Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Uit de hoek 44: Beste van het jaar

zondag 2 januari 2022

Marc Schoorls brutale vrijplaats

Wat een vermoeiend jaar hebben we achter de rug! En al die beste-van-het-jaarlijstjes als nabrander tegenwoordig: die zijn ook vermoeiend. Het zijn er ook steeds méér. Dat doet je verlangen naar een beste van alle beste-lijstjes.  

Neem de boekenwereld en haar gediplomeerde diplomaten: de recensenten. De beste volgens zus en de beste volgens zo. Ze bieden allemaal tegen elkaar op. En ze zijn allemaal verschillend! Dat is op zich natuurlijk verheugend. Maar het geeft tegelijkertijd aan dat er heel veel verschillende stijlen en vormen zijn en vooral ook heel veel smaken.  

Laat ik me bepreken tot wat doorgaat voor fictie, voor ‘literatuur’. Sommige lijstjes zijn obligaat, in de zin van voorspelbaar. Als je de recensent in kwestie tenminste een beetje kent. Dan staan er alleen maar liefst Dikke Boeken op van in ieder geval Grote Namen. Dan gaat het om de haute couture-literatuur, om modieuze cultuur. Er zijn ook recensenten die alleen hun eigen specialisme naar voren laten komen. Vooral Engelstalige recensenten blinken daarin uit, zo dunkt me. Of dat uit trots of arrogantie is, dat weet ik niet. Beperkt is het wel, maar ze komen ermee weg. Want iedereen vindt alles uit de USA en de UK algauw okay.

De meeste van die literaire autoriteiten kiezen voor de veilige weg: een roman of drie, vier, waarvan er één Nederlandstalig is en tenminste één niet-Engels (Houellebecq gooit hoge ogen); dan verder wat literaire non-fictie en voor de vorm een dichtbundel van een jonge dichter(es). Hoppa!

Er zijn ook altijd wel een paar interessantdoeners die met heel obscure titels op de proppen komen. Van boeken die helemaal niemand heeft gelezen, behalve zij dan. (Of ze hebben er wat over gelezen in een Engelstalig periodiek.) En om niet al te opzichtig doorzichtig over te komen noemen ze dan ook een bestseller of twee.

Sommigen zijn ondeugend en kiezen voor titels die al lange(er) geleden zijn verschenen. Tot wel twee, drie jaar geleden. Je moet het lef maar hebben. Anderen verkiezen titels van een penvriend of -vriendin: heel menselijk maar toch ook onwenselijk.

Al met al genomen is het zeker geen waterdicht systeem, nee. Het lekt aan alle kanten – eerlijk is het al helemaal niet. Maar hoe zou zo’n loterij eerlijk kunnen verlopen? Ik weet het niet. Ik vraag me wel altijd af of die boeken ook echt (uit)gelezen zijn.

Hoe dùrven ze eigenlijk, onze geletterden: hoeveel boeken zijn er eigenlijk überhaupt niet gelezen? Ik zie toch zelden iemand zich excuseren voor zoveel hoogmoed. Iemand die een boek of dertig per jaar leest, is al een hele bolleboos, maar .com heeft nog heel wat meer te verhandelen. En de boekhandels stallen ze voor ons uit: paradijsjes zijn het. Koester hen!  

Wat wel zo is: de Angelsaksische literatuur (als het over literatuur gaat) overheerst ook dit jaar weer. Ook dat is vermoeiend. Ik kan me gewoon niet voorstellen dat er in het grote Duitse of Franse of het nog veel grotere Spaanse taalgebied niet minstens zulke goede boeken verschijnen. Maar niemand die ze leest. Althans weinigen. Ik ook niet, nee. En een excuus heb ik er niet voor.

Een smoes wel: ik lees weinig nieuws. Maar ik kan me dus wel verontschuldigen met het feit dat ik best veel oud(er) werk in die talen lees. Boeken die zich bewezen hebben. Die niet modieus zijn maar tijdloos – dat hoeft niet meteen chic klassiek te zijn. Pirandello en Unamuno bijvoorbeeld zijn niet bepaald modieus. En zo heb ik ook zeer genoten van De schimmelruiter van de Duitser Theodor Storm. Maar meer nog van Van den vos Reynaerde en (toegegeven: wel een beetje chic) van de brieven van Erasmus. (Ja, verdomd: hiermee behoor ik tot de categorie interessantdoeners!)

Het nieuwe is zelden het goede, zei de oude, wijze Schopenhauer al: omdat het goede maar korte tijd het nieuwe is. Ik beken: ik heb dit jaar maar heel weinig nieuw verschenen boeken uitgelezen. Niet uit gebrek aan interesse, ze liggen op een stapeltje, maar uit gebrek aan tijd.  (Schopenhauer: ‘Het zou goed zijn boeken te kopen wanneer je de tijd om ze te lezen erbij kon kopen.’) Ik heb vooral zelf nieuw werk geschreven. En dat is zeldzaam goed – vind ik, telg van de zelfspot, in m’n grimlachende eentje dan. Want dat is verder geheel aan de heren recensenten. En vooral natuurlijk aan u als eigenwijs lijstloos lezer. 

--

Van Marc Schoorl (Wassenaar, 1962) verschenen in onder meer De Gids, Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer literaire artikelen en beschouwingen. De laatste tien jaar werkte hij vooral aan zijn ‘grote trilogie’ Autobiografie van een romanpersonage. Deel 1 is Zes broers en een zus dat in december 2020 verscheen. Het werd deels als feuilleton gepubliceerd op Bazarow.com.
Deel 2, 
Zo Vader, zo zoonis sinds juli verkrijgbaar en deel 3 verschijnt dit najaar. Eind augustus verscheen Glas in lood, 100 jaar W.F. Hermans.

 

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden