Zwarte schuur

Auteur(s): Oek de Jong
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Zwarte schuur
Zwarte schuur
Zwarte schuur

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Nico Hylkema

Een schilder met levenslang

[Recensie] Oek de Jong is zo´n schrijver van wie je weinig hoort als er geen werk van hem verschijnt. En dan plots is het er en hoe! Met Zwarte Schuur bevestigt De Jong nog maar eens dat hij wel degelijk bij de grote schrijvers van het Nederlands taalgebied behoort. Een roman waarin ook nog eens het straatrumoer van deze tijd doorklinkt.

De succesvolle schilder Maris Coppoolse heeft een veelgeprezen overzichtstentoonstelling in het Amsterdams Stedelijk Museum. Bij de opening zingt het rond dat er op korte termijn een portret van hem in een veelgelezen periodiek komt. Met hem wordt niet gesproken, wel met ieder die iets over hem zou kunnen vertellen. Het is een herkenbare werkwijze. Toch voel je spanning.
Er is kennelijk iets wat Maris beklemt. Al is hij bij de opening typisch de succesvolle macho-schilder. Menig dame kijkt hebberig naar de imposante verschijning van de ietwat boerse Zeeuwse man. Hij laat het zich welgevallen, maar ontrouw aan zijn vrouw Fran is hij niet. Al is daar alle reden toe. Seks is sinds enige tijd afwezig in het huwelijk in crisismode.

Als dan het tijdschrift op de markt komt, is duidelijk wat Maris vreesde. Een geschiedenis uit zijn jeugd wordt opgerakeld. Op zijn veertiende is hij betrokken bij de dood van een buurmeisje. Dader of aanwezige, daar speelt het lange tijd om. Zijn stiefkinderen oorlogsfotografe Stan en Thijs hebben het moeilijk met de onthulling. Fran wist ervan en vreest de gevolgen van de onthulling.
Het lijkt een beetje op de vele onthullingen in deze tijd over beroemde mannen, die hun handen niet thuis hebben kunnen houden. Al is dit wel een heel ander verhaal natuurlijk. Zo gemakkelijk maakt De Jong het zich niet. Lange tijd laat hij de verdenking van moord boven het verhaal hangen. Net zoals dat bij de lezers van het artikel het geval is.

En als het moord is, is hij dan nog de moordenaar van toen? Pas ver in de roman vertelt De Jong het verhaal rond de dood van het meisje.
De gevolgen zijn schrikbarend en niet alleen voor Maris. Hij verhuist met zijn ouders uit het Zeeuwse dorp naar Rotterdam. Daarna ontvouwt zich het leven van de getormenteerde maar succesvolle schilder. Zijn liefdes van Sigi, via drugsverslaafde Ilse naar Fran. Dan zijn er de vrouwen die hem in verleiding brengen, zoals zijn assistente Laura en later Albertina.

Zij huwelijk lijkt definitief te stranden op het eiland La Gomera. De meester De Jong houdt de dreiging overeind. Zelfs met in het achterhoofd de gedachte aan de niet zo toevallige dood van Matty. Dat het uiteindelijk anders gaat, toont het meesterschap van De Jong. Eigenlijk is het einde weinig spectaculair en toch blijf je even stil achter. Kan een mens dan toch bepaald worden door zijn omgeving?

Voor het eerst gepubliceerd op DeLeesclubVanAlles

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Schaduw over het succes

De eerste zin:

“Zwijgend zaten ze in de taxi.”

Recensie

Op het eerste zicht is het leven van Maris Coppoolse een succes. Op zijn 59e behoort hij tot de wereldwijde top tien van de schilderkunst. In het Amsterdams Stedelijk Museum gaat een overzichtstentoonstelling van zijn werk van de laatste 35 jaar van start en zowel The Guardian als The New York Times zijn geïnteresseerd. Maar onderhuids broeit er wat. Zo zit er duidelijk sleet op zijn twee decennia oude relatie met Fran, die wat nukkig naast hem de trappen van het museum op loopt, en wie is toch die schichtige journalist die met heel wat mensen een praatje gaat maken? Een week later weet iedereen het, wanneer in de coverstory van een weekblad de bron van Maris’ artistieke kunnen wordt blootgelegd. Op zijn veertiende duwde hij een meisje van de hooizolder van een zwartgeteerde schuur. Of was het een ongeluk, zoals hij altijd volhield?

Oek de Jong, de auteur van het met de Gouden Uil bekroonde Pier en Oceaan, duikt in zijn nieuwste roman in de krochten van de geest van Maris. Hoe heeft de dood van Matty, zoals het meisje heette, hem gemaakt tot de man die hij is? Welke invloed heeft zijn levenslange schuldgevoel gehad op zijn privéleven, en vooral, in welke mate heeft het zijn relaties met vrouwen getekend? Want Matty viel omdat zij als vroegrijp meisje iets wou van Maris wat hij haar niet kon geven. Zijn verwarring maakte hem driftig en daarom gaf hij haar een duw.

De Jong is de man van de haarscherpe observatie, die zijn verhaal opluistert met precies de juiste details en steeds met strakke hand de regie voert. Zwarte schuur is enerzijds een zintuiglijk boek, waarbij erotiek en seks – of net het gebrek eraan – belangrijke drijfveren blijken voor de personages. Anderzijds houdt de Jong die personages ook heel strak in de hand. Dat dit nergens geforceerd of nep aanvoelt en je als lezer helemaal meegaat in hun vrijheid in de bepaaldheid, is een teken van meesterschap. “Mag ik op je hand plassen?” vraagt iemand in een cruciale scène. Als je dit hier ziet staan lijkt het misschien raar, maar de Jong heeft je dan al zo ver binnengeleid in zijn Zwarte schuur, dat je samen met Maris “Ja, doe maar,” zou willen antwoorden.

3 vragen aan Oek de Jong

Je typeert Maris als een buitenstaander in het Zeeuwse dorp waar hij opgroeit, net als jij dat was toen je daar vanaf je zevende woonde. Waarom keert Zeeland steeds terug in je boeken?

De Jong: “Omwille van het landschap, die zware polders en die woeste zee. En de geur van de aarde, wat mijn Amsterdamse vrienden niet begrijpen. Een boom in de achtertuin is voor hen natuur genoeg. Ik was net zo’n buitenstaander als Maris, al werd ik niet gepest of getreiterd zoals hij. Maar het heeft toch zeker tot mijn veertiende geduurd voor ik mijn eerste echte vriend had. Het was ook rond die leeftijd dat ik besefte dat ik daar niet kon blijven. Ik had er geen toekomst. Ik was geïnteresseerd in kunst en las veel. Ik was wellicht de enige jongen in heel Zeeland die een boek over Picasso bezat. Geen van mijn klasmakkers studeerde verder. Zij gingen bij Rijkswaterstaat werken of zo, maar ik wou naar de universiteit. Dus ging ik weg, maar dat land en die zee hebben me nooit losgelaten.”

Het gegeven van een succesvolle kunstenaar die in het verleden een vrouw de dood in joeg had ook een moralistisch Michael Jackson-achtig boek kunnen opleveren. Waarom koos je expliciet niet voor die invalshoek?

De Jong: “Omdat ik geen boeken wil schrijven die naar de actualiteit verwijzen. Laat die maar over aan de journalistiek, denk ik dan. Romans die wel ingaan op de actualiteit hebben trouwens de neiging heel vlug prekerig te worden en over vijf jaar volstrekt passé te zijn. Wat mij interesseert is welke invloed gebeurtenissen op mensen hebben, hoe zij daar door geplaagd en getormenteerd worden. Dat Maris zich ook als volwassen man niet op zijn gemak voelt tussen meisjes van veertien, vind ik bijvoorbeeld interessant om uit te werken. De menselijke psyche is zo veel boeiender als je een tijdloos verhaal wil brengen.”

Je boek kan ook gezien worden als een Bildungsroman, toch, waarin Maris al doende leert hoe je met vrouwen omgaat?

De Jong: “Rondom Maris plaats ik inderdaad zeven vrouwen. Van het meisje Matty, over de aan heroïne verslaafde Ilse waarmee hij een dag of vijf optrekt tijdens de hondsdagen van mei 68 en de door polio misvormde Manuela, tot Fran, waar hij al twintig jaar mee samenleeft. Zij spiegelen hem niet alleen, zij vormen hem ook, en helpen hem ook van zijn trauma af.”

Eerder verschenen op Knack Focus

Samenvatting

Zwarte schuur van Oek de Jong is een roman over leven met trauma en de verwerking ervan, over de vrouwen die Maris in de loop der jaren confronteren met zichzelf en over de kracht van een grote liefde.

Op zijn negenenvijftigste heeft schilder Maris Coppoolse een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De internationale pers schrijft erover, het publiek stroomt toe. Maris staat op het toppunt van zijn roem. In de coverstory van een weekblad wordt de bron van zijn obsessieve werk blootgelegd: een misdaad die hij op zijn veertiende beging. Niemand in zijn omgeving is hiervan op de hoogte. Zijn vrienden en bekenden zijn geschokt. Alles begon in een zwart geteerde schuur op een eiland.

Dit is het verhaal van een leven dat door één enkele, catastrofale gebeurtenis wordt getekend. Maris Coppoolse heeft ‘levenslang’.

We zien hem als kunstenaar in Amsterdam en New York en kijken diep in zijn huwelijk met de levenslustige en avontuurlijke, maar ook door schuld getekende Fran, dat dreigt vast te lopen. Door de coverstory herleeft zijn jeugd en vooral die zondagmiddag op het eiland toen hij meeging naar een boerenschuur en niet mee had moeten gaan.

Toon meer Toon minder
Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789025457679
Verschijningsdatum
augustus 2019
Druk
2
Aantal pagina's
512 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Auteur
Uitgever
Atlas Contact

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden