Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De rattenlijn

Leugens, liefde en gerechtigheid op het pad van een nazi-vluchteling

Auteur(s): Philippe Sands
Taal: Nederlands
1 recensie
De rattenlijn
De rattenlijn
De rattenlijn

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Cyril Lansink

Van brave echtgenoot tot massamoordenaar

[Recensie] Op de voorkant van het boek staat een foto van een gelukkig stel: de man kijkt lachend de camera in, de vrouw kijkt liefdevol naar hem, op de achtergrond een berglandschap. De man is Otto Wächter, de vrouw, de zeven jaar jongere Charlotte Bleckmann. Het is een kiekje van twee mensen die genieten van het leven en van elkaar. Het zal ergens in de jaren dertig zijn geweest.

Op de achterkant een andere foto van hen, op een station. Het is nu 1944. Het is een familieportretje, er staan ook twee van hun kinderen op, een jongen en een meisje. Otto’s handen liggen in een vaderlijk gebaar op de schouders van Horst, zijn in 1939 geboren zoontje. Dit keer is Otto in uniform, hij bekleedt inmiddels als gouverneur een hoge functie in bezet Polen.

Otto Wächter, vader en echtgenoot, een man van wie gehouden werd, maar ook een man die in volle overtuiging de nazi-ideologie onderschreef en ernaar handelde. Het is deze (onbekende) SS-er die het onderwerp vormt van een indrukwekkend boek van hoogleraar Internationaal Recht Philippe Sands. Puttend uit een veelheid van bronnen en archieven heeft hij diens leven gereconstrueerd.

Sands verhaalt over Otto’s jeugd en jongelingjaren, zijn kennismaking en verloving met Charlotte, hun huwelijksperikelen. Hij laat zien dat Otto’s fascistische sympathieën al stammen uit zijn studententijd, en hoe zijn gestage opklimmen in de nazi-hiërarchie hem uiteindelijk ergens bovenaan de piramide van het kwaad doet belanden. Onder Wächters leiding zullen honderdduizenden Joden uit Lemberg (het tegenwoordige Lviv in de Oekraïne) worden verdreven en vermoord.

Wat daarbij verbijstert hoe ogenschijnlijk vanzelfsprekend Otto zich kwijt van zijn taken, hoe normaal hij het lijkt te vinden dat hij zich inlaat met het gruwelijke. Terwijl Charlotte nog geniet van culturele uitstapjes en zich bezighoudt met de aankleding van hun (gevorderde) woning in het Oostenrijkse Thumersbach, is manlief druk doende met het oplossen van het Jodenprobleem in Galicië. Het vieren van hun tiende trouwdag schiet er zelfs bij in. “De levensweg kent nu eenmaal hobbels,” probeert Charlotte in een brief haar man te troosten.

Als het Derde Rijk in 1945 ineen is gestort, volgt Sands Otto in zijn poging uit handen te blijven van de geallieerden. Tijden houdt hij zich schuil in de Oostenrijkse Alpen, om daarna via ‘de rattenlijn’ in Rome terecht te komen, de stad die voor nazi’s als uitvalsbasis diende om naar Zuid-Amerika te ontsnappen. Zo ver geraakt Otto niet. Na een kort ziekbed sterft hij in een romeins ziekenhuis. Maar was het wel gewoon een ziekte? Of is hij vergiftigd? En zo ja, door wie dan? Met de nauwgezetheid van een detective probeert Sands de waarheid over Otto’s laatste maanden te achterhalen. Wie waren zijn contacten? Welke rol speelde het Vaticaan, in de persoon van bisschop Hudal? En waarom ontmoette Otto SS-majoor Karl Hass, die als informant werkte voor de Amerikaanse inlichtingendienst? De Rattenlijn ontpopt zich daarmee ook als een spannend verhaal dat je soms bijna doet vergeten waar het boek echt over gaat.

Bijna. Want Sands laat er geen misverstand over bestaan: zijn boekis het verhaal van een dader, een oorlogsmisdadiger.

Maar tegelijkertijd gaat het ook over het onvermogen en de onwil om zelfs 75 jaar na dato dit daderschap onder ogen te zien. Eerste en belangrijkste bron van Sands’ onderzoek is namelijk Horst, ja dezelfde als het zoontje van de foto uit 1944. Hij voorziet de auteur onder meer van de gehele correspondentie tussen zijn vader en moeder. Maar hoe ver het onderzoek naar het verleden van zijn vader ook vordert, de zoon wil zich er tot het eind toe van overtuigen dat Otto al met al toch een goede nazi was. Terwijl de bewijzen van Wächters vooraanstaande rol bij deportaties en executies zich opstapelen (er komen zelfs foto’s boven tafel), wil Horst zijn vader – en zijn moeder – niet afvallen. “Ik moet dit doen voor mijn ouders, ik moet de goede dingen zien te vinden.”

Het is Horsts dochter Magdalena die onder ogen durft te zien waar haar vader, ondanks al zijn openhartigheid, blind voor wenst te blijven. “Mijn grootvader was een massamoordenaar,” zo openbaart ze op sociale media. Ze wil niet langer zwijgen. Vergeefs vraagt Horst de zin weer te verwijderen.

Met deze pijnlijke confrontatie eindigt Sands’ boek. De Tweede Wereldoorlog is ook in 2020 nog niet afgelopen, niet voor de nazaten van de slachtoffers, niet voor de nazaten van de daders.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

De zoektocht naar de waarheid achter de vlucht en mysterieuze dood van een naziofficier

'Het resultaat is een rijkgeschakeerd verhaal met personages die volop tot de verbeelding spreken. De Rattenlijn is een geschiedenisboek, liefdesverhaal en 'spionageroman' in één.' ••••• NRC Handelsblad

Otto Wächter was tijdens de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk voor de dood van honderdduizenden Joden en Polen. Vijfenzeventig jaar later is zijn zoon Horst nog altijd overtuigd van zijn onschuld.

Aan het einde van de oorlog werd Otto Wächter beschuldigd van massamoord. Achternagezeten door de Sovjets, de Amerikanen en de Britten sloeg hij op de vlucht. Drie jaar lang verschool hij zich in de Oostenrijkse Alpen, waarna hij zich naar Rome begaf en met steun van het Vaticaan kon onderduiken. Toen hij zich in juli 1949 voorbereidde op zijn reis naar Argentinië via de ‘rattenlijn’ overleed hij plotseling – onder zeer verdachte omstandigheden.

In De rattenlijn schetst Philippe Sands een uniek maar onthutsend portret van het leven van een nazi-vluchteling, dat leest als een echte thriller. Samen met zoon Horst begint hij een confronterende zoektocht naar de ware identiteit van Otto Wächter. Aan de hand van historische bronnen, Wächters brieven aan zijn vrouw en moderne medische expertise ontrafelt Sands het mysterie dat de jongste zoon van de gevluchte oorlogsmisdadiger nog altijd achtervolgt – wat gebeurde er tijdens Wächters vluchtpoging en hoe vond hij zijn einde?

'Een meeslepend avontuur, een verbijsterende ontdekkingsreis en een angstaanjagend en actueel portret van het kwaad in al zijn complexiteit, banaliteit, zelfrechtvaardiging en krankzinnigheid. Een verbluffend wapenfeit.' – Stephen Fry

'Meesterlijk geschreven … Dagboeken, gecodeerde brieven en geheime documenten zijn hier in elkaar gewikkeld en worden door een meesterbrein ontleed. [...] Dat hij erin geslaagd is als een tovenaar deze chaos een schijn van helderheid te geven is een grote prestatie, ook al omdat goed en kwaad zo strikt beschreven zijn.' – Cees Nooteboom, De Groene Amsterdammer

'Een nauwgezette en uitmuntend geschreven op feiten gebaseerde thriller, die qua diepgang en tempo doet denken aan John le Carré.' – The Guardian

'Hypnotiserend, schokkend en onmogelijk om weg te leggen.' – John le Carré

Toon meer Toon minder
€ 27,99

Verwachte leverdatum: vrijdag 30 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789000360284
Verschijningsdatum
april 2020
Druk
1
Aantal pagina's
472 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
686: Moderne geschiedenis (1870-heden)
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
  • Waargebeurde verhalen: algemeen
  • True crime
Categorieën

Uitgever
Spectrum

Vertaald door
George Pape

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen