Bazarow stopt per 25 mei als boekverkoper, maar gaat door als boekenplatform. Lees hier het nieuwsbericht !

De kat en de generaal

Auteur(s): Nino Haratischwili
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
De kat en de generaal
De kat en de generaal
De kat en de generaal

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Schuld en gerechtigheid

[Recensie] Noera is zeventien en woont in een Tsjetsjeens bergdorp waar gewoonte en traditie nog in eer worden gehouden. Ze weet dat Moesa een oogje op haar heeft, er zelfs van droomt om met haar te trouwen en haar in het maatschappelijke en religieuze keurslijf te dwingen. Alleen is Noera niet het soort meisje dat zich makkelijk laat dwingen, van nature niet, en ook niet door de levenslessen die ze van Natalja krijgt, een Russische die met een Tsjetsjeen was getrouwd en in het dorp als lerares aan de kost komt. Nee, Noera droomt er niet van een Tsjetsjeense moeder te worden, maar wel Maria, het glamoureuze en eigengereide hoofdpersonages uit de Mexicaanse soap waar ze zo dol op is. Ze wil weg, weg uit het dorp, en weg van de nakende oorlog waar ook Natalja al voor op de vlucht is gegaan. Het is immers 1994, het jaar waarin de Russische troepen met harde hand het opstandige Tsjetsjenië weer in het gareel proberen te krijgen.

Twee jaar geleden werd Nino Haratischwili een literaire sensatie met haar maar liefst 1300 pagina’s dikke roman Het achtste leven (voor Brilka), een groots epos over een Georgische familie dat inmiddels in het Nederlands aan zijn twaalfde druk toe is. Het was de derde roman van de in Hamburg wonende en in het Duits schrijvende Georgische, die tot dan toe meer bekendheid genoot omwille van haar toneelwerk. De kat en de generaal, haar nieuwe roman, waarin Noera een cruciale rol speelt, is een gelijkaardig, zowel in tijd als in ruimte breed opgezet boek, al blijft het iets ingetogener, en heeft het een duidelijker thema: schuld en gerechtigheid.

Noera wordt immers onderschept door een stel Russische soldaten die haar mishandelen en verkrachten alvorens haar te vermoorden. Het is oorlog in de Kaukasus quoi, en dan gebeuren die dingen, maar niet zo volgens Aleksandr Orlov. Als jonge soldaat maakte hij deel uit van die troep Russische geweldenaars en deed hij tegen zijn zin mee. Hij was geen bruut en in feite ook geen militair. Hij wou studeren en kennis vergaren, hield van filosofie en literatuur, maar kreeg van zijn omgeving de kansen niet die voorkeuren te ontwikkelen.

Na de oorlog wil Orlov gerechtigheid. Hij klaagt zijn compagnons aan voor de militaire rechtbank, maar moet al vlug vaststellen dat de Russische autoriteiten niet echt geneigd zijn die gerechtigheid te laten zegevieren. Pas een paar decennia later, wanneer de generaal, zoals Orlov inmiddels bekend staat, een van de rijkste mannen van Rusland is geworden, ziet hij een oplossing, en die staat op een affiche langs een Berlijnse weg: een actrice die als twee druppels water op Noera lijkt. Met de kat, zoals Sesili zich graag laat noemen, wil de Generaal zijn vroegere kompanen naar het dorp in Tsjetsjenië lokken waar Noera de dood vond en daar zijn ultieme gerechtigheid botvieren. Zoals katten zijn, laat ook Sesili zich niet meteen overhalen, maar uiteindelijk gaat ze ervoor, en leeft ze zich zelfs zozeer in haar rol in dat ze steeds meer Noera wordt.

Net als in Het achtste leven (voor Brilka) plaatst Haratischwili haar verhaal in een grotere historische context. Zo wijst ze bijvoorbeeld op de moeilijke relatie die er al decennia bestond tussen Tsjetjenië en Rusland – of voorheen de Sovjetunie. In 1944 liet Stalin een half miljoen Tsjetsjenen en Ingoesjen naar Kazachstan en Kirgizië deporteren omdat hij die volkeren verdacht van collaboratie met de nazi’s. Volkomen onterecht volgens de betrokkenen, maar dat het de relatie met de Russen die de Sovjetunie de facto bestuurden niet echt ten goede kwam, ligt voor de hand.

Naast die historische inkleding is er ook de culturele. Er is iets wat Tsjetsjenië verbindt met Rusland en Berlijn, lezen we tussen de regels van De kat en de generaal. Dat was zo in 1994, en dat is vandaag nog steeds zo. Wanneer de kat gecontacteerd wordt door de Generaal, speelt ze Ismene in Antigone van Sophocles, een stuk over familietrouw en een gerechtigheid die alle wetten overstijgt. Een stuk ook dat aan de wieg staat van de Europese cultuur.

Twintig jaar eerder stak een jonge Rus op weg naar de oorlog in Tsjetjenië precies dat toneelstuk in zijn plunjezak. Hij was de zoon van een beroepsmilitair die nog gedecoreerd was door Gorbatsjov en voor zijn moeder kon hij alleen maar in diens voetsporen treden. Dus vertrok hij, met tegenzin, en ook wel omdat hij de liefde van zijn Sonja wou herwinnen. Misschien nog wel meer dan over schuld en gerechtigheid gaat Haratischwili’s nieuwe roman dus over datgene wat ons bindt, over de grenzen en de tijd heen.

Eerder verschenen in De Morgen

Recensie door: Agnes Eikema

Over schuld, boete en gerechtigheid

[Recensie] De kat en de generaal is de tweede roman van de Georgische Nino Haratischwili. Eerder las ik het imposante Het achtste leven (voor Brilka). Deze tweede roman doet qua omvang niet onder voor haar eerste roman en ook het onderwerp is niet minder indrukwekkend. Het gaat namelijk over de gevolgen van de oorlog in Tsjetsjenië.

Een verschrikkelijke gebeurtenis tijdens de oorlog in Tsjetsjenië beïnvloedt het leven van een aantal personen. Het moment dat zij deelden heeft hun levens bepaald. Niet alleen hun eigen levens, maar ook die van indirecte betrokkenen.

Het slachtoffer heet Noera en is op een verschrikkelijke manier om het leven gekomen. De Generaal wil zichzelf en zijn Russische kameraden de straf geven die ze verdienen. De straf die ze na het schijnproces zijn ontlopen. Het schuldgevoel dat op zijn schouders drukt is onmenselijk zwaar, zeker na het overlijden van zijn enige dochter Ada. Voor het succesvol slagen van zijn missie heeft hij de journalist nodig die al jaren onderzoek doet naar hem en graaft in zijn geheime verleden, de Kraai. De Generaal heeft aan het begin van zijn carrière binnen aanzienlijk korte tijd macht, aanzien en geld gekregen. De manier waarop lijkt niet zuiver te zijn en De Kraai heeft zich vastgebeten in het leven van de Generaal om het verhaal op te kunnen tekenen. Het is een ware obsessie geworden, zeker vanaf het moment dat hij persoonlijk betrokken raakte. Waarom hem deze kans ineens gegeven wordt in plaats van dat hij in het ziekenhuis wordt geslagen is hem nog een raadsel.

Tot slot bekleedt actrice Kat de hoofdrol in deze spannende ontwikkeling. Zij, als evenbeeld van Noera, is nodig om de Russische kameraden op scherp te zetten en te confronteren. Zijn ze veranderd, wat is De Generaal met ze van plan en welke rollen moeten De Kraai en De Kat spelen? Het verrast niemand dat deze onderneming niet zonder gevaar zal zijn.

Boetedoening

Gerechtigheid, boete doen. Tot hoe ver kan je gaan of moet je zelfs gaan? De Generaal is bikkelhard, niet alleen voor de mensen in zijn omgeving maar ook voor zichzelf. De liefde voor zijn dochter Ada was immens groot, de lezer krijgt inzicht in de grootte van het verdriet dat zij na haar overlijden achterliet. Het verdriet om zijn dochter maakt de Generaal nog meedogenlozer dan hij al was.

Haratischwili houdt het lang vol om de lezer in het ongewisse te laten voor wat betreft de gebeurtenissen die hebben geleid tot de dood van Noera. Het zorgt voor een dosis nieuwsgierigheid, maar tegelijkertijd ook voor een soort angst (wat er komt is niet fijn, wil ik er wel over lezen), ontkenning (het zal toch niet dat..) en hoop (het valt vast mee..). Ondanks deze tegenstrijdigheden is het een aangename fase waarin de lezer zich bevindt, want eigenlijk wil je alleen maar verder lezen. Het begin van het verhaal is namelijk nogal verwarrend doordat verschillende verhaallijnen door elkaar lopen en de samenhang hiertussen (nog) ontbreekt. Dit is niet de reden waarom ik behoorlijk lang de tijd heb genomen om het boek uit te lezen. Het heeft er echter niet bij geholpen. Op een bepaald moment in het verhaal (bij mij was dit het moment waarop de personages elkaar ontmoeten), ontpopt zich langzaam een verhaal dat perfect in elkaar steekt.

De kat en de generaal

Het verschil met Het achtste leven (voor Brilka) is dat Haratischwili de lezer niet heeft gespaard met de verschrikkelijke gebeurtenissen in de Tsjetsjeense oorlog. De Kat en de Generaal is dan ook van een heel ander kaliber. Het is duisterder, spannender en legt de wreedheden van de oorlog bloot. Wreedheden waarmee veel mensen niet zo geconfronteerd willen worden. Haratischwili laat zich dan met dit boek ook van een hele andere kant zien, het speelse van ook een beetje het sprookjesachtige (de chocolade bijvoorbeeld) wat we konden lezen in haar vorige boek, zien we in dit boek niet terug. Hier komen de duistere kanten van mensen naar boven. Macht, verdriet, pijn, woede versus liefde, gerechtigheid en menselijkheid.

Dat beetje extra

Het mooie van het verhaal ligt wat mij betreft in de uitwerking van de personages. Alle hoofdpersonen krijgen de diepgang die zij behoren te krijgen. We lezen over het verleden van de Generaal, het leven van Kat en de Kraai. Hoe zijn ze opgegroeid, hoe ziet hun verleden eruit en bovenal hoe zijn ze op het punt gekomen waar ze zich nu bevinden. Maar het zijn niet alleen de hoofdpersonen die interessant zijn, Haratischwili heeft ook op vakkundige wijze beschreven hoe mensen gevormd worden en wat macht en woede met mensen kan doen. Hierdoor krijgt het boek een subtiel psychologisch laagje.

Wederom heeft Haratischwili met De kat en de generaal een boek afgeleverd dat het allemaal omvat, prachtig!

Eerder verschenen op Boekenz

Samenvatting

Een psychologisch zeer geladen, duistere schuld-en-boeteroman van bestsellerauteur Nino Haratischwili.

Tsjetsjenië, 1995: Noera is zeventien wanneer er een Russische legereenheid in haar dorp neerstrijkt. Het uitbreken van de Eerste Tsjetsjeense Oorlog verbrijzelt haar droom van vrijheid.

Berlijn, 2016: een Russische oligarch, die ‘de generaal’ wordt genoemd, is samen met zijn negentienjarige dochter Ada naar Duitsland verhuisd. Zij is zijn oogappel, maar ze heeft vragen over zijn rol in de Tsjetsjeense Oorlog. Hij beseft dat zijn verleden hem zal blijven achter- volgen en dat het tijd is voor de afrekening. Maar daar heeft hij wel ‘de kat’ voor nodig, een eigenzinnige actrice die sprekend op Noera lijkt.

‘Een genadeloos nauwkeurige blik op Rusland tijdens de omwenteling in de jaren negentig.’ – Frankfurter Allgemeine Zeitung

‘Haar romans zijn grand opéra!’ – SWR

‘De meest getalenteerde verhalenverteller van onze generatie!’ – Boekhandel Ocelot, Berlijn

‘Nino Haratischwili is een boeiende, onbevreesde auteur. Ze heeft het talent om haar personages leven in te blazen en ze met een paar zinnen vorm te geven.’ – Neue Zürcher Zeitung

‘Een veelomvattende roman over schuld, wraak en verzoening, die de spanning tot het laatste moment vasthoudt.’ – Deutschlandfunk Kultur

Toon meer Toon minder
€ 20,00

Verwachte leverdatum: vrijdag 27 mei


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789025453329
Verschijningsdatum
september 2019
Druk
1
Aantal pagina's
680 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Uitgever
Atlas Contact

Vertaald door
Elly Schippers, Jantsje Post

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden