Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Raak de wonden aan

Over niet zien en toch geloven

Auteur(s): Tomas Halik
Taal: Nederlands
0,25/5
2 recensies
Raak de wonden aan
Raak de wonden aan
Raak de wonden aan

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Wolter Huttinga
5/5

Alleen verwonding is een teken van waar geloof

De schrijver

[Recensie] Tomás Halík is een Tsjechische katholieke priester en hoogleraar filosofie en sociologie. Hij geldt als een van de meest toonaangevende Oost-Europese katholieke denkers van dit moment. De afgelopen jaren verwierf hij ook in Nederland de nodige roem door drie populaire vertaalde boeken van zijn hand: Geduld met God, De nacht van de biechtvader en Ik wil dat jij bent.

Thematiek

Halík vertrekt vanuit het bijbelverhaal van Tomas, een van de twaalf leerlingen van Jezus. Tomas gelooft het niet wanneer de andere leerlingen vertellen dat ze de opgestane Heer hebben gezien. “Pas als ik met mijn handen zijn wonden voel, zal ik geloven dat hij is opgestaan.” Later verschijnt Jezus weer aan de leerlingen en nodigt hij Tomas daadwerkelijk uit om de wonden in zijn handen en zijde te voelen. Tomas’ geloof wordt dus geboren uit zijn aanraking van Jezus’ wonden.

Het verhaal biedt Halík een opening om het Christelijk geloof te doordenken vanuit de metafoor van de verwonding. Volgens de schrijver is geloof dat geen gewond geloof is geen echt geloof. Centraal in het Christendom staat immers een gewonde, stervende man. Geloven is niet “geloven dat God bestaat”, of “dat Jezus voor je gestorven is”. Het is volgens Halík veeleer een uitdaging om als mens de wonden van Jezus zelf te “betreden”. Om daarmee je eigen wonden te betreden en de wonden van deze wereld. Het woord kwetsbaarheid wordt niet of nauwelijks genoemd, maar het boek vormt er in feite één groot pleidooi voor.

Opvallend

Halík heeft weinig op met een geloofshouding die hij ‘Farizeïsme’ noemt. Daarmee bedoelt hij zoiets als jezelf koesteren in je eigen gelijk, de waarheid van je geloof onbezoedeld en trots aan de wereld voorhouden in een veroordelende houding. ‘Als ik naar zo’n kerk zou gaan verlangen, zou ik het exorcismegebed uitspreken’. Met een mooi verhaaltje illustreert hij zijn punt: Satan verscheen eens aan de heilige Sint-Maarten in de gedaante van Christus. De heilige liet zich echter niet voor de gek houden en vroeg: “Waar zijn jouw wonden?” Verwonding is een teken van waar geloof, zoals in Halíks andere werk ook twijfel dat is. De Kerk is geen perfecte Kerk, zondeloos en blinkend, haar macht en waarheid koesterend. De kerk is een gewond lichaam, zwak, zondig en kleingelovig, dat op haar beurt ook zelf nogal eens mensen verwondt.

Mooie zinnen

Halík is ook in dit boek weer een uiterst citeerbaar theoloog. Ik pak maar iets:

“Als het geloof leeft, zal het steeds weer gewond raken, blootstaan aan crises en soms zelfs ‘gedood’ worden. Er zijn momenten waarop ons geloof afsterft – om weer te worden opgewekt. Alleen het gewonde geloof kan genezen. Ik vrees dat een geloof dat niet door de nacht van het kruis is heengegaan en niet in het hart is getroffen, daartoe niet in staat is. Een geloof dat nooit blind is geworden, dat nooit de duisternis heeft ervaren, zal vrijwel niet in staat zijn hen te helpen die niet hebben gezien en die niet zien. Pas het ‘niet-zien’, het eerlijke en nederig erkende niet-zien, baant de weg voor het geloof. Het is de opgave van het geloof om te volharden in dit niet-zien.”

Reden om dit boek niet te lezen

Nee, ik kan werkelijk geen goede reden bedenken om dit boek niet te lezen. Of je moet gewoon zo’n bloedhekel aan het Christendom hebben dat je je niet wilt laten raken door iets van haar heilzame boodschap.

Reden om dit boek wel te lezen

De roem van Halík was al op vele manieren tot mij gekomen. Maar door z’n boeken had ik tot dusver alleen nog maar gebladerd. Dit was mijn eerste echte confrontatie met Halík. En inderdaad: ik ben absoluut verkocht. Ik vind dit een ijzersterk boek, juist doordat het dat ijzeren pantser dat het Christendom maar al te gauw wordt, weer weet af te breken tot z’n pijnlijke en kwetsbare kern. Het is weer eens zo’n boek waarvan ik zeg: als ik geen Christen was, zou ik het nu erg graag worden.

Iedere bladzij dwingt me om een paar minuten uit het raam te staren, te peinzen en het hart van mijn eigen (on)geloof te betreden.

Misschien is Halík wel op z’n best als hij de betekenis van de gewonde en gekruisigde Christus plaatst midden in onze cultuur, waar die krampachtig bezig is haar glanzende, perfecte, en ongeschonden imago te koesteren. Dat het heil alleen verloopt via de weg van de verwonding, van onvolmaaktheid en vernedering lijkt misschien aanstootgevend, maar is werkelijk de ‘goede boodschap’ in een door perfectie en succes geobsedeerde cultuur. Leonard Cohen wordt nergens geciteerd, maar hij is op iedere bladzij: “There is a crack in everything, that is how the light gets in.”

Eerder verschenen in Trouw

Recensie door: Philippe van Heusden

Triple A-theologie van Tomáš Halík

In het Evangelie toont God zich in Christus als een gewonde God die met ons mensen meelijdt. Dat is de kern van het nieuwe, magistrale boek van Tomáš Halík.

[Recensie] De ontkerkelijking in Nederland zet verder door, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau in het rapport dat het in december 2018 publiceerde. Gemiddeld haken 267 mensen per dag af, jaarlijks zo’n 100.000. Tegenover deze daling houden alleen de orthodox-protestantse kerken en de migrantenkerken stand. Intussen slaat de ontkerkelijking al kraters in de westerse samenleving. Kerkse mensen zijn namelijk bovengemiddeld actief als vrijwilligers, mantelzorgers en gevers aan goede doelen. Wat zich voor onze ogen voltrekt, is de ineenstorting van het christendom als het natuurlijke kader van onze beschaving. De machtspositie van de kerk was al verdwenen in de Verlichting. We beleven nu in het Westen het einde van het constantinische christendom, aldus de Tsjechisch priester en hoogleraar Tomáš Halík in zijn boek Raak de wonden aan. En dat is helemaal niet erg, volgens hem, eerder een gouden kans om het huis van het geloof werkelijk op een (kale) rots te bouwen en niet op het glanzende, maar verraderlijke zand van de cultuur.

Het kruis hoort thuis in de politiek en in de openbare ruimte, als profetisch teken en tegenstem, aldus Halík. Dus niet als een verheven herinnering aan een overwinning, zoals bij keizer Constantijn, maar eerder “als herinnering van de slachtoffers, die elke overwinning van de macht duur moesten betalen. Christus komt naar ons toe en verbergt zijn wonden niet. Hij toont ze juist – en wil ons daardoor aanmoedigen om onze pantsers, maskers en make-up weg te doen en te kijken naar de wonden en littekens die we daaronder verbergen, voor anderen, maar vaak ook voor onszelf. Hij wil ons zo ook aanmoedigen om naar de wonden te kijken die wij anderen hebben aangedaan.” Met het laatste verwijst Halík onder meer naar het spoor van de Jodenmoord dat door of in naam van de kerk door de geschiedenis is getrokken tot en met Auschwitz. Het kruis is tragisch genoeg geregeld ook omgedraaid en zwaard geworden.

De kruiswonden staan centraal bij Halík, maar niet als een kwezelige bloedvroomheid. Hij neemt het verhaal over de ‘ongelovige’ Thomas als leidraad; Thomas die pas gelooft als hij Jezus’ wonden aanraakt (Johannes 21,24-29). In veertien hoofdstukken volgt een doordenking en meditatie op wat Halík ziet als het paradoxale kernpunt van de Goede Boodschap: de Verrezene is en blijft de Gekruisigde. In de verrezen maar gewonde Christus verschijnt God als een gewonde en meelijdende God. Deze God licht op waar mensen lijden. Een dwaasheid en een provocatie! En tegelijk een aansporing om Gods handen te zijn, te helpen verlichten en daarbij niet te verzuren: ‘De armen zullen altijd bij jullie zijn’ (Marcus 14,7). Dit wisten we misschien al wel, maar het is de verdienste van Halík dat hij dit opnieuw met magistrale theologische diepgang voor het voetlicht brengt. En dat op een meeslepende, zelfbewuste, ongekunstelde en pastorale manier. Op elke bladzijde heb ik wel een streep gezet of een aantekening. Zijn passages over de Drie-eenheid bijvoorbeeld zijn om te smullen. Soms moest ik het boek na een bladzijde wegleggen om de diepgang van een gedachte te kunnen laten bezinken. Dan ontpopte het boek zich als een spannende pageturner. Voor mij verreweg het beste theologische boek van het voorbije jaar! Triple A!

Eerder verschenen in Volzin

Samenvatting

Raak de wonden aan van Tomáš Halík bevat veertien theologisch-filosofische essays over de mystieke diepere lagen van geloof, en een verrassend, scherpzinnig en zelfs humoristische commentaar op het huidige tijdsgewricht. De Tsjechische priester en hoogleraar neemt het verhaal van de ongelovige Thomas als uitgangspunt. Het vraagt moed om de wonden van onze wereld onder ogen te zien en ze aan te raken met geloof, een christelijk geloof dat door die aanraking zelf getekend en gewond raakt.

Toon meer Toon minder
€ 20,00

Verwachte leverdatum: zaterdag 02 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789023954170
Verschijningsdatum
november 2018
Druk
1
Aantal pagina's
192 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
707: Geloofsopbouw
Thema's
  • Filosofie en religie
  • Religie en overtuigingen
  • Christendom
Categorieën

Auteur
Uitgever
Boekencentrum

Vertaald door
Kees de Wildt, Henriëtte de Wildt

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden