Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Eindelijk volwassen

De wijsheid van de tweede levenshelft

Auteur(s): Frits de Lange
Taal: Nederlands
0,175/5
2 recensies
Eindelijk volwassen
Eindelijk volwassen
Eindelijk volwassen

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Piet Halma
4/5

Over wijs worden bij het ouder worden

[Recensie] Hoe kun je wijs ouder worden? Het is deze vraag die de ethicus Frits de Lange intrigeert nu hij zelf op de drempel van pensionering staat. Na een lange zoektocht denkt hij het te weten: door zelfkennis jezelf overstijgen. Met een knipoog gaf hij als titel van zijn nieuwste boek mee: Eindelijk volwassen.

Met de zin “Iedereen wil graag oud worden, maar bijna niemand wil het zijn”, moet je bij De Lange niet aankomen. Hij ziet een model voor ogen niet zozeer van van succesful aging, succesvol ouder worden, als wel van conscious aging, het bewust ouder worden. Natuurlijk is er sprake van lichamelijke achteruitgang en lijkt het dat ouder worden één en al inleveren is. Voor De Lange is de laatste levensfase, dus zo ongeveer vanaf je zestigste, een fase waarin groei en ontwikkeling nog steeds mogelijk zijn. Wijs worden is daarbij het kernwoord. Iemand is wijs, zo beweert hij, als hij zichzelf op zijn minst kan relativeren. Hij gebruikt daarvoor de term gero-transcendentie: ouderen ontwikkelen een andere visie op zichzelf, op anderen, ja op de kosmos als geheel, waarbij de gehechtheid aan hun eigen zelf er minder toe doet. Zelfontheching noemt De Lange dat.

Het pad van de mystiek is voor De Lange, hoogleraar ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit Groningen (PThU), een inspirerend pad. Hij doet daarbij een groot beroep op de spirituele antenne van de lezer. Dit pad van de wijsheid loopt van zelfrelativering via zelfverruiming naar zelfonthechting. Zijn queeste leidt hem langs vroege en late filosofen, psychoanalytici en ontwikkelingspsychologen, maar ook zoekt hij zijn inspiratie in het hindoeïsme en het boeddhisme.

Wijsheid omschrijft De Lange als “zelfkennis die uitmondt in relativering van het ego-perspectief”. Dat betekent voor mensen het eigen ik kunnen loslaten ten gunste van een breder doel. De enige Bijbelse bron die hij hier opvoert, is die van het Bijbelboek Job. Hij ziet de hoofdpersoon als een door schade en schande wijs geworden mens. In de gesprekken met zijn vrienden komen de centrale vragen terug: Valt de wijsheid aan de oudsten toe? Groeit inzicht met het vorderen van de jaren? Jobs inzicht dat ‘de vreze des Heeren het begin is van de wijsheid’ verstaat De Lange dan ook als: hoe meer je je weet te voegen naar wat je oneindig te boven gaat, des te wijzer ben je. Echt geluk ligt niet in bezit en welvaart, maar is de beloning op relativerend zelfinzicht, is de les die hij van Job leert.

De vraag is dus niet wat je op je oude dag gaat doen, maar welke persoon je dan aan het worden bent. Wat dat concreet betekent voor je dagelijks leven? Op het eind van zijn zoektocht geeft De Lange een paar tips: beperk je sociale contacten tot een kleine in-group waar je graag gezien blijft. Hield je vroeger tien schoteltjes in de lucht draaiende, nu kies je voor één activiteit waar je al goed in was en daar doe je dan extra je best op. Het ideale zelfbeeld over wie je zou kunnen zijn stel je flink naar beneden, zodat je minder gefrustreerd raakt over wie je werkelijk bent. Je wilt voortleven in komende generaties.  Uiteindelijk laat je je ego een stille dood sterven voordat jezelf de geest geeft. En hoe actueel met de verkiezingen in aantocht: een wijs iemand is meer bezig met de toekomst van volgende generaties dan die van zichzelf. Je leeft dus in zekere zin over je graf heen. Je identiteit verschuift dan van ‘wie ik ben’ naar ‘ik ben wat er van mij blijft voortleven’.

De Lange staat nu aan het begin van een nieuwe fase. Over een aantal jaren – bij leven en welzijn – een vervolgboek, met hoe deze inzichten bij hemzelf uiteindelijk zijn uitgepakt?

Eerder verschenen in het Friesch Dagblad

Recensie door: Evert van der Veen
3/5

De wijsheid van de tweede levenshelft

[Recensie] We kennen allemaal wel van die oudere mensen die we ‘wijs’ noemen. Wat is hun geheim? Dat weten ze zelf vaak niet en dat is nu juist ook het mooie. Misschien behoort het wel tot het wezen van wijsheid dat het je op een bepaalde overkomt en dat je er niet bewust op uit bent om het te verkrijgen. Je weet het eigenlijk niet en dat typeert de wijsheid die door bescheidenheid wordt getypeerd.

Die wijze oudere mensen hebben soms niet eens veel ‘geleerd’, zoals die generatie vaak pleegt te zeggen: “ik heb alleen maar lagere school”. Het zit ‘m niet in de mate van studie die we vanuit de praktijk van het leven wel eens ‘boekenwijsheid’ noemen. Geen wijsheid die berust op langdurige scholing.

Het is wijsheid die door en vanuit het leven zelf tot stand is gekomen, door de jaren heen is gegroeid als een boom die steeds meer jaarringen krijgt. Zo iemand is een goede gesprekspartner wanneer je ergens over wilt praten. De ander kan luisteren naar je verhaal, komt niet met een voortijdig en gemakkelijk uitgesproken oordeel maar is bedachtzaam. Áls er dan iets wordt gezegd dan snijdt het hout, je hebt er iets aan.

Het is lévenswijsheid, gevormd voor praktische ervaringen, verzameld door uiteenlopende gebeurtenissen en alles wat een mens in de loop van het leven kan meemaken. Dergelijke wijsheid kun je op school niet leren maar die doe je op in de omgang met mensen en het is de weerslag van talloze indrukken die ergens in je geest hun sporen nalaten. Het komt er niet altijd uit maar wanneer het in een gesprek over een bepaald onderwerp gaat, borrelt iets van die levenservaring op. Dat kan een verhelderend inzicht zijn of het juiste woord op het juiste moment, een gedachte die wordt gevormd door iets vergelijkbaars dat je hebt meegemaakt.

Dat is wat Frits de Lange beschrijft in zijn boek Eindelijk volwassen: “… de vraag is niet wat je op je oude dag gaat doen, maar welke persoon je dan (aan het worden) bent” (p. 15). Hij is hoogleraar ethiek in Groningen en buitengewoon hoogleraar theologie in Stellenbosch in Zuid-Afrika. Frits de Lange verkent in zijn boek het begrip wijsheid en gaat daarvoor te rade bij vele filosofen en psychologen. Dat geeft interessante invalshoeken maar verhoogt voor velen tegelijk ook de drempel om dit boek – met vrucht – te lezen. De populair aandoende titel suggereert een vrij gemakkelijk leesbaar boek over levenswijsheid en dat zit er ook wel in maar de verpakking is toch wel behoorlijk filosofisch, psychologisch en theologisch getint en die zal niet voor iedereen geschikt zijn. Dat is jammer want het onderwerp gaat wel alle ouderen aan.

Wat verstaat Frits de Lange onder wijsheid? “Zelfkennis die uitmondt in relativering van het egoperspectief” (p. 51). Iemand die durft te leven met niet-absolute waarheden en zijn traditioneel bepaalde standpunten ter discussie durft te stellen. Iemand die van harte openstaat voor nieuwe inzichten, verrassende ontmoetingen en de confrontatie met het onbekende niet uit de weg gaat maar daar juist van geniet.

Daar valt vanuit diverse disciplines veel behartigenswaardigs over te zeggen en dat gebeurt ook in dit boek maar de essentie in het dagelijks leven komt ongeveer op het voorgaande neer.

Opmerkelijk is dat Frits de Lange tegen het einde van zijn boek Eindelijk volwassen uitkomt bij de nederigheid als een ‘stille deugd’ van wijsheid. Het is een originele en waardevolle verbinding die helemaal past bij het jezelf relativeren. Nóg mooier is wanneer je daar niet eerst een zekere leeftijd voor moet bereiken maar deze wijze nederigheid al veel eerder bezit. Je visie op het leven wordt er zachter door, je omgang met anderen milder, je eigen positie groeit erdoor. De wereld kan veranderen door dergelijke mensen!

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Frits de Lange biedt in ‘Eindelijk volwassen’ een even tegendraads als inspirerend verhaal over ouder worden.

€ 20,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 04 mei


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789025907853
Verschijningsdatum
februari 2021
Druk
1
Aantal pagina's
224 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
730: Filosofie algemeen
Thema's
  • Samenleving en sociale wetenschappen
  • Psychologie
  • Psychologie van veroudering
Categorieën

Uitgever
Have, Ten

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden