Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Afrekenen met de vijand

Het naoorlogse beleid ten aanzien van Duitsers in Nederland

Auteur(s): Marieke Oprel
Taal: Nederlands
0.2/5
1 recensie
Afrekenen met de vijand
Afrekenen met de vijand

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Evert van der Veen
4/5

Duitse Nederlanders na de oorlog

[Recensie] Marieke Oprel vertelt hoe ze op zoek was naar een onderwerp voor haar scriptie en bij toeval op een lijst van kastelen stuit die als vijandelijk vermogen door de Nederlandse overheid waren geconfisceerd na de oorlog. Ze ging zich er verder in verdiepen en ontdekte een bijna verloren gegane wereld van gegevens over allerlei mensen met een Duitse achtergrond die na de oorlog als ‘verdacht’ werden aangemerkt. Het archief was eind jaren 70 bijna verloren gegaan maar werd door iemand met gevoel voor geschiedenis van de ondergang gered.

Dit boek Afrekenen met de vijand. Het naoorlogse beleid ten aanzien van Duitsers in Nederland is het onderwerp waarop Marieke Oprel in 2020 promoveerde. Het belicht een onderdeel van de oorlog dat tot dusverre weinig aandacht heeft gekregen. Het betreft een zeer gevarieerde groep van bijna 24.000 mensen.

‘Dit boek is geschreven vanuit de overtuiging dat de ervaringen van Duitse Nederlanders tijdens en na de oorlog, en de ingrijpende gevolgen van de vijandstatus voor hen en hun nakomelingen, onderdeel uitmaken van de Nederlandse geschiedenis’ (p. 12).

De verschijning van dit boek typeert onze tijd waarin onze aandacht voor de Tweede Wereldoorlog zich nog steeds verruimt. De heroïek van de jaren 50 dat wij ‘dapper verzet’ hadden geboden, ligt al lang achter ons. ‘Foute’ Nederlanders en zij die zich uit lijfsbehoud afzijdig hielden, de meegaande houding van ambtenaren, politieagenten en de Nederlandse Spoorwegen is sindsdien openlijk ter sprake gekomen.

De ontvangst van Joden die uit concentratiekampen en onderduikadressen terugkeerden, was vaak beschamend en datzelfde geldt voor mensen die uit Nederlands Indië naar Nederland kwamen. Kort na de oorlog hadden mensen genoeg aan hun eigen leed en moeite genoeg om hun eigen weg te vinden.

Ook het herdenken is van karakter veranderd en heeft zich verdiept. Het heeft lang geduurd voordat de slachtoffers van de Holocaust écht werden erkend. Het boek Vijfhonderd meter namen dat onlangs werd besproken, beschrijft dit op treffende wijze.

Het boek Afrekenen met de vijand bestaat uit persoonlijke verhalen van een aantal mensen wier levensverhaal Marieke Oprel is nagegaan. Het zijn zeer uiteenlopende omstandigheden; ieder verhaal staat op zichzelf en de omstandigheden zijn dikwijls tamelijk complex. Dat maakt het uitspreken van een juridisch oordeel er niet eenvoudiger op. Ze hebben dan wel de Duitse schijn in en na de oorlog tegen maar ze hebben zich dikwijls niet nazistisch gedragen, sommigen hebben juist het tegendeel laten zien in de oorlog. De centrale vraag bij iedere casus was in hoeverre deze Duitse mensen ‘vergroeid’ waren met de Nederlandse samenleving. Gedrag van een ‘goede Nederlander’ was een belangrijk criterium.

Afrekenen met de vijand legt de vinger bij een onderbelicht aspect van de oorlog en de nawerking daarvan. Het zijn interessante verhalen en de lezer kan begrip hebben voor de situaties van mensen die toen vanuit hun Duitse achtergrond in de knel kwamen. Dat oordeel valt ons vandaag uiteraard een stuk gemakkelijker omdat wij de historische gevoeligheden van destijds niet meer aan den lijve voelen.

Een interessant boek waarin een nieuw element van de Tweede Wereldoorlog wordt belicht.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Op 20 oktober 1944 verklaarde de Nederlandse regering in ballingschap in Londen alle Duitsers in het Nederlands koninkrijk tot vijandelijk onderdanen. Direct na de bevrijding nam de overheid al de bezittingen van deze Nederlandse Duitsers in beslag, ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Van Duitsers die al decennialang in Nederland woonden en werkten tot Nederlanders die door een huwelijk automatisch de Duitse nationaliteit hadden gekregen, allen kregen te maken met de gevolgen van deze anti-Duitse maatregelen. Zelfs Joden die uit Duitsland waren gevlucht werden behandeld als vijandelijk onderdaan.

Veel Duitse Nederlanders dienden een verzoek tot ‘ontvijanding’ in, om zo hun bezit terug te krijgen. Dat was niet makkelijk: ze moesten aantonen dat ze zich als ‘goede Nederlander’ gedragen hadden in de oorlog. Maar wat is een ‘goede Nederlander’? Die vraag beantwoordde niet elke ambtenaar hetzelfde. Aan de hand van gesprekken met nabestaanden laat Marieke Oprel zien dat het Nederlandse beleid ingrijpende gevolgen had voor Duitse Nederlanders en de generaties die volgden. Daarmee voegt ze een onderbelicht hoofdstuk toe aan de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

Toon meer Toon minder
€ 23,50

Verwachte leverdatum: zaterdag 04 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789028211018
Verschijningsdatum
september 2021
Druk
1
Aantal pagina's
280 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Categorieën

Auteur
Uitgever
Uitgeverij G.A. Van Oorschot B.V.

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden