Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De rol van fictieschrijvers in de strijd tegen klimaatverandering

woensdag 7 oktober 2020

De Amerikaanse auteur en hoogleraar creatief schrijven Emily Raboteau gaf recentelijk een Zoom lezing voor het Lafayette college in Pennsylvania. Hierin besprak ze de rol van fictie auteurs in de strijd tegen klimaatverandering, zo meldde de universiteit op hun website. Raboteau is zowel fictie als non-fictie auteur. Door jeugdbewegingen als Fridays for Future raakte ze geïnspireerd om te schrijven over de klimaatcrisis. In haar college legde ze aan studenten uit waarom zij denkt dat schrijvers van fictie een belangrijke taak hebben in de strijd tegen klimaatverandering.

Raboteau noemde klimaatverandering als het meest urgente onderwerp van onze tijd. Veel mensen maken zich zorgen over klimaatverandering, maar praten er niet over. Hierdoor ziet de politiek deze zorgen niet volgens haar en verandert het beleid niet. Het bespreken van de klimaatcrisis in fictie kan het probleem zichtbaarder maken, en hier verandering in brengen. Fictieliteratuur combineert tevens de twee elementen van wereldwijde problemen en de menselijke ervaring. Met deze combinatie laat literatuur een blijvende indruk achter op de lezer. Raboteau hoopte met haar les jonge auteurs te inspireren om ook te schrijven over klimaatproblematiek.

Cli-fi

Het idee dat auteurs een taak hebben in de strijd tegen klimaatverandering is niet nieuw. In 2019 spraken meerdere Amerikaanse auteurs, waaronder Jeff VanderMeer en Lydia Millet zich al uit over de rol van fictie-auteurs in de strijd tegen klimaatverandering. Het online kunsttijdschrift Guernica wijdde er in dat jaar ook al een speciaal ‘cli-fi’ (klimaat fictie) issue aan. 

Het engelstalige online literaire tijdschrift LitHub sprak destijds 17 auteurs over de manier waarop fictie gebruikt kan worden in de strijd tegen klimaatverandering. De geïnterviewde auteurs noemden verschillende manieren waarop literatuur een bijdrage kan leveren in de strijd tegen klimaatverandering. Auteur Siobhan Adcock stelde dat het doel van kunst is om ‘empathie op te wekken, ons begrip van onszelf en de wereld te verbreden.’ Literatuur over klimaatproblematiek zet het in een ander, persoonlijker licht dan nieuwsberichten doen. Helen Phillips noemde het element van verbeelding als een belangrijke factor. ‘Fictie forceert ons de realiteit van de crisis te verbeelden en kan de eerste stap zijn naar veranderingen.’

In de wetenschap spreekt men al langer over de problematische relatie tussen mens en natuur, waarbij de mens zichzelf boven de natuur stelt en de natuur ‘misbruikt’, als belangrijke factor in klimaatverandering. In het veranderen van deze onhoudbare relatie kunnen ook fictie-auteurs een rol spelen, door juist een duurzamere relatie tussen mens en natuur te beschrijven.

Hoewel voor fictie zeker een mogelijkheid is weggelegd in de strijd tegen klimaatverandering, sluit het artikel van LitHub af met een dringende boodschap van Jeff VanderMeer, de auteur van onder andere de Southern-Reach trilogie. VanderMeer: ‘Hoewel verhalen zeker psychologische waarheden kunnen bevatten over het leven in onze tijd, en als een broedplaats voor ideeën kunnen dienen, moet politiek beleid zich moet baseren op wetenschap en niet op fictie. Een publiek beleid wat slim en complex is is het belangrijkste wat we nodig hebben om deze crisis te bestrijden.’

In het Nederlands is er overigens nog weinig klimaat-fictie verschenen. Volgens een interview met literaire critici Frank Hellemans en Dirk Leyman op de culturele nieuwssite De lage landen moeten we daarvoor wachten tot de klimaatgeneratie gaat schrijven. We zullen zien of het zo lang op zich moet laten wachten. Misschien zullen in Nederland en Vlaanderen de jeugdprotesten ook (meer) gevestigde auteurs inspireren.

--

Door Isolde Kors



Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen