Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Uit de hoek 28: Bar & boze bewondering

zondag 12 september 2021

Marc Schrools brutale vrijplaats

Bewondering, schreef verhalenverteller Ambrose Bierce in zijn Woordenboek van de duivel, is: het beleefd erkennen van andermans gelijkenis met die van ons zelf. In 2019 verscheen er bij uitgeverij van Oorschot een nieuwe vertaling van door het eigenzinnige duo Erik Bindervoet en Robbert-Jan Henkes. Maar dan – daar hèb je het al – onder de ambivalente titel Des duivels woordenboek.

De oorspronkelijk titel was trouwens Het woordenboek van een cynicus – en dat was hij, Bierce. Dat boek is heerlijk. En venijnig. Ambrose Bierce is de La Rochefoucauld van de late negentiende eeuw. Als columnist was Bierce (1842-1914) het enfant terrible van krantenmagnaat van William Randolph Hearst. De literaire mandarijn William Dean Howells zei: "De heer Bierce is een van onze drie grootste schrijvers."Bierce reageerde: "Ik weet zeker dat meneer Howells de andere twee is." Zo’n man. Een man naar mijn hart.

Ja, Bierce is een van mijn literaire helden (lees zijn verhaal Mijn lievelingsmoord) en hij betoonde zich tijdens de Amerikaanse burgeroorlog metterdaad heldhaftig. Als schrijver is die oorlog van beslissende invloed op hem geweest. Net als de Tweede Wereldoorlog dat was voor Hermans en zijn tijdgenoten.

Bierce wordt nog altijd groots gevierd in Amerika. Zijn korte verhalen (zoals het beroemde Het incident bij de Owl Creek-brug) worden in één adem genoemd met die van Hemingway, die door hem beïnvloed werd. Dat verhaal is wel driemaal verfilmd, zoals ook andere verhalen tal van gedramatiseerde opvoeringen kennen. Inclusief een heel ballet. De componist Rodney Waschka II componeerde in 2002 een opera, Saint Ambrose, die gebaseerd is op het leven van Bierce. Zijn verhalen, brieven en kritieken worden nog veel gelezen en om de zoveel jaar verschijnt er wéér een biografie of studie naar zijn leven en/of werk.

Zoveel eerbetoon, terwijl hij als satirische zwartkijker toch een heus buitenbeentje vormt in de obligaat opbeurende Amerikaanse samenleving. Bovendien is hun cultuur niet zozeer van de boeken. In popcorn komt misschien wel veel van de Amerikaanse levensstijl bijeen: film, junkfood en het lawaai van de kauwbewegingen die ook hun taal kenmerkt.

Maar Ambrose Bierce is er een gevierd man. Zoveel is zeker. En dat niet alleen omdat hij een oorlogsheld was. Willem Frederik Hermans was geen oorlogsheld. Hij hield zich afzijdig en was vooral bezig met lezen en schrijven. De gedreven bewonderaar Bob Polak, de man achter het Hermans-magazine, is er vaak vooral op uit om hem dat voor de voeten te werpen. Hermans had Anne Frank moeten redden! Maar wat deed onze grote schrijver als student in de oorlog? Hij meldde zich, net als veel anderen (Hella Haasse bijvoorbeeld), bij de Kultuurkamer! Was Hermans niet straffeloos onvoorzichtig geweest (Hermans’ eigen definitie van een held), dan moest hij na de oorlog maar gestraft worden voor dat gebrek aan moed. Mosterd na de maaltijd? Bob, de naoorlogse verzetsman (uit 1947), vindt van niet. Strontheld ná de spertijd!

Nee, ik kan er maar niet over uit hoe wij Nederlanders onze helden vereren. Ik heb toch sterk de indruk dat het er in andere landen anders aan toe gaat. Ter gelegenheid van honderd jaar Hermans, geboren in september 2021, verschenen er totnogtoe twee boeken, als ik de gemakzuchtige herdruk van De liefde tussen mens en kat & De kat Kilo door De Bezige Bij niet meereken. Zelf schreef ik een ook al een, let wel, ‘kritische hagiografie’, getiteld Glas in lood. Maar het boek van de andere dertig Hermansianen dat verscheen onder de weinig geïnspireerde titel Hermans honderd, dat slaat alles. Daar had zelfs zuiger Bob Polak nog een puntje aan kunnen zuigen.

Zelf spreek ik vooral de lof uit in mijn boekwerk, maar Hermans Honderd wordt eerder gekenmerkt door zure azijnpisserij, die volgens mij bestaat uit pure gefermenteerde haat, en door gemakzucht. Ik ga dat uitgebreid beargumenteren op de Facebook-pagina: Glas-in-lood-100-jaar-WF-Hermans-220433853272458. Dat heb ik in mijn uppie speciaal in het leven geroepen om het zogenaamde Hermans-jaar ietwat te continueren nu de eerste manifestaties daarvan zijn afgelopen en er verder weinig in het vat zit.

Ach, dat vat: het zuur is daar al uitgehaald. Hoog tijd dus voor wat zoet en vuur. Want ja, ik ben een vurige bewonderaar van Hermans. En nee, heus niet blind voor zijn gebreken. Zoals op de flaptest van mijn Hermans-boek staat: "Zijn tekortkomingen kunnen evenwel niet in de schaduw staan van zijn enorme prestaties."

Hij is de schrijver van onder meer de Vertellingen over soldaten en burgerlieden. Zijn verdwijning en levenseinde op hoge leeftijd is door mysteries omgeven.

--

Van Marc Schoorl (Wassenaar, 1962) verschenen in onder meer De Gids, Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer literaire artikelen en beschouwingen. De laatste tien jaar werkte hij vooral aan zijn ‘grote trilogie’ Autobiografie van een romanpersonage. Deel 1 is Zes broers en een zus dat in december 2020 verscheen. Het werd deels als feuilleton gepubliceerd op Bazarow.com.
Deel 2, 
Zo Vader, zo zoonis sinds juli verkrijgbaar en deel 3 verschijnt dit najaar. Eind augustus verscheen Glas in lood, 100 jaar W.F. Hermans.

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden