Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Storegga

Auteur(s): Elisabeth Filhol
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Storegga
Storegga
Storegga

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Tegengestelde karakters trekken elkaar aan

Hoe kun je van een mens houden als je de planeet uitbuit, vraagt Elisabeth Filhol zich af in haar indrukwekkende roman Storegga die geologie koppelt aan psychologie.

[Recensie] Margaret en Stephen Ross wonen in het Schotse St Andrews, de universiteitsstad waar ze na hun studies zijn blijven hangen. Hij werkt voor Forewind, een firma die een offshore windpark ontwikkelt op de Doggerbank, een gigantische zandbank tussen Groot-Brittannië en Denemarken waar over een jaar of vijf het grootste windpark ter wereld zal staan, goed voor 4,8 GW. Margaret is dan weer een maritiem archeologe die in diezelfde Doggerbank geïnteresseerd is omdat ze 8000 jaar geleden, voor de ijskappen begonnen te smelten, nog boven het water uitstak en een bewoond eiland vormde, Doggerland. Ze wil weten wie de mensen waren die daar ooit leefden, maar wordt in haar onderzoek tegengewerkt door zowat iedereen. Vissers woelen met hun sleepnetten de bodem om, oliemaatschappijen boren er al decennialang naar olie en nu wil Forewind er ook nog eens vierhonderd windmolens in de bodem verankeren. “Uiteindelijk wordt zo goed als alles verwoest,” laat Elisabeth Filhol Margaret verzuchten in haar roman Storegga

Die roman speelt begin december 2013. Storm Xaver raast over noord-Europa, zwiept in de Noordzee golven van dertien meter hoog op en geselt de Schotse kusten met windsnelheden tot 220 km per uur. Maar die Noord-Europeanen blijven er stoïcijns bij, en dus gaat in het Deense Esbjerg de wetenschappelijke conferentie Offshore Industry and Archaeology: a Creative Relationship waar zowel Margaret als Stephen een voordracht zullen geven gewoon door. Dat Margaret wat zenuwachtig het vliegtuig op stapt heeft dus niets met het weer te maken, maar wel met het vooruitzicht na 22 jaar haar vroegere geliefde Marc te zullen terugzien. Ook zijn naam staat immers op de sprekerslijst. In 1987 spoelde Marc aan in St Andrews om er geologie te studeren en het klikte meteen. Daarna ging hij in Aberdeen voor British Petroleum werken. Er was geen vuiltje aan de lucht, dacht Margaret, tot Marc haar op een avond in 1991 vertelde dat hij een aanbod had gekregen om in Gabon voor de Franse oliemaatschappij Elf te gaan werken en hij dat aanbod had aangenomen. Een paar dagen later was hij weg en vond Margaret troost en liefde in de armen van zijn huisgenoot Stephen Ross. In 2013 is hij een van de grote mannen achter Margeos, een firma uit Lille die seismologische studies uitvoert, een vloot van veertien schepen heeft in Oostende en – om de cirkel rond te maken – geofysische data levert aan Forewind.

De Doggerbank en bij uitbreiding het hedendaagse ecologische vraagstuk staan centraal in Storegga. Pas in het laatste deel van de roman, waarin de Marc en Margaret elkaar terugzien, komt de mens op de voorgrond. Het non-fictiegehalte van Filhols boek is daardoor bijzonder hoog, maar dat was het ook al zo in haar twee vorige romans, La Centrale, over interim werk in een Franse kerncentrale en Bois II, waarin werknemers de directeur van hun bedrijf gijzelen uit angst voor het verlies van hun job. De titel Storegga is dan weer geleend uit het Noors, waar de term gebruikt wordt om er de Grote Rand mee aan te duiden, de grens van het continentaal plat ten noordwesten van de Noorse kust. Toen de ijskappen tijdens het Mesolithicum begonnen te smelten stortte die Storegga deels in, waardoor zo’n 8000 jaar geleden een sedimentmassa met een oppervlakte van Schotland aan het schuiven ging en een vloedgolf ontstond van naar schatting dertig meter hoog die wel eens het einde van Doggerland zou kunnen geweest zijn. De aardbevingen in Groningen indachtig vreest Marc dat het leegpompen van de Noordzeebodem opnieuw zo’n verschuiving zou kunnen veroorzaken en wil daarom een seismologisch monitoringsysteem op poten zetten waar alle Noordzeelanden aan meewerken.

Filhol speelt in haar roman vaak met parallellen en tegenstellingen. Net zoals archeologie en industrie nogal eens tegenover elkaar komen te staan maar dat niet altijd hoeven te doen, zijn ook Marc en Margaret tegengestelde karakters die elkaar aantrekken. Zij wou de leegte in zichzelf opvullen met kennis over een vijftien meter onder het zeeoppervlak gelegen zandbank. Hij heeft zijn psychische instabiliteit kunnen botvieren in de olie-industrie die van crisis naar crisis holt en tussendoor de hoogste euforieën beleeft. Zij werkt voor de overheid terwijl hij op twintig jaar zeven werkgevers heeft gehad. Zijn drang om steeds nieuwe olievelden te vinden heeft niets met geld te maken, wordt duidelijk, het is allemaal psychologie, het willen ervaren van de kick, steeds verder en steeds dieper. De wereld kun je op twee manieren benaderen, toont Filhol, met de stabiele psyche van Margaret of met de manisch-depressieve van Marc, en het zou wel eens die tweede kunnen zijn die vandaag de boventoon voert.

Eerder verschenen op De Morgen

Recensie door: Jan Koster

Wat is verwoestender: de mens of de natuur?

[Recensie] Storegga van de Franse schrijfster Élisabeth Filhol is haar derde roman en de eerste die naar het Nederlands is vertaald. Het gaat over de krachten van de natuur, en later over een liefdesgeschiedenis. Als je beseft hoe snel het kan gaan en hoe desastreus de gevolgen van natuurverschijnselen kunnen zijn dan kun je je met recht enige zorgen maken over wat het voor bijvoorbeeld Nederland zou kunnen betekenen.

Margaret Ross is geoloog en is gefascineerd door Doggerland. Dit deel van de Noordzee is circa 8.000 jaar geleden plotseling onder water komen te staan, vermoedelijk na een tsunami. Daarvoor kon je over land van Engeland naar Denemarken lopen. Storegga is Noors en betekent grote rand. De ineenstorting daarvan kan een gevolg zijn geweest van het smelten van de ijskappen, gevolgd door enorme landverschuivingen en daarna een vloedgolf van mogelijk dertig meter.

Het huidige smelten van ijsmassa’s gaat in een enorm hoog tempo. Nederland ligt voor een groot deel onder zeeniveau en kan zich onmogelijk beschermen tegen een dergelijke vloedgolf. Dit vooruitzicht wordt niet heel nadrukkelijk genoemd. De natuurkracht die in Storegga wel op de achtergrond speelt is die van orkaan Xaver die in 2013 enorme schade aanrichtte in Noord-Europa met windsnelheden van boven de 200 kilometer per uur. Tegen die achtergrond vindt een conferentie plaats in het Deense Esbjerg die over het toekomstig gebruik van dat deel van de Noordzee gaat. De onheilspellende en zeldzame kracht van die orkaan drukt zijn stempel op die bijeenkomst. Het zou zomaar kunnen dat dit steeds minder uitzonderlijk zal blijken. Kunnen we zo wel door blijven gaan?

Op die conferentie is sprake van tegengestelde krachten en belangen. Vier personen, Margaret en drie haar bekende mannen, die daarin een rol spelen hebben elk een ander belang. De man van Margaret, Stephen Ross werkt voor een onderneming die offshore windparken bouwt. Haar broer Ted Hamilton verdient op een andere manier goed aan dit gebied. De derde man is Marc Berthelot. Zij waren tijdens de studie geliefden maar daar kwam een einde aan toen hij koos voor het grote geld in de olie-industrie. Voor de pure en integere wetenschapper Margaret was dat onbestaanbaar en sindsdien hebben zij geen contact meer gehad. Interessant is dat haar broer wel contact met Marc heeft gehad maar Margaret daar niets over vertelt.

Dan ziet zij dat deze Marc op de deelnemerslijst staat. Uiteraard treffen zij elkaar en dan blijkt dat deze twee personen volkomen tegengesteld zijn. Margaret is stabiel en evenwichtig, Marc is onrustig en vertoont kenmerken van manische depressiviteit.

Ogenschijnlijk gebeurt er niet zo veel. Het is vooral dreiging en suggestie. Van de storm krijg je wel wat mee maar het blijft een ding op de achtergrond. De onzekere, misschien wel dystopische toekomst blijft vooral een suggestie, een mogelijk maar zeker niet ondenkbaar scenario.

Het beeldend geschreven Storegga zou je deels kunnen betitelen als een non-fictieroman. Eerlijk gezegd is dat af en toe nogal taai. De soms breed uitgesponnen beschrijvingen, bijvoorbeeld over de destructieve krachten van zo’n storm, lezen niet altijd vlot.
Het is het sterke fictieve spel dat Filhol speelt met de lezer dat het naar een heel acceptabel niveau tilt. Dat zit hem in de manier waarop de band tussen de stabiele Margaret en haar psychologische tegenpool Marc zich ontwikkelt. Het verrassende einde doet suggereren dat het gezonde verstand het aflegt tegen verwoestende impulsiviteit. Een onheilspellende gedachte.

Eerder verschenen op JKleest

Samenvatting

Het is december 2013 wanneer orkaan Xaver over de Noordzee raast. Op de Britse eilanden valt het even stil. Iedereen wacht tot het buiten weer veilig is. Zo ook de Schotse geoloog Margaret Ross, die voor een congres naar Denemarken moet.

Margaret is een van de weinigen in haar vakgebied die zich niet hebben laten verleiden door het grote geld van de olie-industrie. Ze heeft er haar levenswerk van gemaakt om Doggerland in kaart te brengen, een groot gebied midden in de Noordzee dat ooit continent en eiland met elkaar verbond. Tot het achtduizend jaar geleden na een aardverschuiving, de Storegga Slide, door een enorme tsunami verzwolgen werd. Het heeft haar doen beseffen hoe machtig de natuur is, en hoe kwetsbaar en fragiel de mens.

Door een speling van het lot ontmoet ze Marc weer, de man met wie ze ooit lief en leed deelde. Hij is als petroloog verantwoordelijk voor boortorens die op de Noordzee het zwarte goud naar boven halen. Voor hem staat de natuur ten dienste van de mens en hoeft ze enkel te worden getemd.

Storegga is een verhaal over krachten op menselijke en immense schaal. De ene drijft oude geliefden naar elkaar toe, de andere brengt de aardbodem in beweging, om nog maar te zwijgen van de vernietigende kracht van de natuur.

Toon meer Toon minder
€ 22,99

Verwachte leverdatum: woensdag 27 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789028451193
Verschijningsdatum
augustus 2021
Druk
1
Aantal pagina's
272 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
  • Moderne en hedendaagse fictie
Categorieën

Uitgever
Wereldbibliotheek

Vertaald door
Eva Wissenburg

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden