Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De acht beste boeken over slavernij, kolonialisme en racisme

donderdag 1 juli 2021

Op 1 juli is het Keti Koti, de viering van de afschaffing van de slavernij en herdenking van het slavernijverleden. Op deze dag is het 158 jaar geleden dat het Koninkrijk der Nederlanden de slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen afschafte. Ruim 45.000 oorspronkelijk Afrikaanse slaven kwamen hiermee vrij. 

Om deze dag te vieren en te herdenken hebben we hieronder acht boeken op een rijtje gezet. De boeken gaan niet alleen over slavernij maar ook over racisme en kolonialisme, onderwerpen die sterk met elkaar verweven zijn. 

 

1. Wij slaven van suriname- Anton de Kom

Wij slaven van Suriname van Anton de Kom is zowel een literair meesterwerk, persoonlijke en algemene geschiedschrijving als een felle aanklacht tegen racisme en uitbuiting. In dit boek uit 1934 werd voor het eerst de Surinaamse geschiedenis beschreven vanuit antikoloniaal gezichtspunt, door een afstammeling van slaafgemaakten die de gevolgen van de koloniale overheersing aan den lijve had ondervonden. De Kom vertelt hoe het Nederlandse koloniale bewind het land en zijn inwoners onderdrukte, en hoe verschillende Surinaamse bevolkingsgroepen daartegen in opstand kwamen. Met grote eruditie schrijft hij over de verschrikkingen, maar ook over moed, zelfrespect en vrijheid. 157 jaar na de officiële afschaffing van de slavernij en 86 jaar na publicatie heeft het boek, en zijn boodschap, niets aan zeggingskracht ingeboet.

Mitchell Esajas, Tessa Leuwsha en Duco van Oostrum schreven speciaal voor deze nieuwe editie elk een beschouwing die het boek in zijn context en de huidige tijd plaatsen.

 

2. De geschiedenis van de slavernij- Dick Harrison

In De geschiedenis van de slavernij geeft de Zweedse hoogleraar geschiedenis Dick Harrison, auteur van 'De Dertigjarige Oorlog', een indrukwekkend overzicht van de slavernij, van de vroegst bekende beschavingen tot hedendaagse dwangarbeid. Hij behandelt de oudheid, de middeleeuwen, de trans-Atlantische slavenhandel en de laatste twee eeuwen. In dit diepgravende werk wisselt Harrison de grote lijnen af met fragmenten uit dagboeken en brieven, waardoor hij het menselijke aspect benadrukt. Speciaal voor de Nederlandstalige editie voegde hij hoofdstukken toe over Congo, Indonesië en Suriname. 

 

3. Medardo de Marchenea. Staatsgevaarlijk in koloniaal Curaçao- Aart G. Broek, Medardo de Marchena

In 1929 publiceerde Medardo de Marchena een schotschrift waarin hij onstuimig uithaalde naar het koloniale bestuur, de rooms-katholieke missie en het internationale grootkapitaal op Curaçao. In ongekend felle bewoording hekelde De Marchena het racisme en de hypocrisie van de blanke elite en de uitbuiting van de Afro-Curaçaose bevolking. Hij kwam erdoor in beeld bij de inlichtingendienst op het eiland. Inspanningen hem gevangen te zetten mislukten tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Medardo werd opgepakt vanwege het uitdragen van een staatsgevaarlijk gedachtegoed en bracht de oorlogsjaren door in een interneringskamp op Bonaire. Medardo de Marchena schreef het schotschrift in het Papiaments, de creoolse moedertaal van hem en zijn mede-eilanders uit alle lagen van de bevolking. Onder de titel Onwetendheid of De vorming van een volk verschijnt het felle betoog voor het eerst in Nederlandse vertaling. Aan dit pamflet gaat een uitgebreide inleiding vooraf, waarin Aart G. Broek een gedenkwaardig handelen uit de koloniale geschiedenis beschrijft.

“Wie is er schuldig aan dat het ons ontbreekt aan al die hooggeschoolde posities die noodzakelijk zijn om het negerras aanzien te verlenen? Kunt u het zelf niet bedenken, mijn lezers? Het zijn die blanke mannen met blauwe ogen, die op vrouwen lijken door de manier waarop ze gekleed zijn en die zowel Rome als Nederland tot vaderland hebben. Zij zijn schuldig aan deze achterstand van Curaçao, terwijl onze gekleurde bevolking al bijna vier generaties geniet van de emancipatie.”

Pedro Pablo Medardo de Marchena was de buitenechtelijke zoon van de Afro-Curaçaose vrouw Anna Delphina Wiel. Hij werd geboren op donderdag 29 juni 1899 in het stadsdistrict Willemstad op Curaçao. Zijn opvoeding werd financieel en emotioneel gesteund door zijn Joodse vader Abraham de Benjamin de Marchena. Van hem kreeg Medardo als jong volwassen man de achternaam. Dat was niet vanzelfsprekend en onderstreepte Abrahams verbondenheid met Delphina en hun zoon. In 1920 bezocht Medardo New York. Daar maakte hij kennis met de ideeën en idealen van de Afro-Caribische activist Marcus Garvey. Die zouden hem zijn leven lang beïnvloeden. De Marchena overleed op 15 mei 1968 op Bonaire.

Aart G. Broek, (historisch) socioloog en letterkundige; auteur van onder meer Het zilt van de passaten; Caribische literatuur in de twintigste eeuw (2000), De kleur van mijn eiland; Ideologie en schrijven in het Papiaments sinds 1863 (2006), Geboeid door macht en onmacht; Geschiedenis van de politie op de Nederlands-Caribische eilanden (2011) en De terreur van schaamte; Brandstof voor agressie (2015).

Nieuwsgierig naar dit boek? In het laatste Bazarow Magazine staat een voorpublicatie. Klik hier om het te lezen. 

 

4. Max Havelaar- Multatuli

Max Havelaar is de grote roman van Multatuli (1820-1887). De roman is hét monument in de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Maar bovenal is Max Havelaar een aanklacht tegen de apartheidssamenleving die — gelegitimeerd door zendingsdrift — uitbuiting van de inheemse bevolking in Nederlands-Indië mogelijk maakte. Een aanklacht die in Nederland insloeg als een bom omdat ze durfde raken aan de dominantie van koopmannen en dominees. De opschudding die Max Havelaar toen veroorzaakte, bepaalt nu nog de actualiteit van de roman. Nederlands-Indië is er dan wel niet meer, maar hoezeer is Nederland veranderd?

 

5. Lichter dan ik - Dido Michielsen 

Java, 1850. Isah groeit op in de kraton, het vorstenverblijf in Djokja. Haar levensloop lijkt daarmee vast te staan. Maar de eigenzinnige, jonge vrouw weet te ontsnappen aan de traditionele standenmaatschappij. Ze wordt huishoudster én minnares van een Hollandse officier en schenkt hem twee dochters. Wanneer hij hen verlaat, moet ze grote offers brengen om haar kinderen te zien opgroeien. Uiteindelijk beseft Isah dat ze haar eigen afkomst niet kan en ook niet wil verloochenen. 

 

6. Friday Black - Nana Kwame Adjei-Brenyah

In twaalf deels surrealistische, deels satirische, maar bovenal vlijmscherpe verhalen stelt Nana Kwame Adjei-Brenyah in Friday Black de uitwassen van racisme en onze consumptiemaatschappij aan de kaak. Hij laat zien hoe het is om jong en zwart te zijn in Amerika.

Vijf ongewapende zwarte tieners worden op gruwelijke wijze vermoord door een witte huisvader die zich door hen ‘bedreigd’ voelt – en die uiteindelijk wordt vrijgesproken. De medewerker van een pretpark maakt zich op voor alweer een dag als zondebok en doelwit van de racistische fantasieën van de overwegend witte bezoekers. Een verkoper in een winkelcentrum bereidt zich voor op de Black Friday-uitverkoop en de verwachte hordes zombieachtige, gewelddadige koopjesjagers.

 

7. Onzichtbare man - Ralph Ellison

Onzichtbare man van Ralph Ellison is het verhaal van een jonge, hoogopgeleide zwarte man, die geen kans krijgt om te slagen in een gesegregeerde maatschappij die weigert hem als een menselijk wezen te zien. Het verhaal volgt de fysieke en psychologische reis van de naamloze hoofdpersoon tegen de achtergrond van New York in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ellison weet als geen ander het brute naast het burleske en het komische naast het tragische te plaatsen in een roman die nu, 65 jaar na eerste verschijning, relevanter en urgenter is dan ooit.

Onzichtbare man wordt alom geprezen als een van de beste Engelstalige romans van de twintigste eeuw. Onder anderen James Baldwin en Ta-Nehisi Coates lieten zich inspireren door de creatieve manier waarop Ellison een beeld schetst van een jonge zwarte man in het Amerika van vóór de burgerrechtenbeweging. Het boek stond model voor de memoires van Barack Obama.

 

8. The hill we climb- Amanda Gorman

The hill we climb is tot nu toe alleen nog maar in het Engels beschikbaar. Er wordt wel gewerkt aan een Nederlandse vertaling. 

Op 20 januari 2021 las Amanda Gorman haar gedicht The hill we climb voor tijdens de presidentiële inauguratie. Met haar 22 jaar is ze de jongste dichter die tijdens een inauguratie haar werk las. Het gedicht is nu uitgegeven in een speciale editie, inclusief een voorwoord van Oprah Winfrey. Het gedicht viert Amerika en bevestigt de kracht die poëzie kan hebben. 

--

Richtje Scholtmeijer

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden