Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Uitschot in uniform

De WA 1932-1945

Auteur(s): Gertjan Broek
Taal: Nederlands
0,2/5
1 recensie
Uitschot in uniform
Uitschot in uniform

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Evert van der Veen
4/5

Een ongeorganiseerd stelletje

[Recensie] De titel Uitschot in uniform is nogal stigmatiserend en daarom intrigeert hij. De ondertitel De WA 1932 – 1945 geeft aan waar het boek over gaat. Als lezer met een gemiddelde kennis van de Tweede Wereldoorlog had ik voor lezing van dit boek al geen hoge pet op van mensen die zich destijds bij de WA (Weerbaarheid Afdeling) van de NSB aansloten. De WA was een groep met een paramilitair karakter en trok veel mensen aan met een militaire achtergrond. Het doel was het beschermen van bijeenkomsten van de NSB en het handhaven van de openbare orde bij manifestaties maar ook het beheersen van “de straat” hoorde daarbij: “Volhardend, niets ontziend voorwaarts marcheeren is onze voorgeschreven plicht” (p. 28). Dit streven naar paramilitarisme is de hoofdindruk die de lezer aan dit boek overhoudt. Veelzeggend is de tekst van dit clublied:

“Wy WA, zyn kerels van de stalen vuist.
Wy zullen rammen met die harde knuist.
Wie ons belaagt, die waagt zyn kop. Wy praten niet! Wy slaan er op!”

Geen tekst waar mensen buiten de WA erg blij van worden en een treurige uiting van een ultrarechts idealisme. De overheid was terecht bezorgd over deze “particuliere machtsvorming” en streefde naar een wettelijk verbod dat er uiteindelijk ook kwam en tot een – achteraf tijdelijke – neergang van de WA leidde. Om dit verbod te omzeilen werden de afdelingen van de WA omgevormd tot wandelclubs. Evengoed waren er vele confrontaties met burgers die hier niets van moesten hebben. Ook de bezettende macht was niet gecharmeerd van de WA omdat deze groep voor maatschappelijke onrust zorgde. Later werd de WA omgevormd tot de Landwacht maar omdat het dezelfde mensen waren die deze overstap maakten, haalde die verandering weinig uit en bleef het ideologisch karakter hetzelfde.

Door heel het boek heen valt de spanning op die er rond de WA hangt. De lezer krijgt niet direct de indruk van ‘uitschot’ maar dit was wel de beleving destijds: “Terwijl de WA’ers in eigen ogen de ware verdedigers van de Nederlandse natie waren, zag een groeiend deel van hun landgenoten hen als uitschot” (p. 125).

Na Dolle Dinsdag begon de organisatie van de WA te ontbinden, hoewel de afdelingen nooit hadden uitgemunt in gehoorzaamheid aan de centrale leiding. Al met al houdt de lezer als nasmaak over dat de hele WA een tamelijk mislukt project is geweest dat helaas wel kwaad heeft berokkend in de periode dat men meewerkte aan razzia’s. In feite had de WA echter geen enkel draagvlak, niet bij de bevolking en niet bij de bezetter. Deze extremistische groep mensen wilde zich laten gelden maar deed dat vooral voor zichzelf.

Gertjan Broek is historicus en onderzoeker. Hij promoveerde in 2014 op het proefschrift Weerkorpsen. Extreemrechtse strijdgroepen in Amsterdam, 1923 – 1942.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

De Weerbaarheidsafdeling (WA) van de NSB wordt in de geschiedschrijving tot nu toe gereduceerd tot een onvermijdelijk bijverschijnsel. In werkelijkheid was de WA een van de meest geduchte organisaties van politieke straatvechters in de vaderlandse geschiedenis.

Geweldpleging en paramilitaire formaties zijn wezenlijke kenmerken van het fascisme als politieke stroming. Van zulke formaties vormde de WA de voornaamste Nederlandse variant. Tot dusver toont de geschiedschrijving hiervoor weinig interesse. Dit boek voorziet in dat hiaat. Het biedt geen organisatieschema’s en regionale overzichten, ook geen gedetailleerde bevelsstructuren en rangen. Het schetst wel wie de WA’ers waren, wat ze wilden en hoe ze dat dachten te bereiken. Wat hun instructies en taken waren, hoe consciëntieus ze die uitvoerden en welke resultaten ze uiteindelijk boekten. En welke reacties ze ontlokten aan autoriteiten, publiek én het eigen leiderschap, dat ze vaak negeerden.

Het was de WA waardoor de NSB al begin jaren dertig een slechte pers kreeg. Het was de WA die de wens van de regering acuut maakte om de veelbesproken maar weinig begrepen Wet op de weerkorpsen in te voeren. Het was de WA die begin 1941 het idee kreeg om op straat het resterende gezag van de Nederlandse overheid uit te dagen en die daarmee een onvoorziene tegenstand losmaakte.

Gertjan Broek (1960) is historicus en onderzoeker. Hij promoveerde in 2014 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Weerkorpsen. Extreemrechtse strijdgroepen in Amsterdam, 1923-1942.

Toon meer Toon minder
€ 24,90

Verwachte leverdatum: vrijdag 07 mei


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789024438976
Verschijningsdatum
februari 2021
Druk
1
Aantal pagina's
320 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
703: Bijbelwetenschappen
Categorieën

Auteur
Uitgever
Boom uitgevers Amsterdam

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden