Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Uit de hoek deel 15: Saaie leeskost? Mooi niet!

zondag 16 mei 2021

Marc Schoorls brutale vrijplaats

"Van bijna alles in de literatuur kan worden gezegd dat het te lang is," schreef de heerlijk scherpzinnige en vaak ironische Jules Renard in zijn Dagboek 1887-1899. Het wordt ook van mijn boeken gezegd. Nou, daar heb ik wel wat op terug te zeggen. Luister dus ajb toe, want ik was u gratis en voor niks de oren en dat uit puur eigenbelang, want ik wil dat mijn boeken verkocht en gelezen worden. Eerlijk van mij, he?

Mijn boeken te lang: pfoeh! Lekker dik zul je bedoelen.

Laat ik eerst dit vaststellen: lezen is een bezigheid die tijd kost. Ik zeg niet dat het tijdverdrijf is – ik zou niet durven zeg! Televisie kijken is vaak tijdverdrijf, kaarten is tijdverdrijf, bootje varen is tijdverdrijf: àl het pure amusement is tijdverdrijf. En zo doen veel drank & drugs het besef van tijd bezinken: dat is ook een mogelijkheid om voor even aan die soms pijnlijk knagende tand des tijds te ontkomen.

Maar lezen is vooral zìnvolle tijdsbesteding. Want het opent je de ogen voor die andere rare kostgangers op twee benen en hun situaties. Het doet je dromen of huiveren – het doet wat me je. Soms zelfs veel. Het doet je lachen, gieren, brullen of juist tranen met tuiten huilen. Het emotioneert. Dat kan het althans. En dat maakt het dat je eigen rugzakje niet meer zo zwaar aanvoelt.

Voorts steek je van een boek lezen vaak nog wat extra’s op ook: ook mooi meegenomen. Achter op de bagagedrager van de lezer zit een nieuwe kennis die je raad influistert en op ideeën brengt waar je helemaal geen vermoeden van had. Zo is het mij vergaan, en dat vaker dan eens. Soms wordt zo’n passagier zelfs je beste vriend, iemand die – hoe imaginair ook – je tot nieuwe daden aanzet. (En dan maar hopen dat het ook in de ogen van anderen goede daden zijn: we moeten ook weer niet overdrijven en van lezen alles verwachten. Een heelkunst is het niet, om met Menno Wigman te spreken – hij had het over dichten, ik weet ’t.)

Maar lezen is kortom óók een bezigheid die, als het boek tenminste bevalt en een beetje niveau heeft (zeg brugklas plus), als heerlijk wordt ondervonden. Puur geestelijk genot.

Dus waarom moeten boeken dan korter?

Er kan maar één reden zijn: omdat ze niet altijd even boeiend zijn. Omdat er sommige passages en misschien wel hoofdstukken uit kunnen. Zelfs mijn lievelingsauteur Dostojevski, schrijver van soms bizar dikke boeken, heeft ook heel veel gaap verwekkende pagina’s geschreven. En het beste boek dat ik gelezen heb, De reis naar het einde van de nacht van Louis-Ferdinand Céline, kent mindere stukken. De Bijbel: niet elk hoofdstuk en zeker niet elk vers is de moeite waard. Hele volksstammen vinden Jezus op die sandalen van hem maar een saaie geitenbreier of een held op sokken (ik durf dat allemaal niet te zeggen).

Een boek mag nooit saai zijn. Dat is regel één en daar ben ik het volkomen mee eens. Maar een boek met alléén maar hoogtepunten en flitsende scènes is een soort achtbaan die alleen maar naar beneden roetsjt: zo het ravijn in, de Mol achterna. Nee, een goed boek is meer dan louter spannend: achteraf is elk plot plat. Een goed boek bestaat bij de gratie van zijn eigen dynamiek. Die dynamiek is noodzakelijk. De afwisseling van plaatsen en gebeurtenissen, en van gesprekken en handelingen zijn de vitaminen en de mineralen van een goed verhaal.

En dan heb je ook de obsessies van de schrijver nog. De obsessies die hem noopten tot het schrijven van zijn boek. Zonder obsessies gaat het niet of is het per definitie maakwerk en dus strafwerk om te lezen. Láát die man of vrouw nou. Hij of zij lijdt voor ons. Opdat wij ervan kunnen genieten. Doe er vooral je voordeel mee. Maar kóóp dat boek dan ook en lul niet met anderen mee die er ook van gehoord hebben maar het evenminnetjes gelezen hebben.

Een boek is er om te lezen: om te lezen in alle eenzaamheid. En niet om over te kletsen met anderen. Dat is niet verboden, maar het is wel puur, nee: melk-amusement. Tamelijk zinloos tijdverdrijf. Daarom zijn boekenprogramma’s zo’n verdomd moeilijk genre. Maar onder het genot van een kop koffie of een goed glas wijn kan het best te doen zijn om ernaar te kijken en te luisteren. Je kunt niet de hele tijd maar in dat hoekie met een boekie blijven zitten. Zelfs ondergetekende komt wel eens uit de hoek. Zo heet deze rubriek zelfs! Dus ik wou maar zeggen: zet ’m op, Ruth Joos en Wilfried de Jong! Gassen met die bak, de zee op! Weg van de klippen van hen die alleen maar kunnen kleppen, zeuren en zeiken.

--

Van Marc Schoorl (Wassenaar, 1962) verschenen in onder meer De Gids, Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer literaire artikelen en beschouwingen. De laatste tien jaar werkte hij vooral aan zijn ‘grote trilogie’ Autobiografie van een romanpersonage. Deel 1 is Zes broers en een zus dat in december 2020 verscheen. Het werd deels als feuilleton gepubliceerd op Bazarow.com.
Deel 2 en 3 zullen in 2021 verschijnen

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden