen meer scheurtjes in het verhaal maar het is te groot geworden. Noefar kan niet meer terug.

Tot zover heeft Leugenaar een sterk plot. Dan raakt de auteur langzaam maar onontkoombaar in de problemen, zij raakt verstrikt in het verhaal. Want hoe moet je een verhaal als dit zich verder laten ontwikkelen en geloofwaardig laten aflopen? Het is een knoop die Gundar-Ghosen niet goed weet te ontwarren. Ook het opvoeren, op circa twee derde van Leugenaar, van een oude dame die zich voordoet als overlevende van de holocaust en daarmee onverdiende aandacht genereert, helpt niet.

Hoewel Gundar-Ghosen moeite heeft met de afronding van het verhaal is duidelijk dat zij wel een interessante stijl heeft.

Over de puisten van Noefar en haar zelfbeeld:

“De talgklieren van Noefar daarentegen werkten op hun gemak, namen bezit van haar voorhoofd en dan een kleine enclave op haar neus en namen daar genoegen mee. Maar de puisten die niemand stoorden, ergerden Noefar zelf wel degelijk. Ze noemde zichzelf dan ook ‘puistenkop’.”

Over de moeder van Noefar, een taaldocente:

“Roniet Sjalev, een doorgaans aardige vrouw die haar beheersing van de taal ongemerkt verruild had voor beheersing door de taal.”

Dat Noefar de dwangmatige behoefte om altijd maar taalfouten van anderen te verbeteren van haar moeder heeft overgenomen is mede de oorzaak van het incident in de ijssalon.

Het verloop van het verhaal is lichtelijk teleurstellend. De stijl is mooi, Leugenaar is goed geschreven. De thematiek moet je niet zozeer zoeken in de leugenachtigheid van mensen, dat is wel goed als aanleiding, maar de auteur voert dit te ver door en raakt daar zelf in verstrikt. De gewetensnood die het gelieg met zich meebrengt is wel aardig uitgewerkt.

Het zwaartepunt van de thematiek zit vooral in het hijgerige gedrag van media die in staat zijn om incidenten kortstondig enorm uit te vergroten en te weinig oog te hebben voor het echte verhaal en voor de afloop, want er is altijd wel weer een andere hype. Iets wat overigens niet alleen voor media geldt, maar dat terzijde. In dat opzicht is Leugenaar goed geslaagd en een waardevolle bijdrage aan een gevoelige discussie.

Eerder verschenen op jkleest

Recensie door: Marnix Verplancke
3,5/5

Boeiend dilemma pijnlijk aangepakt

[Recensie] De Israëlische Ayelet Gundar-Goshen schreef een heerlijke roman over de verlokkingen van de leugen en het nimmer aflatende gezeur van het knagende geweten.

Zeventien jaar en twee maanden is Noefar. Ze is bezig aan de laatste dag van haar vakantiejob in een ijssalon in Tel Aviv. Wat in haar gedachten een spannende periode had moeten worden met jongens die elkaar verdrongen om haar aandacht, is uitgedraaid op een saai karwei van bollen scheppen en hoorntjes vullen waarbij geen enkele jongen haar ook maar een blik waardig achtte. Veel zin heeft ze er niet meer in, wat ook de op een zijspoor belande zanger en tv-ster Avisjai Milner aanvoelt wanneer hij naar zijn mening al te lang moet wachten om bediend te worden. Dit is volstrekt inacceptabel, hij maakt zich kwaad, waarna hij er door Noefar, de dochter van een taallerares, op gewezen wordt dat het ‘onacceptabel’ is en niet ‘inacceptabel’. Milner gooit het meisje daarop een paar beledigde volzinnen naar het hoofd, waarna ze van de schrik op de vlucht slaat, het binnenplaatsje achter de winkel op. In de veronderstelling dat ze er met zijn briefje van 200 sjekel vandoor is, volgt Milner haar, en wanneer hij haar te dicht nadert geeft ze een brul. “Noefar Sjalev schreeuwde,” schrijft Ayelet Gundar-Goshen in Leugenaar, “en de hele stad schreeuwde terug.” En die stad schreeuwde schande, want die vadsige charmeur op zijn retour had dat onschuldige meisje ongetwijfeld aangerand. Wat zou je anders verwachten in #MeToo-tijden?

Milner vliegt de cel in en Noefar wordt zozeer vertroeteld dat ze aan de waarheid niet toe komt, dat er van een aanranding helemaal geen sprake is. Slechts twee mensen weten hoe de vork werkelijk aan de steel zit, een doofstomme bedelaar die niet echt doofstom is, alles gezien heeft en beslist te zwijgen en Lavi, de ietwat sullige jongen die op de derde verdieping boven de ijssalon woont. Doordat zijn moeder zijn vader met tientallen mannen tegelijk bedriegt, is Lavi getraind in het doorgronden van de vrouwelijke psyche, en heeft hij meteen door dat ook Noefar de waarheid niet vertelt. Kom straks naar het binnenplaatsje achter de ijssalon, bezweert hij haar, waar het meisje gewillig op ingaat, want misschien zal haar honger naar liefde nu eindelijk gestild worden. En inderdaad, Noefars leugen schept een band tussen de twee jongeren, een band die uitgroeit tot een relatie, “als een kadaver waarin zich bijen genesteld hadden, die een zoete honing maakten”.

Misschien heeft Ayelet Gundar-Goshen Noefar wel niet toevallig de familienaam Sjalev gegeven. Haar schrijfstijl doet immers meer dan eens denken aan die van Meir Shalev, organisch en plastisch, met heel veel goed gekozen details en een fijne tongue-in-cheeck humor. Je zou het bijna magisch-realistisch kunnen noemen, zoals in de scène over Noefars schreeuw die door de hele stad werd herhaald, maar daarvoor staat Gundar-Goshen nog net iets te veel met haar beide benen op de grond. Spits, fris en fonkelend is misschien juister. De wijze waarop de liefde tussen Noefar en Lavi openbloeit, beschrijft ze bijvoorbeeld bijzonder mooi, hoe ze ontdekken dat ze geen van beiden van olijven of paprika’s houden, hoe ze bijgeloof verafschuwen maar toch liever uit de buurt van een zwarte kat blijven en hoe Noefar zich steeds meer zorgen maakt over de plakkerigheid tussen haar dijen wanneer ze bij Lavi is. Wanneer ze het googelt, durft ze niet te lezen wat er staat. ‘Aan jezelf komen om te weten wat goed is,’ ziet ze tussen haar vingers door. Maar waar, vraagt ze zich dan af. Waar moet ze aan zichzelf komen?

Al die aandacht doet iets met Noefar. Van het innemende lelijke eendje verandert ze in een succesrijke en misschien wel een tikkeltje hautaine zwaan. Ze ligt opeens goed bij de topmeiden en wordt gevraagd als spreker op de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen die – o ironie – doorgaat in de ambtswoning van de president die niet van zijn secretaresse kon afblijven. En dat alles omwille van haar grote leugen, beseft ze. Wanneer ze hoort dat Milner vijf jaar gevangenisstraf boven het hoofd hangt, slaat de wroeging toe. Precies over dit dilemma gaat Leugenaar, en precies daar ook gaat Gundar-Goshen in een pijnlijke overdrive. Ze wil haar punt te veel maken, haalt er zelfs een hoogbejaarde vrouw bij die de identiteit aangenomen heeft van een Sjoa-overlevende en maakt ook van Lavi’s onoprechtheid een thema. Te veel leugenaars om echt goed te zijn, denk je dan.

Eerder verschenen in De Morgen

Samenvatting

Er zijn mensen die met de vuist op de toonbank slaan en er zijn mensen die erachter staan en vriendelijk vragen: ‘Waarmee kan ik u van dienst zijn?’ De zeventienjarige

ijsverkoopster Noefar Sjalev behoort zonder twijfel tot de tweede categorie, onopvallend en dienstbaar. Als op een dag een beroemde zanger het winkeltje binnenkomt en beledigende opmerkingen maakt over haar uiterlijk omdat hij vindt dat ze hem te traag bedient, loopt zij de zaak uit. Hij gaat haar achterna in de veronderstelling dat ze er met zijn biljet van tweehonderd sjekel vandoor is gegaan. Noefars gil alarmeert de buurtbewoners en tot haar verbazing is iedereen ervan overtuigd dat de man haar

seksueel probeerde lastig te vallen. En zij besluit hen dat te laten geloven. Voor het eerst in haar leven staat Noefar in het middelpunt van de belangstelling. Haar leugen maakt van de onopvallende, onhandige ijsverkoopster een heuse mediaprinses. Ondertussen eist een van de weinige mensen die weet wat er echt is gebeurd een prijs voor zijn zwijgen. Met zwarte humor en diep inzicht in de menselijke aard beschrijft Leugenaar hoe een klein leugentje een groot verschil kan maken. In een wereld van mediahypes en alternatieve feiten laat de schreeuw van een meisje een hele stad twitteren.

Toon meer Toon minder
€ 21,99

Verwachte leverdatum: woensdag 01 april


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789059368729
Verschijningsdatum
januari 2020
Druk
1
Aantal pagina's
224 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Cossee, Uitgeverij

Vertaald door
Shulamith Bamberger

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden