Ontij

Auteur(s): Tomas Gonzalez
Taal: Nederlands
0,18333333333333/5
3 recensies
Ontij
Ontij
Ontij

Recensie

Aantal recensies: 3

Recensie door: Jan Koster
4/5

Fascinerend krachtenspel

In Ontij beschrijft Tomás González een dag uit het leven van de eigenaar van een marginaal vakantiecomplex, Hotel Zeestrand, aan de Colombiaanse kust en van zijn twee zoons. Deze drie gaan er al vroeg op uit om een paar honderd kilo vis uit zee te halen om de gasten te kunnen voorzien. Het wordt een gedenkwaardige dag.

[Recensie] De vader, die verder anoniem blijft, is een zwartgallige figuur. Zijn zoons, een tweeling, kunnen geen goed doen, zijn vrouw heeft hij tot waanzin gedreven. Ze hoort stemmen, een koorschaar. Hij houdt er nog een andere vrouw op na, althans zolang ze er nog acceptabel uitziet in zijn ogen. Met haar heeft hij nog een kind.
De oudste zoon is Mario. Erg praktisch ingesteld, technisch vaardig en hij vindt zijn weg op zee zonder moeite, met de sterren als kompas. Javier is twee uur jonger. Hij is een lezer en een dromer, bedachtzamer dan Mario.

Onweer komt dichterbij

Zij vertrekken in de nacht. Het in de verte dreigende onweer nemen zij voor lief. Vanaf het begin voel je hoe de verhoudingen zijn. Mario is laaiend van woede en dat wordt er niet beter op. Javier oogt rustiger maar denkt ook ronduit negatief over de vader. De laatste heeft het er ook wel naar gemaakt. Zijn zoons kunnen geen goed doen, hij heeft geen oog voor hun kwaliteiten en hij beseft niet dat de exploitatie niet zonder de inzet van deze twee kan. In zijn ogen zijn het echter slappelingen en minkukels die alles fout doen.

Ondanks de intense spanningen verloopt de vistocht naar wens. Eerder dan verwacht is de boot overvol. Maar dat onweer. Het nadert snel, zo snel dat zij in de problemen raken. Zij moeten wat met de te grote hoeveelheid vis. Als dan ook de vader in zee terechtkomt staan de zoons voor de keuze: proberen hem te redden of hem aan zijn lot over te laten?

Compact verhaal

Ontij is compact, het telt nog geen tweehonderd pagina’s. Het is voor González ruimschoots voldoende om een prachtig beeld te schetsen van het leven in een kleine gemeenschap aan zee. De karakters van de hoofdpersonen zijn op een indirecte manier mooi beschreven.
De onderlinge spanning groeit naarmate de dag vordert en dat gaat gelijk op met het naderbij komen van het steeds dreigender onweer. Het komt min of meer tegelijkertijd tot een ontlading waarbij de karakters van de hoofdrolspelers nog wat meer diepgang krijgen.

Het decor is mooi gekozen. De spanningen zijn op zich al groot genoeg voor een goed verhaal, maar een decor van een boot van circa tien meter met op de achtergrond het dreigende onweer geeft er nog meer lading aan. Tegen wil en dank zijn zij op elkaar aangewezen, tegelijk is er geen greintje respect voor elkaar. Het is een toenemend benauwende omgeving, een vat waarin de druk langzaam toeneemt en waarbij een ontlading onvermijdelijk volgt. Zoals bij zwaar onweer.

Eerder verschenen op jkleest.nl

Recensie door: Nico Voskamp
3/5

De oude man en zijn zoons

[Recensie] Een boek met de zee als personage, hebben we dat niet al eens eerder gelezen? O ja, denk je als titel en vervolgens inhoud, stijl en niet geringe impact van dat boek je te binnen schiet, dat was met recht een klassieker. Nu we toch deze twee boeken in ons hoofd hebben, hoe komt dit boek er dan vergelijkenderwijs vanaf?

Niet slecht. Ook absoluut niet beter, maar redelijk eh… niet slecht. Maar dat is nou eenmaal het risico als je langs de Hemingway-meetlat komt te liggen. Gonzaléz heeft zijn best gedaan op een stormachtige beschrijving die in essentie gaat over de eeuwige strijd tussen vader en zoon. De vader wil zijn heerschappij niet opgeven en de zoon wil niet langer onderdanig zijn, dat botst, het Oedipuscomplex en alles, u kent dat wel.

We hebben het over een bruisend vat van onderbuikgevoelens, gevangen in een boot op een woelige zee. In de boot zitten ’de vader’ en zijn zonen Mario en Javier. Ze laden de spullen in en gaan vissen. Dat het geen ontspannen tripje wordt, wrijven de eerste zinnen je meteen in:

“Laaiend van woede maar met vaste hand plaatste Mario de twee roeiriemen in de boot en ging naar het strandhuisje van zijn vader om de jerrycans met benzine te halen… Het was nog steenkoud op dit uur, maar toch liep Mario al in zijn blote bast. De woede jegens zijn vader hield hem warm.”

De zoons zijn vanaf hun geboorte door ‘de vader’ altijd als niksnutten en mislukkelingen behandeld, waardoor ze maar één emotie voor hem hebben ontwikkeld: ze haten hem tot in het merg van zijn botten. De vader, eigenaar van een strandresort, wil zijn zoons niet anders zien dan eigenwijze, onhandige slungels die te dom zijn om voor de duvel te dansen, nooit iets bijgeleerd hebben en ook nog eens amper een bootje recht in de golven kunnen houden.

In die gezellige sfeer vaart de motorboot uit, met voorspelbare gevolgen. Het vissen op zich is succesvol. Na een aantal uren grote zeebrasems en nog grotere haaien binnenhalen, ligt de bodem van de boot zo vol buit dat ze bijna niet meer kunnen lopen. Dus strippen ze eerst de vissen en doen ze in de meegebrachte koelboxen. Dan gaat het mis. Het onweer dat al uren dreigend aan de horizon hangt, trekt naar het bootje toe.

Regen en storm vallen over hen heen. De vader verzwikt zijn enkel bij het vechten met een bijzonder hard tegenstribbelende tarpoen en ligt in de boot. De zoons vechten met de elementen om de boot veilig terug naar het strand te krijgen. De zee is veranderd in een monster, een wild, alles verslindend beest dat met tsunamiformaat golven, wind en regen er alles aan doet om ze de diepte in te sleuren.

González brengt het allemaal tot leven in kleurrijke taal. De dreiging van de elementen, de haat tussen pa en zonen, de waanzin van de moeder thuis en de onverschillige botheid van de vader: alles krijgt de bijpassende toon. Complimenten voor de vertaler, die dat alles uitstekend in levende taal omgezet heeft. Zoals de mentaliteit van de vader naar zijn gasten:

“Als hij met de hotelgasten zat te drinken, speelde hij het spelletje van langdurig naar de zonsondergangen kijken wel mee en kon hij zelfs lyrisch worden, maar dat was toeristische lyriek, dat was professioneel en had niets te maken met zijn intieme, van hoogmoed doortrokken relatie tot de zee. En als het niet schadelijk voor zijn business was geweest, zou hij meermaals tegen de hotelgasten, die de loftrompet staken over die doodgewone, ordinaire zonsondergangen hebben gezegd: ‘Geloof mij maar, hier word je op de lange duur doodmoe van al die kutzonsondergangen.’”

Niet slecht.

Voor het eerst verschenen op De Leesclub Van Alles

Recensie door: Ger Groot
4/5

Deze roman lijkt op de vissersversie van een Shakespeareaans koningsdrama

Twee wrokkige, jong volwassen zonen zinnen op wraak als hun vader overboord slaat. Het drietal vloekt dat het een aard heeft.

[Recensie] De korte roman Ontij van de Colombiaanse schrijver Tomás González (1950) is wel met Hemingway’s The Old Man and The Sea vergeleken. Vreemd is dat niet. Ook dit boek speelt zich af in de Caraïbische zee, een oude visser strijdt met zijn vangst en vooral met het woeste water. Maar daarmee houdt de gelijkenis wel op. Want de naamloze visser is bij González niet alleen. Hij vaart uit met zijn twee jong volwassen zoons, en niet de zee of Melville-achtige monstervissen zijn z’n voornaamste tegenstanders, maar zijn kinderen. Van begin af aan laat González de spanning tussen de drie mannen binnensluipen in de visserstocht, die een vol etmaal duurt en van uur tot uur beschreven wordt. De vader beschouwt zichzelf, in weerwil van zijn 71 jaar, nog altijd als de Man, zijn zoons als slapjanussen en windt daar geen doekjes om. Wrokkig fantaseren die over almaar drastischer wraak, die een kort ogenblik zijn beslag lijkt te krijgen wanneer de vader overboord slaat.

Het meest van alles lijkt Ontij op de vissersversie van een Shakespeareaans koningsdrama, waarin González de onderhuidse spanning subtiel opbouwt. De neergang van een vorst, die door zijn vrouw onomwonden ‘de Koning’ wordt genoemd, de wrok, het ‘ontij’ dat de wurggreep van het drama steeds verder opschroeft: op tweederde van het boek ben je niet meer verrast wanneer een van beide broers zich realiseert dat ‘de wereld zijn kompas kwijt is’ als een lichte variant op Shakespeares ‘The time is out of joint’ – ‘en moord een reële optie wordt’.

Met protagonisten die niet wérkelijk kwaad willen maar daartoe (bijna) worden gebracht door onverbiddelijke gebeurtenissen, menselijke ondeugden die daar de willige instrumenten van zijn, en zelfs een alles becommentariërend ‘koor’ van op het vasteland achtergebleven toeschouwers, komt Ontij dichter in de buurt van de klassieke tragedie dan ooit in een vissersboot voor mogelijk was gehouden.

Soms legt González het er iets te dik op, wanneer hij expliciet King Lear ter sprake brengt en een van de omstanders laat spreken over ‘de tragedies […] waarin alle personages van begin tot eind de adem van de dood in de nek voelen.’ Die neiging had hij in zijn twee eerder vertaalde romans, Eerst was er de zee en Duivelspaardjes, weten te onderdrukken, al sloeg daarin het tragisch noodlot niet minder hard toe. In Ontij maakt hij dat goed door het hele treurspel samen te ballen in één hermetisch relaas, op de paar vierkante meter van een vissersboot in het bestek van één etmaal.

Maar anders dan in de klassieke tragedie is van verheven taal geen sprake. De vader en zijn zoons vloeken, schelden en beledigen elkaar dat het een aard heeft – en vertaler Jos den Bekker heeft dat in volkomen overtuigend Nederlands weten om te zetten: ‘Een hoop geschreeuw en weinig wol met dat stuk vreten hier.’ Die prestatie (schelden en vloeken behoren tot de moeilijkste genres om te vertalen) gaat hand in hand met een al even kleurrijk idioom aan scheeps- en visserslatijn en rijkdom aan namen van zeewezens die je soms naar adem doet happen.

Tot een werkelijke catharsis komt het niet. Aan het eind van het boek zijn de protagonisten niet wijzer geworden. De vernederde vader heeft zijn soevereine minachting jegens zijn zoons weer teruggekregen. De wrok heeft niet geleid tot een koningsmoord – en misschien is dat wel het treurigste van alles.


Eerder verschenen op NRC

Samenvatting

Tomás González daalt in ‘Ontij’ af naar de duistere krochten van de menselijke ziel, maar doet dat zoals altijd in een stijl zo helder als glas.

De opvliegende eigenaar van een strandresort aan de Caribische kust heeft zijn zoons Mario en Javier altijd als niksnutten en mislukkelingen behandeld. Ze hebben dan ook een gloeiende hekel aan hem gekregen. Hun moeder heeft hij letterlijk tot waanzin gedreven. Op een dag gaat hij met zijn zoons op open zee vissen terwijl er zwaar onweer dreigt. De atmosfeer is geladen en in de boot stijgt de spanning. Als de zee ruw wordt en de vader overboord slaat komt de tweeling voor een even aanlokkelijke als gruwelijke keuze te staan.

Toon meer Toon minder
€ 19,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 18 februari


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789025451158
Verschijningsdatum
februari 2019
Druk
Onbekend
Aantal pagina's
192 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Uitgever
Atlas Contact

Vertaald door
Jos Bekker

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden