Bazarow stopt per 25 mei als boekverkoper, maar gaat door als boekenplatform. Lees hier het nieuwsbericht !

Een zaak van liefde

misdaden in de naam van hartstocht en waanzin

Auteur(s): Lisa Appignanesi
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
Een zaak van liefde
Een zaak van liefde
Een zaak van liefde

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Henk Slechte

Misdaden in naam van hartstocht en waanzin

[Signalering] De crime passionel is zo oud als de wereld en is ook altijd beschouwd als een te vergoelijken daad. In het Romeinse recht gold voor de plegers van misdaden die zichtbaar krankzinnig waren, dat ze niet voor hun daad werden gestraft. Dat veranderde toen in de loop van de 19de eeuw de psychiatrie een rol in de rechtspraak kreeg. Dokters gingen vaststellen of een verdachte verantwoordelijk kon worden gesteld voor een misdaad uit hartstocht. Als hij of zij op het moment suprême niet besefte wat er gebeurde en wat de consequenties van de daad waren – dit naar het oordeel van de psychiater – was die verantwoordelijkheid er niet. De rechtspraak werd er niet eenvoudiger op, want psychiaters konden elkaar tegenspreken en deden dat ook.

Appignanesi, directeur van het Freud Museum in Londen, behandelt deze rol van de psychiater in de rechtspraak aan de hand van drie misdaden die in de late 19de en vroege 20ste eeuw werden gepleegd vanwege een versmade liefde, seks of jaloezie. Ze stelt centraal of de dader wel of niet krankzinnig was, en straf of juist mededogen verdiende. De eerste moord speelde in Engeland: vergiftiging door een oude vrijster die verliefd was op haar dokter en hem van zijn vrouw wilde verlossen, zodat hij met haar kon trouwen. Het tweede geval was een zangeres die in Parijs haar overspelige minnaar neerschoot. Het derde betreft een rijke Amerikaan die was getrouwd met een jonge vrouw en in New York in het openbaar een beroemde architect doodschoot, omdat die zijn vrouw geruïneerd zou hebben. Voor haar gedetailleerde maar ook meeslepende beschrijving en analyse gebruikte Appignanesi rechtbankverslagen, psychiatrische dossiers, brieven en uiteraard veel krantenverslagen.

Eerder verschenen in Geschiedenis Magazine

 

Recensie door: Marijke Laurense
4/5

Waanzinnige liefde

[Recensie] Ach, de allesverzengende liefde… Geen emotie is zo vaak bezongen als de waanzinnige hartstocht die mensen voor elkaar kunnen opvatten, de gelukzaligheid als het wederzijds blijkt te zijn. En te blijven. Zo niet, dan is het vaak ook voor de nuchterste ziel nog een hele klus om eroverheen te komen. Of slaat de liefde om in haat en wraakzucht en liggen moord en doodslag op de loer. En volgen er rechtszaken, waarin beoordeeld moet worden hoe toerekeningsvatbaar de normaliter zo bedachtzame en zachtmoedige misdadiger (m/v) is. Kan de liefde een mens inderdaad (tijdelijk) krankzinnig maken? En hoe strafbaar ben je dan?

In Een zaak van liefde. Misdaden in de naam van hartstocht en waanzin (oorspronkelijke titel Trials of Passion) ploegt Lisa Appignanesi een aantal wereldberuchte rechtszaken uit de late 19e, vroeg 20ste eeuw met haar lezers door, waarin seks en geweld, liefde en dood de hoofdrol spelen.

Allereerst de gifmoord van de Britse stalkster Christiana Edmunds uit 1871 op een vierjarig jongetje, wiens dood bedoeld was als rookgordijn voor de mislukte moord op de vrouw van Christiana’s idool – Agatha Christie, maar dan waargebeurd. Vervolgens het proces over de moordpoging uit 1879 van de Franse zangeres Marie Bière op haar ex-minnaar Robert Gentien, de vader van haar overleden baby. En we eindigen in New York, waar miljonairszoon Harry Thaw veelvuldig voor de rechter stond voor de moord uit 1906 op de architect Stanford White, omdat die Thaws latere vrouw, fotomodel en actrice Evelyn Nesbit, verkracht had.

Of de dader uiteindelijk op schavot, in gevang of gesticht terechtkwam of weer naar huis mocht, hing natuurlijk vooral af van de lokale wet. Zo was de Franse wet tot 1975 nog zeer vergeeflijk voor de man die zijn vrouw en haar minnaar om zeep bracht als hij ze op heterdaad bij hem thuis betrapte; de Britse wet kende het begrip ‘crime passionnel’ niet.

Maar zeker zo belangrijk voor het oordeel was, stelt Appignanesi, de sekse van de dader. Neigde een vrouw volgens de toen gangbare, victoriaanse opvattingen niet immers van nature al tot hysterie en irrationeel gedrag? En kon je dat haar dan aanrekenen? Of kwam haar misdaad vooral voort uit haar achtergestelde sociale positie? Als begrijpelijke en vergeeflijke wraak van een ingetogen en eerzaam meisje uit Bordeaux op een harteloze Parijse verleider die haar tot abortus had proberen aan te zetten? De rechters en jury’s uit de belle époque bleken niet ongevoelig te zijn voor deze vrouwelijke, verzachtende omstandigheden. En dat had via de indertijd bloeiende pers (schrijver Alexandre Dumas fils zat tijdens Bières proces op de tribune) weer grote invloed op de publieke opinie en de jurisprudentie.

Maar Een zaak van liefde gaat niet alleen in hoe preuts of juist onverwacht humaan er dik honderd jaar geleden gedacht werd over het verband tussen misdaad en ongepast mannelijk en vrouwelijk gedrag. Uit al die rechtszaken rijst ook een veelzijdig beeld op van de beginjaren van de forensische psychiatrie. Aanklagers en verdedigers lieten immers steeds vaker deskundigen opdraven die – tegen betaling – geacht werden te kunnen vaststellen of de daders toerekeningsvatbaar waren, of ze al eerder blijk hadden gegeven van een zieke geest, of zulks in de familie zat en hoe tijdelijk of permanent hun verstand mogelijk verbijsterd was – de processen leken soms meer op een wetenschappelijk congres dan op een rechtszaak.

Psychiatrische modes

Was Harry Thaw bijvoorbeeld toen hij Stanford White doodschoot, inderdaad bevangen door een ‘hersenstorm’? Bestond zoiets wel? En wat was de kans op herhaling? Kon je iemand onder hypnose een misdaad laten plegen? Een carrière in de psychiatrie bleek ook in de rechtszaal te kunnen sneuvelen. En dankzij de meeschrijvende sensatiepers drongen de nieuwste psychiatrische modes en inzichten ook door tot een breder publiek.

Toch had Appignanesi wel wat mogen besparen op de details. Natuurlijk wil je in een verhandeling met een psychiatrische inslag het een en ander lezen over de voorgeschiedenis en afkomst van mensen, maar of dat nu ook geldt voor alle passerende juristen en deskundigen? En of de passages over het ‘habeas corpus-beginsel’ ook de niet-juridische lezer zal raken? En waarom toch die onvoorwaardelijke partijkeuze voor Evelyn Nesbit? Waren haar keuzes inderdaad altijd even fris en gezond? Waarom trouwde ze bijvoorbeeld met Thaw, die er lol aan beleefde haar (en vele anderen) sadistisch toe te takelen?

Een zaak van liefde is sensationeel, in alle opzichten. De opgerakelde rechtszaken zijn nog altijd opzienbarend en Appignanesi houdt de spanning er prima in, ook al weet je van meet af aan wie het gedaan heeft. Het raadsel zit steeds in het waarom en waardoor ervan en of de dader er uiteindelijk mee weg komt – en of je het daar als lezer mee eens kunt zijn. En ondertussen gluur je schaamteloos mee  in de duistere driften van een aantal dubieuze, dan wel beklagenswaardige medemensen. Daar kan geen boulevardblad tegen op.

Wie is Lisa Appignanesi?

Schrijfster Lisa Appignanesi (1946) werd als Elżbieta Borensztejn geboren in Polen, groeide op in Parijs en Canada en promoveerde in Engeland op het thema vrouwelijkheid en creatieve verbeeldingskracht bij Proust, Musil en Henry James. Ze is van vele markten thuis: Appignanesi voorziet diverse radio- en tv-programma’s van cultureel commentaar en was tot voor kort voorzitter van het Londense Freud-museum. Een zaak van liefde is het derde deel van een trilogie over liefde, seksualiteit en psychiatrie, die begon met  Gek, slecht en droevig (over vrouwen en psychiaters) en gevolgd werd door Alles over liefde, over de kwaadaardige en weldadige aspecten van liefde.

Eerder verschenen in Trouw en op http://marijkelaurense.nl/

Samenvatting

Aan het einde van de negentiende eeuw injecteert een oude vrijster in Bristol chocoladetaartjes met strychnine, in Parijs achtervolgt een artieste wekenlang haar overspelige echtgenoot en in New York schiet een steenrijke dame publiekelijk een architect dood. In Een zaak van liefde daalt Lisa Appignanesi aan de hand van drie rechtszaken af naar de lage driften van de mens, waar duistere passies en lusten kunnen leiden tot gruwelijke misdaden. Gebruikmakend van rechtbankverslagen, psychiatrische dossiers, brieven en krantenartikelen wekt de auteur in meeslepend proza de belle époque tot leven, een tijd waarin de pers het publiek op niet eerder vertoonde wijze liet meegenieten van scandaleuze intriges, wilde jaloezie en verboden verlangens.

Seksuele etiquette en maatschappelijke klassen, eer en een goede naam; dat alles staat op het spel in het theater van de rechtbank.

Toon meer Toon minder
€ 34,99

Verwachte leverdatum: Onbekend

Niet bestelbaar

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789023499343
Verschijningsdatum
augustus 2016
Druk
1
Aantal pagina's
480 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
320: Literaire non-fictie algemeen
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
Categorieën

Uitgever
Bezige Bij b.v., Uitgeverij De

Vertaald door
Fred Hendriks

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden