Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Mao's massamoord

de geschiedenis van China's grootste drama, 1958-1962

Auteur(s): Frank Dikötter
Taal: Nederlands
1 recensie
Mao's massamoord
Mao's massamoord
Mao's massamoord

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Alek Dabrowski

De duistere kanten van het Chinese communisme

[Recensie] Mao’s massamoord is een goed geschreven, goed onderbouwd, belangrijk, maar gruwelijk boek. Iedereen weet dat Lenin, Stalin en Hitler boeven waren. Van Mao wordt soms gedacht dat hij toch het beste met de mensheid voor had. Voor deze ‘gelovigen’ is dit een noodzakelijk boek. Frank Dikötter, hoogleraar in Londen en Hong Kong, heeft bij het schrijven van dit boek veel gebruikgemaakt van recent werk van Chinese onderzoekers. De enorme archieven in China gaan pas sinds kort een beetje open. Veel zaken over de ‘Grote sprong voorwaarts’ en de hongernoden die we ongeveer wisten, worden door Dikötter  met heel veel materiaal onderschreven.

De eerste twee delen van  Mao’s massamoord zijn chronologisch. Dikötter beschrijft de voorbereiding vanaf 1957 voor de grote sprong voorwaarts. Mao wilde in korte tijd een snelle groei doormaken, zowel economisch, industrieel als agrarisch. Grootse waterbouwprojecten (stuwmeren, omleggen van kanalen) waren hier onderdeel van. Het doel was om andere landen – met name de kapitalistische – economisch voorbij te streven. Dan pas zou, anders dan in de Sovjet-Unie,  de communistische heilstaat ontstaan.

De megalomane ideeën werden onder leiding van Mao steeds gekker en onmogelijker. Alles moesten wijken voor het grote idee. Mensenlevens waren vanzelfsprekend niets meer waard. De staat en de partij eigenden zich alles toe. Mooi is hoe Dikötter omschrijft hoe Mao zelf hierin de stuwende kracht was. Afvalligen of twijfelaars binnen de partijtop werden anders dan tijdens Stalins bewind niet opgesloten of gedood, maar Mao dwong zijn tegenstanders tot openbare schuldbekentenissen.

Omdat alles van de staat was kon zij overal over beschikken. miljoenen boeren werden bijvoorbeeld ingezet voor irrigatieprojecten. Deze zouden het land vruchtbaarder moeten maken, maar mislukten grotendeels jammerlijk. De boeren konden ondertussen niet op het land werken, waardoor oogsten verloren gingen. Er werden nieuwe agrarische inzichten afgekondigd: dieper ploegen en dicht op elkaar planten. Uiteraard werd het een fiasco. Om voldoende ijzer te krijgen werden overal ovens gebouwd. Messen, gereedschap moest worden ingeleverd om omgesmolten te worden. Pannen had men toch niet nodig want eten deden de boeren in gezamenlijke kantines;  zolang er nog eten was. De zucht naar mest leidde ertoe dat alles wat hiertoe kon dienen werd geofferd: bomen, huizen,  menselijke uitwerpselen en zelfs lijken.

Het resultaat van alle opgelegde verordeningen was dat de productie inzakte. Elke plaatselijke leider hield echter vol dat de deze sprong voorwaarts een groot succes was en gaf hogere cijfers door. Mao kon namelijk niet ongelijk hebben. Het gevolg was dat er zelfs producten op de internationale markt werden gedumpt onder kostprijs, alsof er overschotten waren. Boeren stierven ondertussen van de honger.Een bekend waanidee was de mussenactie. Iedereen moest elke dag een paar mussen doden. Soms werd iemand tot wat jaren kamp veroordeeld als hij niet enthousiast genoeg op mussen had gejaagd. Het gevolg was een enorme insectenplaag.

In de tweede helft van het boek gaat Frank Dikötter thematisch te werk. Hij beschrijft gedetailleerd de verwoestingen per sector: landbouw, huisvesting, natuur, e.d. Daarna volgen hoofdstukken hoe men overleefden en behandelt hij diverse bevolkingsgroepen: kinderen en bejaarden hadden het uiteraard het moeilijkst. Alles illustreert hij met cijfers en statistieken. Dit lijkt saai, maar de verhouding cijfers en verhaal is in balans.
In deel 6 behandelt hij de manieren van sterven. De wreedheden en de waanzin die hij beschrijft zijn niet altijd even leuk om te lezen. De kampen (er bestonden zoals voor alles ook quota voor het aantal doden), de viezigheid, de martelingen, wrede straffen om niets, zelfmoorden, kannibalisme, het houdt gewoon niet op. De honger overheerste alles. Door de strijd om voedsel viel de hele sociale structuur uiteen. Opstanden waren geen echte bedreiging, mensen waren te hongerig. Mensen aten modder, stro, hout of bijvoorbeeld een rijstepap met maden, gevolg: ‘velen werden ziek, tien mensen stierven.’Nog altijd waren er onder deze omstandigheden mensen die in Mao geloofden. De chaos was het gevolg van slechte uitvoerders: ‘als hij dit zou weten..’

Frank Dikötter besluit zijn boek met een schatting van het aantal doden dat Mao’s grote sprong voorwaarts heeft veroorzaakt in de periode 1958-1962. Lang niet al het materiaal in de vele archieven is nog beschikbaar, laat staan onderzocht. Zijn schatting is 45 miljoen doden, meer dan het aantal slachtoffers onder Stalin of Hitler.

Eerder verschenen op Uitgelezen boeken

Samenvatting

Tussen 1958 en 1962 kwam China in de hel terecht. Mao Zedong nam zijn land in een wurggreep met 'De Grote Sprong Voorwaarts', een poging om aan te haken bij de wereldmachten en de kracht van het communisme te tonen. Het experiment draaide uit op de grootste ramp ooit. Niet alleen werd het land het toneel van een van de dodelijkste massamoorden in de menselijke geschiedenis (meer dan 45 miljoen werden zo afgebeuld, uitgehongerd of gemarteld dat de dood erop volgde), maar China maakte ook nog de grootste sloop van onroerend goed ooit mee. Deze sloop was daarnaast catastrofaal voor het milieu. Ongeveer een derde van alle huizen werden tot puin gereduceerd en er werd roofbouw op het land gepleegd in de maniakale jacht naar staal en andere industriële benodigdheden.

Mao's massamoord, de geschiedenis van China's grootste drama, 1958-1962, is het tweede boek in Dikötters Volks-trilogie over China in de tijd van Mao. Het eerste boek is De tragiek van de bevrijding, de geschiedenis van de Chinese Revolutie, 1945-1957, het derde boek is De Culturele Revolutie, een volksgeschiedenis, 1962-1976. De drie boeken geven elk een nauwkeurig en indringend beeld van een deel van het Mao-tijdperk en zijn uitstekend los van elkaar te lezen. De boeken zijn in China verboden.

Frank Dikötter werd in 1961 in Nederland geboren en groeide op in Zwitserland. Sinds 2006 is hij hoogleraar Humanistiek aan de Universiteit van Hongkong, voor die tijd was hij hoogleraar Moderne Chinese geschiedenis aan de Universiteit van Londen.

Toon meer Toon minder
€ 20,00

Verwachte leverdatum: woensdag 27 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789000311354
Verschijningsdatum
juni 2012
Druk
1
Aantal pagina's
496 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
686: Moderne geschiedenis (1870-heden)
Thema's
  • Geschiedenis en archeologie
  • Geschiedenis
Categorieën

Uitgever
Spectrum

Vertaald door
Tiny Mulder, Ronald Kuil

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden