Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Voorbij geweld en discriminatie

Een postkoloniale lezing van de Bijbel

Auteur(s): Krijn van der Jagt
Taal: Nederlands
0,1/5
1 recensie
Voorbij geweld en discriminatie
Voorbij geweld en discriminatie
Voorbij geweld en discriminatie

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Marijke Laurense
2/5

De Bijbel een imperialistisch boek?

De schrijver

[Recensie] Zeeuw Krijn van der Jagt (1945) is theoloog en promoveerde indertijd op een antropologische studie naar de traditionele religie van de Turkana, een stam in Kenia. Hij adviseerde als vertaalconsulent bij de Wereldbond van Bijbelgenootschappen Bijbelvertalers in Afrika en Azië. Twee jaar geleden verscheen van hem De weg omhoog. Een antropologische lezing van de Bijbel.

De thematiek

Een boekje over een postkoloniale lezing van de Bijbel, dat klinkt veelbelovend in tijden van nieuw zwart-witdenken; helemaal met zo’n confronterend plaatje op het kaft, van een naakte zwarte slavin die een dito, witbleke Batseba baddert. De vraag ervan luidt: wat kunnen we nog met een ‘imperialistisch’ boek als de Bijbel, waarin genocide en racisme zo pijnlijk vaak Gods zegen hebben? Moet zo’n geschrift vanuit onze huidige, hoogontwikkelde ethiek niet bij het oud papier?

Helemaal niet, vindt Van der Jagt. Zolang we de verhalen maar in hun historische context lezen en beseffen dat ze vooral gingen over overleven, politieke legitimatie en ‘identity building’. En ja, dan zijn oorlog, list en bedrog natuurlijk nooit ver weg, zoals moge blijken uit de verhalen over Abraham, Rebekka en Josia.

Pas als je de Bijbel – ten onrechte moreel – letterlijk neemt, dan vind je inderdaad heel wat foute teksten, waarmee christelijke Europeanen eeuwenlang hun koloniale wangedrag geprobeerd hebben te rechtvaardigen. Want had God de zwarte Afrikanen bijvoorbeeld niet al in Genesis voorbestemd om ons blanken als slaaf te dienen? Ze stamden toch af van Kus, de zoon van die vervloekte Cham?

Daartegenover biedt de Bijbel gelukkig ook veel “anti-imperialistische” tegenstemmen, zoals van profeten als Natan, Jesaja en natuurlijk Jezus, die “vanuit zijn hart handelde” toen hij een meisje van buiten zijn eigen volk genas.

Opvallendste stelling

Echt interessant wordt het pas in het allerlaatste hoofdstuk, waarin Van der Jagt een aantal postkoloniale Bijbellezingen bespreekt. Zoals die van Indiase Surekha Nelavala, die de gelijkenis van de werkers in de wijngaard bekijkt door de ogen van de onderbetaalde en oneerlijk behandelde dagloners, in plaats vanuit het westerse perspectief van de ‘imperialistische’ grootgrondbezitter.

Of van Musa Dube, die vindt dat je de traditionele Afrikaanse voorouderverering bewust demoniseert als je de kwade geesten uit de Bijbel vertaalt het met Botswaanse woord voor “geest van een overledene”. En waarom zouden Indiase christenen Krisjna moeten afzweren, terwijl die, net als Jezus, toch ook een avatar van Visjnoe is?

Kernzin

“Een postkoloniale lezing interpreteert de Bijbel als het boek van de bevrijding voor de onderdrukte en de gemarginaliseerde mens. De postkoloniale lezer gaat terug naar het evangelie, naar de Jezus van de Bergrede, en vindt daar zijn bron van inspiratie.”

Redenen om dit boek niet te lezen

Voor een antropologische duiding van de Bijbel kunt u beter Het oerboek van de mens van Van Schaik en Michel en Hariri’s Sapiens lezen – die zijn aanmerkelijk beter onderbouwd en minder stellig. Verder jast Van der Jagt de geschiedenis van het moderne imperialisme en de rol de kerk daarin er in een ijselijk tempo door en hangt die aan elkaar van oppervlakkige algemeenheden en clichés. En zullen we alsjeblieft ook kritisch blijven op de postkoloniale Bijbelkritiek en niet alleen maar identificerend lezen?

Redenen om dit boek wel te lezen

Voorbij geweld en discriminatie is goed te verteren voor als u niet (meer) zo thuis bent in name het Oude Testament en u vooral geïnteresseerd bent in de aardse, menselijke kant van het verhaal. Mooi blijft natuurlijk de reconstructie van hoe een bloeddorstige stamgod zich kon ontwikkelen tot een barmhartige vader voor alle volkeren.

En voor de liefhebbers van Mineke Schipper heeft Van der Jagt vanuit zijn antropologische expertise nog wat verhalen om zelf mee aan de slag te gaan. Zoals die Keniaanse mythe over de zondvloed, waaraan twee vrouwen schuldig waren omdat ze vergeten waren de deksel op de waterput te doen – het zou ook eens niet zo zijn.

Voor het eerst verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

Wat kunnen wij, mensen van nu, nog met de Bijbel? Oude heilige

boeken zoals de Bijbel en de Koran zijn voor velen foute teksten

geworden die haat, geweld en discriminatie aanmoedigen. Sommige

politici willen deze boeken verbieden, omdat men constateert

dat ze oproepen tot geweld. Met name het Oude Testament is een

verzameling geschriften die bol staan van geweld en discriminatie.

Toch zijn er nog steeds mensen, ook in het moderne Westen, die

deze teksten letterlijk opvatten als het gezaghebbende woord van

God. Hoe is dit te verklaren? En hoe zou het anders kunnen? Moeten

we de Bijbel verder ongelezen laten, of moeten we het christelijke

boek anders lezen?

Krijn van der Jagt pleit voor dat laatste. Als we het boek in zijn context

lezen, blijkt dat het ons iets leert over een wereld die niet meer

de onze is, maar waartoe we ons wel degelijk op een zinvolle manier

kunnen verhouden, of we nu gelovig zijn of niet. Een dergelijke lezing

voert ons voorbij geweld en discriminatie.

Toon meer Toon minder
€ 18,50

Verwachte leverdatum: dinsdag 11 augustus


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789025308544
Verschijningsdatum
september 2018
Druk
1
Aantal pagina's
136 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
320: Literaire non-fictie algemeen
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
Categorieën

Uitgever
Athenaeum

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen