Tussenruimte

Auteur(s): Vanessa Oostijen
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Tussenruimte
Tussenruimte

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jan Koster

Over kunst en leegte

[Recensie] Vanessa Oostijen zette in 2016 een gedurfde stap. Ze zegde haar baan op om te gaan schrijven en tekenen. Ze heeft een kinderboek geïllustreerd en tekent voor Volkskrant Magazine. Een paar voorbeelden van haar tekenkunsten kom je tegen in haar debuutroman Tussenruimte.

De hoofdpersonen Christina en Tom leren elkaar op bijzondere wijze kennen. In de tram braakt de hond van Christina een tampon uit die hij in een prullenbak had gevonden toen zij hem uit het oog was verloren tijdens een acquisitiegesprek. Tom houdt het hoofd koel en lost de genante situatie op. Lange halen, snel thuis: na een tijdje besluiten zij te trouwen. Maar dan.

Beiden krijgen een unieke kans. Papierkunstenares Christina kan een prestigieuze opdracht krijgen van het modehuis Hermès ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan. Ze moet daarvoor naar Parijs. Tom krijgt een uitnodiging van een beroemde componist om in Tokio te werken aan een nieuw muziekstuk. In goed overleg besluiten zij om deze kansen te benutten. Dat zij elkaar een tijdje niet kunnen zien nemen zij voor lief. Het leven is nog lang genoeg. Op een bijzondere manier zullen zij contact houden door elkaar dagelijks een verhaal voor te lezen uit De mier en de mini-os.

In het eerste deel volg je Vanessa en haar vorderingen. Het vouwen van papier is voor een deel het scheppen van leegte. De papieren versie van een blauwborst, een vogeltje dat je geregeld tegenkomt in Tussenruimte, is vooral leegte in een papieren omhulsel. Ze ontmoet een schrijver die een boek heeft geschreven over Amelia Earhart, de eerste vrouwelijke pilote die in het niets verdween. Deze schrijver werkt aan een nieuw boek met een verrassend onderwerp en dito hoofdpersoon.

Aan de andere kant van de wereld, hoeveel Tussenruimte wil je hebben, maakt Tom een vreemde tijd door. Zijn gastheer is zelf afwezig maar zorgt er wel voor dat het zijn gast aan niets ontbreekt. Tom’s dagen zijn leeg maar het geeft hem alle gelegenheid om te oefenen.

In zekere zin, tegelijk onbedoeld, zou Tussenruimte een metafoor voor het leven in de huidige coronacrisis kunnen zijn. Het leven van de hoofdpersonen lijkt te worden gestuurd door hogere machten. Het is natuurlijk een stom toeval dat beiden vrijwel tegelijk in die fase van hun gezamenlijke leven een kans krijgen die zij moeten grijpen. Met als gevolg dat zij alle tijd hebben om in een zekere mate van afzondering hun vaardigheden te ontwikkelen.

De sfeer in Tussenruimte is op een mooie manier vreemd, moeilijk te duiden. Soms dromerig, dan heeft het weer enkele magisch-realistische trekjes. De titel is goed gekozen, het duidt een vorm van leegte aan, iets ongrijpbaars, net als het verhaal bij vlagen.

Oostijen is goed in het oproepen van beelden. Op de eerste pagina, over haar hond:

“Zijn ogen hadden de goedmoedige glans als die van een heer op leeftijd wiens avonturen nooit echt zouden uitdoven. Het meest was ik gehecht aan zijn zachte, kelkvormige oren, met aan beide kanten een geultje, waardoor ik iedere keer als hij me tegemoet snelde aan zegevierende stropdassen dacht.”

Tussenruimte is een roman die je moet ondergaan. Het is een wonderlijk mooi debuut dat doet verlangen naar meer.

NB: op spotify is de speellijst te vinden van de nummers die in het boek voorkomen, via deze link

Eerder gepubliceerd op jkleest.nl

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Roman die tegen alle logica en intuïtie ingaat

De eerste zin

“Tot voor kort, toen ik nog in een krappe kamer woonde waar je vanuit een wiebelige plastic douchecabine in de koekenpan kon roeren, had ik een zandkleurige sloughi met de naam Harry.”

Recensie

Christina komt aan de kost als papierkunstenares. Ze vouwt gebouwen, schoenen, kledingstukken, zeiljachten, muziekinstrumenten en meubilair. Het papierwerk scherpt haar zintuigen en schenkt haar de mogelijkheid een heel eigen wereld te construeren, fraaier en gedetailleerder dan de werkelijkheid. Omdat het modehuis Hermès 150 jaar bestaat heeft het Christina verzocht een papieren versie te maken van zijn belangrijkste winkel, in de Parijse Rue du Faubourg Saint-Honoré. Haar kunstwerk moet het pièce de résistance worden op de tentoonstelling die in het Grand Palais zal doorgaan. Zo’n opdracht kan Christina natuurlijk niet weigeren, ook al betekent dit dat ze daardoor niet met haar kersverse echtgenoot Tom naar Tokio kan. Deze trompettist is immers door een beroemde avant-gardecomponist uitgenodigd om mee te werken aan een nieuwe creatie. En dus nemen ze afscheid en beloven iedere dag op hetzelfde tijdstip, wanneer het voor de een ochtend en voor de ander avond is, een fabel te zullen lezen uit De mier en de mini-os.

Maar eens ver uit elkaar worden Christina en Tom overvallen door verwarring en vervreemding. Zij ontmoet een schrijver, wiens Een fout in de tijd, over de verdwijning van Amelia Earhart, zij fantastisch vond, en die nu aan een roman bezig is waarin ze vermoedt zelf de hoofdrol te spelen. Hij krijgt in Tokio zijn opdrachtgever nooit te zien, wordt maandenlang de wacht aangezegd en komt wanneer hij uiteindelijk het heft in eigen handen neemt in een badkamer vol dode blauwborsten terecht, vogels die in Vanessa Oostijens fascinerende debuutroman Tussenruimte regelmatig, en ook in getekende gedaante de kop opsteken. Zo maakt Christina papieren kooitjes, waar papieren blauwborsten in zitten. Af en toe waan je je als lezer in Haruki Murakami’s De opwindvogelkronieken.

Tussenruimte is een roman die tegen alle logica en intuïtie ingaat en eerder een sfeer wil oproepen dan een verhaal vertellen. Het is een boek waar je in moet duiken, als was het een rivier vol glinsterend water, beseffend dat je ook zou kunnen verdrinken. Soms voel je je longen volstromen, gaat je hoofd duizelen, en kom je los van de realiteit. Een goed boek, besef je dan, kan echt wel zorgen voor extase.

3 vragen aan Vanessa Oostijen

Waarom is je hoofdrolspeelster een papierkunstenares en geen tekenares, zoals jij?

Oostijen: “Papiervouwen heeft veel met fragiliteit en fijnzinnigheid te maken, en met vooruit denken. Aangezien de grote levensvraag van mijn hoofdpersoon is welke kant ze op moet, is dat een ideale bezigheid voor haar. Ze heeft sturing nodig en wil weten hoe ze moet leven. Wie – ik zeg zo maar iets – een fluitketel wil vouwen, moet vooruit kunnen denken, en dit ook nog eens in de juiste volgorde. Tekenen is helemaal anders. Als ik een panda teken, speelt dat niet. Het modehuis Hermès doet best wel veel met papierkunst, dus dat kwam ook goed uit. En het is gewoon heel erg mooi. Ik wou dat ik het beheerste.”

Ik vind Tussenruimte een heel onnederlands boek. Kun je daar in komen?

Oostijen: “Dat zei mijn uitgever ook al. Zelf lees ik graag experimentele literatuur. Misschien heeft het daar wel mee te maken. Het is alvast geen psychologische roman. Ik wou een boek schrijven vol verbeelding en sfeer, over filosofie en magie. Het is een zoektocht van een creatieve geest, en dat was voor mij ook zo. Ik heb geen schrijfschema gehanteerd en was net zo nieuwsgierig hoe het af zou lopen als de lezer dat wellicht zal zijn. De scène waarin twee diepgevroren en gevilde hazen opgelikt worden door een hond was mij ook een raadsel, maar ze moest er wel in. Het duurt wellicht langer om uit te leggen waar dit boek over gaat dan om het te lezen, maar toch een poging: over de vraag of er een groter bewustzijn is, of een groter iets, dat ons een bepaalde kant opstuurt. Waarom doen we wat we doen? Zijn we poppetjes die hun eigen handelen niet kunnen sturen?”

Is je roman een ode aan het onbeheersbare leven?

Oostijen: “Ik heb het speciaal voor de coronacrisis geschreven inderdaad (lacht). Voor mij voelt het leven ook echt onbeheersbaar. Ik laat iemand in het boek zeggen dat we ons geen stelligheid kunnen permitteren. Ik meen dat. Er zijn heel veel processen waar we geen invloed op hebben. Zijn we vandaag in de greep van een werkelijk gevaar of alleen van een idee? We weten dat niet. Voor mij is dat een troostende gedachte. We bevinden ons in de tussenruimte, de plek waar we ons kunnen overgeven aan de schoonheid van muziek en kunst.”

Eerder verschenen op Knack

Samenvatting

Christina heeft het voor elkaar: zij en haar geliefde Tom gaan trouwen, ze hebben een etage gevonden waar ze kunnen wonen en werken, en Christina is ook nog eens net begonnen aan een groot project dat haar carriere als papierkunstenaar naar grote hoogten kan stuwen. Maar lang duurt haar geluk niet. Tom krijgt een uniek aanbod om als trompettist een baanbrekend stuk te gaan spelen en vertrekt naar Tokio. Om hun creatieve processen niet te verstoren door het gemis, besluit het stel weinig tot geen contact te onderhouden. Eenmaal aan de andere kant van de wereld blijkt de beroemde componist die Tom had uitgenodigd spoorloos. In een verlaten woning overgelaten aan zijn lot, wordt Tom gedwongen zijn innerlijke demonen in de ogen te kijken. In de stilte die ontstaat lijkt er ruimte voor iets nieuws. Intussen kan Christina zich helemaal op haar werk storten, maar naarmate de tijd verstrijkt verdwijnt Tom stilaan uit het vizier en wordt het steeds onduidelijker wat echt is en wat niet. Wanneer Christina's overbuurman, de schrijver Martin, steeds nadrukkelijker in haar leven figureert en het hoofdpersonage uit zijn nieuwe roman verdacht veel op Christina lijkt, is het onduidelijk wie de touwtjes in handen heeft.

Toon meer Toon minder
€ 21,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 07 juli


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789492928856
Verschijningsdatum
april 2020
Druk
1
Aantal pagina's
pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
  • Moderne en hedendaagse fictie
Categorieën

Uitgever
Uitgeverij Pluim

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden