Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De saamhorigheidsgroep

Auteur(s): Merijn de Boer
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
De saamhorigheidsgroep
De saamhorigheidsgroep
De saamhorigheidsgroep

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Hoe saamhorig was het nou echt?

De eerste zin

“Ambassadeur Bernhard Wekman, permanent vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties in New York, stond ergens tussen drie en vier uur ’s nachts voor het raam van de Nederlandse residentie aan Beekman Place, dronken, uitkijkend over de East River, Roosevelt Island en de lichtjes van Long Island City, zich afvragend hoe het ook alweer zat met die beroemde uitspraak: ‘Wie jong is en links…’ Nee, zo was het niet.”

Recensie

Het is 2018 wanneer Bernhard over New York staat uit te kijken en terugdenkt aan zijn jonge jaren, toen hij deel uitmaakte van de Saamhorigheidsgroep, een stel linkse idealisten die tegen kernwapens demonstreerden en knuffelbijeenkomsten organiseerden. Een van de leden van die groep, Bronno, die hij sinds 1983 niet meer heeft gezien, is die dag helemaal uit Haarlem naar hem toegekomen, op zijn sandalen nog wel, omdat ze met de groep handtekeningen ingezameld hebben voor Tibet en van hem verwachtten dat hij omwille van hun oude vriendschap China daarover in de Veiligheidsraad zal interpelleren.

Maar was het wel vriendschap geweest, toentertijd, vraagt Merijn de Boer zich in De Saamhorigheidsgroep af. Bernhard had zijn schermvriend Felix een keertje vergezeld naar een bijeenkomst, was er smoorverliefd geworden op Liza en was daarom lid geworden. Hij beloofde voortaan tien procent van zijn diplomatenwedde af te zullen staan voor het goede doel, maar hij deed dat niet uit idealisme. Wel omdat zijn libido dat eiste. En ook Liza was iets voor hem gaan voelen, ook al had ze een relatie met Tristan. Een moeilijke relatie trouwens, aangezien Tristan onvruchtbaar was en ze heel graag een kind wilden. Misschien kon Bernhard daar wel een handje helpen, suggereerde Liza, wat Tristan schoorvoetend toestond, waardoor hij voor de rest van zijn leven zijn grote rivaal in zijn zoon zou herkennen.

In vergelijking met zijn vorige boeken is Merijn de Boer minder vilein en absurd in deze roman, al blijft het wel lachen natuurlijk. De manier waarop hij de toch ietwat naïeve Saamhorigheidsgroep neerzet en de mannen bijvoorbeeld op zondagnamiddag laat knutselen met wc-rolletjes is ronduit hilarisch. Maar tezelfdertijd voel je ook zijn sympathie voor die naïviteit en voor de vriendschap die eruit voortvloeit. De Saamhorigheidsgroep is dus zeker geen uitlachliteratuur, daarvoor gaat het boek te veel over Bernhard, de man die zijn hele leven denkt beter te zijn dan de anderen, maar daar uiteindelijk toch niet zo zeker meer van is.

3 vragen aan Merijn de Boer

Zou je zelf lid willen zijn van de Saamhorigheidsgroep?

De Boer: “Helemaal niet, maar mijn ouders waren er vroeger wel lid van. Ik kom uit een Haarlems links idealistisch nest, maar zelf ben ik helemaal niet zo idealistisch of activistisch. Enerzijds voelde ik dat dit mijn onderwerp was en wou ik er al heel lang iets mee doen, maar ik wist niet goed hoe. Dus bedacht ik het perpectief van Bernhard, die uit liefde voor een van de vrouwen in de groep bij hen aansluit en niet omwille van hun ideeën. Hij doet wel alsof hij heel links is, maar dat is niet zo. Verhaaltechnisch is zo’n groep een interessant gegeven, omdat je vanuit een aantal mensen vertrekt die hecht met elkaar verbonden zijn. Je kunt die personages een eigen verhaallijn geven en ze tegelijkertijd met elkaar laten interageren in de groep. De groep waar mijn ouders deel van uitmaakte was net zo hecht als die in het boek. De leden stonden echt tien procent van hun inkomen af om er projecten in de derde wereld mee te steunen. En ze gingen ook samen op vakantie en tijdens het weekend uit wandelen of fietsen. Ik wou de sfeer en de ideeën van toen vatten, maar er wel fictie van maken.”

In hoeverre is zo’n Saamhorigheidgroep een dwangbuis voor zijn leden?

De Boer: “Ik laat de groep in mijn boek er niet toevallig aan denken een commune te worden. Soms was de stap klein. Veel van die mensen waren ontzettende positivo’s die alleen maar wilden lachen en op een open manier in de wereld wilden staan. Zij wilden tegen heug en meug goede mensen zijn, wat op zich heel mooi is, maar het kan ook tot een dwingende groepsdynamiek leiden. Over gevoelens praten deden ze niet. Het ging altijd over politiek. Mijn Tristan-personage heeft een donkere, Dostojevski-achtige kant die hij niet kwijt kan in de Saamhorigheidsgroep. Hij heeft een probleem met Bernhard, maar daar kan binnen de groep niet over gepraat worden.”

Hebben je ouders het boek al gelezen?

De Boer: “Nog niet, maar dat komt ongetwijfeld. Het zijn echte lezers. Zij kennen de regels van de literatuur en weten hoe je zaken uit de werkelijkheid gebruikt om er je verzinsels mee te stofferen. Zij zullen door de spot heen kunnen kijken en merken hoe mooi ik hun idealisme uiteindelijk wel vind.”

Eerder verschenen in Knack

Recensie door: Alek Dabrowski
4/5

Scherpe en komische roman over een hechte linkse vriendengroep

[Recensie] Merijn de Boer is een schrijver van constante kwaliteit. Vanaf zijn debuut in 2011, de verhalenbundel Nestvliederskomt hij iedere twee of drie jaar met een nieuw geslaagd boek. De saamhorigheidsgroep is zijn vijfde. Het is een dikke roman over een hechte linkse vriendengroep uit de jaren tachtig. Aankomend diplomaat Bernhard is de hoofdpersoon in het verhaal. Hij kwam bij toeval in de groep terecht. De roman begint in New York in 2018. Bernhard ziet na jaren een groepslid terug.

Bernard is dik geworden en heeft, voor zover hij die ooit heeft gehad, zijn linkse idealen verloren. Hij was in de jaren dat hij wekelijks de bijeenkomsten van de groep in en rond Haarlem bezocht al een beetje een buitenstaander. De saamhorigheidsgroep stortte een deel van hun salaris in een pot. Hiermee steunden zij projecten in de derde wereld. Ook in Nederland gedroegen zij zich volgens de toenmalige linkse ideologie: tweedehands kleding, veel fietsen, tegen Amerika en tegen alles wat met de consumptiemaatschappij te maken heeft. Bernhard heeft een auto maar weet dit lange tijd voor de groep geheim te houden. 
 
Een groot deel van het verhaal, speelt in 1982-1983 in Haarlem en Amsterdam. Bernhard woont op een etage in Amsterdam. Via zijn vriend Felix, waarmee hij wekelijkse schermt komt hij in de groep terecht. Hij ziet het eerst meer als een grap, maar bij de eerste bijeenkomst wordt hij op slag verliefd op de schriele Liza. Vooral haar stem betovert hem. Bernard leert later de leden stuk voor stuk beter kennen. Goed is dat hij geen oordeel velt over hen. Het zijn overigens nogal wat groepsleden. Een recensent klaagde dat zij moeilijk uit elkaar te houden zijn. Daar had ik geen last van.
 
Met het neerzetten van deze saamhorigheidsgroep als parodie op het Nederland uit die jaren is het verhaal ten eerste erg komisch. De Boer overdrijft graag, maar ik ken uit eigen ervaring nog wel de gesprekken over de verdorven kapitalistische maatschappij en het optimisme om de wereld te verbeteren. De Boer zit er niet ver naast met zijn beschijving.

“Het komt áltijd gelegen, dat weet je. Kom, we gaan lekker in de tuin zitten. Annelies heeft een beetje hoofdpijn, maar die is vast wel bereid om wat thee te zetten. En misschien komt zij er zo ook nog wel even bij zitten.”
 

De hypocrisie gaat nog verder. Veel leden uit de groep hebben een dubbelleven. Zij zijn binnen de groep anders dan daarbuiten, hebben dan andere opvattingen, gaan vreemd of rijden stiekem in een auto. Hypocrisie is misschien niet het goede woord. Het is heel menselijk wat zij doen. Zij willen saamhorigheid, maar de behoefte om je te onderscheiden blijft bestaan. En soms wil je zomaar plezier maken en iets doen wat eigenlijk tegen je principes in gaat. De Boer schetst de beweegredenen van de leden van de groep toch wel heel subtiel.
 
Deze beschrijvingen van het leven van de groepsleden is één kant van het boek. Een groot deel beslaat de verliefdheid en de relatie van Bernhard met Liza. Zij is getrouwd, maar haar man kan geen kinderen krijgen. Dat is de aanleiding om zich aan Bernhard aan te bieden. Later wordt het een relatie vol passie, die we vooral zien door de ogen van Bernhard. Hij raakt volledig in de ban van Liza. De Boer brengt hier ook een spannend element in het verhaal. Later als Bernhard in Jeruzalem woont en nog veel later, als hij terugkeert naar Haarlem, blijft er een dreigende sfeer om hem en om de groep hangen. 
 
De saamhorigheidsgroep is een verrassende en frisse roman. Het gedrag van de groepsleden beschrijft Merijn de Boer soms wat eendimensionaal en zijn grapjes zijn weleens flauw. Een afgezaagd cliché is dat alle kinderen van de groepsleden later bij banken en andere fouten bedrijven zijn gaan werken. De ouders zijn desondanks trots op hen; niets menselijks is hen vreemd. Het geheel is erg komisch en onderhoudend, maar het boek is meer. De verzengende liefde van Bernhard is prachtig beschreven. Het verhaal gaat ook over identiteit, schuld, onthechting en melancholie.

“Automobilisten, VVD-stemmers, TROS-leden, Zwitserland, De Telegraaf-lezers en hondenbezitters golden in hun ogen als het Kwaad op aarde. Daarentegen konden minderheidsgroepen rekenen op hun onbegrensde sympathie. Als iemand bijvoorbeeld én arbeidsongeschikt én allochtoon én homofiel was, dan kon die wat hen betreft al eigenlijk niks meer fout doen. Als zo iemand ook nog eens in de derde wereld woonde, dan kwam diegene in aanmerking voor financiële steun uit Haarlem.” 
 

Daarnaast zijn zij erg zuinig op alles. Zij smeren hun boterhammen met een dun laagje boter, hebben altijd een raam open staan voor de frisse lucht en wassen zich soms dagen niet. Hun aandacht gaat vooral uit naar mensen in nood uit een ver buitenland. Dit staat in schril contrast met de aandacht die zij aan hun eigen kinderen schenken. Bij het eerste bezoek van Bernhard aan de groep hoort hij de hele avond een baby huilen in een andere kamer. Het gehuil wordt volledige genegeerd. 
 
Grappig is dat een van de leden nogal op seks belust is. Wanneer een vrouw in grote paniek vanuit een oorlogsgebied belt zit hij vooral te geilen op haar stem. Hij zegt haar meteen een extra bedrag toe. Wanneer later blijkt dat de vrouw lelijk is, heeft hij geen bezwaar tegen stopzetting van het hele project. Sowieso vervullen de vrouwen in de groep een ondergeschikte rol. Wanneer een stel onverwachts op bezoek komt bij een ander stel van de groep is dat volgens de man geen bezwaar.

“Bernhard wist inmiddels dat hij zich overal ter wereld thuis zou kunnen voelen. Maar nu hij terug was in zijn vaderland, voelde hij iets wat hij in geen enkel ander land ooit had ervaren: onthechting.”

Eerder verschenen op Uitgelezen Boeken

Samenvatting

Wat als je aan het einde van je leven beseft dat je slechts één jaar echt gelukkig bent geweest? Topdiplomaat Bernhard Wekman kijkt tijdens een nacht in New York terug op de jaren tachtig, toen hij kennismaakte met een groepje Haarlemse idealisten. Ze noemden zichzelf de Saamhorigheidsgroep, waren lid van de PPR of de PSP en doneerden 10 procent van hun inkomen aan projecten in de derde wereld. Ze volksdansten, knutselden en genoten van de natuur. Op geen enkele manier paste hij ertussen. Toch deed Bernhard alsof de idealen van de Saamhorig-heidsgroep ook de zijne waren.

In De Saamhorigheidsgroep schrijft Merijn de Boer afwisselend satirisch en meeslepend over een groepje mensen dat de wereld wil verbeteren en over één man die het allemaal niets kan schelen maar voor het eerst in zijn leven verliefd wordt, in een roman die zich afspeelt in New York, Haarlem en Jeruzalem.

Toon meer Toon minder
€ 22,50

Verwachte leverdatum: zaterdag 26 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789021418209
Verschijningsdatum
augustus 2020
Druk
1
Aantal pagina's
400 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Querido

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden