De uitzichtlozen

Auteur(s): Nicolas Mathieu
Taal: Nederlands
2 recensies
De uitzichtlozen
De uitzichtlozen
De uitzichtlozen

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Agnes Eikema

Over kansen en dromen

[Recensie] Heilange is een Frans plaatsje waar de tijd langzaam verstrijkt, de straten verlaten zijn en de hitte het asfalt doet smelten. Tenminste, dit beeld schetst de veertienjarige Anthony. Het is hartje zomer en de dagen lijken eindeloos. Samen met zijn neef doodt Anthony de tijd door te hangen, wiet te roken en te drinken. Meer is er eigenlijk ook niet te doen. Anthony snakt naar wat spanning, het liefst de spanning die te maken heeft met vrouwelijk schoon. Op een dag steelt hij de motor van zijn vader en belandt op een feestje dat door kinderen van rijke ouders gegeven wordt. Het contrast met zijn eigen leven is groot: het huwelijk van zijn ouders staat op springen en gezin heeft te maken met alcoholisme, werkloosheid en mishandeling. Mensen als Anthony hebben nu eenmaal geen veelbelovend toekomstperspectief in Heilange.

Op de dag van het feest ontmoet hij Steph, een meisje waar hij verliefd op wordt. Ook zij droomt van ontsnappen uit Heilange maar zij bevindt zich op een compleet ander niveau dan hij. Haar ouders staan hoog op de sociale ladder van het dorp, haar kansen reiken verder dan dat ze kan zien. Ze moet haar kansen alleen willen grijpen.
De verveling slaat net als bij Anthony en Steph ook bij de Marokkaanse Hacine toe. Vanwege de geblokkeerde drugshandel is er nu helemaal niets meer te beleven en dan is het ook nog eens vakantie. Hacine is een ruziezoeker, een onruststoker die ook nog eens op het feestje de motor van Anthony gapt. Een diefstal die de levens van beide jongens zal veranderen.

De uitzichtlozen

Nicolas Mathieu schildert aan de hand van de drie jonge mensen en de vader van Anthony hoe uitzichtloosheid zich op verschillende vormen en manieren zich kan manifesteren in het leven. De vraag is: hoe ga je er mee om? Anthony knokt voor een ander leven, net als Steph, maar zij legt daarbij uiteindelijk de lat veel hoger voor haarzelf. Ze wil niet alleen fysiek weg uit Heilange maar ook een mentale afstand creëren tot de inwoners van haar dorp. Patrick, de vader van Anthony, is het klassieke voorbeeld van iemand die graag wil, maar het niet voor elkaar krijgt. Door pech, het nest waar hij in is geboren of door zijn eigen stommiteiten. Wie zal het zeggen. Ook Hacine wil iets anders, maar komt op den duur ook vast te zitten in een leven dat hij niet wil.

De uitzichtlozen is een boek over kansen en dromen. Je dromen kunnen najagen en welke omstandigheden dit indirect kunnen beïnvloeden. Hoe gevormd (en misschien ook een beetje gebonden) ben je door de sociale status waarin je bent geboren? In Nederland vonden adel en patriciaat dat een dubbeltje nooit een kwartje kon worden en dat is ook van toepassing op dit verhaal. De vraag is of Anthony en Hacine ooit een kwartje kunnen worden of dat ze gedoemd zijn een dubbeltje te blijven.

Dit proces beschrijft Nicolas Mathieu in een prettige schrijfstijl waarin de lezer kennismaakt met de sympathieke Anthony, de ambitieuze Steph en de bedachtzame Hacine. Hij heeft een treffend beeld gegeven van het leven. Dat komt waarschijnlijk omdat hij zelf ook uit zo’n Frans dorp komt en de eindeloze zomers als geen ander kent. De uitzichtlozen is een dikke pil, maar dit is absoluut geen straf.

Eerder verschenen op Boekenz

Recensie door: Ger Leppers

Vlijmscherpe maatschappelijke analyse, zonder bitterheid

[Recensie] Eén van de moeilijkste dingen bij het schrijven van een verhaal met veel personages, zo vertelde mij ooit een Portugese auteur van wie ik wat verhalen vertaalde, is om die personen op een plausibele manier te laten bewegen. Ervoor te zorgen dat ze elkaar op een vanzelfsprekende manier ontmoeten, elkaar om geloofwaardige redenen achterlaten en weer tegen het lijf lopen. Het is een opmerking die ik altijd heb onthouden, en die sindsdien meespeelt in mijn beoordeling van het vakmanschap van een schrijver.

Iemand die deze choreografische kant van het métier meesterlijk beheerst, is de Fransman Nicolas Mathieu. Zijn roman De uitzichtlozen werd vorig jaar bekroond met de belangrijkste literaire prijs van het land, de Prix Goncourt. en is nu in het Nederlands vertaald.

Het verhaal speelt zich af in het denkbeeldige stadje Heillange, in het noordoosten van Frankrijk, waar de kolenmijnen en hoogovens in de afgelopen decennia zijn ontmanteld, werkloosheid heerst, de drugs voor de jeugd uit Nederland en Marokko worden aangevoerd en de overheid met subsidies probeert het sociaal weefsel in stand te houden. De lezer volgt de lotgevallen van een groepje jongeren en hun ouders gedurende de zomers van 1992, 1994, 1996 en tenslotte 1998, wanneer Frankrijk het wereldkampioenschap voetbal wint – een belangrijke gebeurtenis voor de personages, al is het ironische natuurlijk dat zij daaraan part nog deel hebben en dat het, zoals dat gaat met wereldkampioenschappen, niets aan hun leven zal veranderen.

De manier waarop alle personages in de kleine maatschappij van het stadje elkaars levens kruisen en er een soms doorslaggevende rol in spelen is niet het enige wat bewondering afdwingt in Mathieus kloeke roman.  Het staat me niet bij dat ik eerder een boek in handen heb gehad waarin het doen en laten van pubers, hun wisselvalligheid, klunzigheid en achter stelligheid gemaskeerde onzekerheden, hun levensdrang, optimisme en overmaat aan energie, maar ook hun onnozelheden en hun aandoenlijke lamlendigheid met zo’n grote precisie, met zoveel inlevingsvermogen en met zo’n prachtige,  ingehouden vertedering werd beschreven. De (mooi en overtuigend vertaalde) dialogen zijn een genot om te lezen, bijvoorbeeld die waarin meisjes tegen hun hartsvriendin een jongen afkraken om zich een half uur later in zijn armen te storten.

De centrale rol in het boek is voor de jonge Anthony Casati, veertien jaar oud aan het begin van het verhaal. Met een neef bespiedt hij meisjes op het strand van een meertje. Pas jaren later zal hij het meisje Steph, dochter van plaatselijke notabelen, veroveren die daar op het strand, aan het eind van de middag, zijn begeerte opwekt. Als Anthony diezelfde avond op de geleende motor – die de trots is van zijn alcoholische vader Patrick – naar een feestje gaat, en die motor gestolen wordt door de voorshands nog niet deugende jonge dorpsgenoot Hacine, wordt een cascade van gebeurtenissen in gang gezet die in de volgende jaren de levens van velen uit het stadje een beslissende en soms dramatische wending zal geven.

Op sommige momenten lijkt er voor Mathieus personages uitzicht te bestaan op een beter leven. De vader van Anthony slaagt er een tijdlang in de drank te laten staan, Hacine glorieert in zijn vaderland Marokko een tijdje als drugshandelaar voordat hij in Heillange een vriendinnetje krijgt en een keurige baan en een kind, Anthony  vindt werk in het leger, maar steeds worden zij ingehaald door het verleden en vallen zij terug in het beperkte  bestaan dat alles is wat hun stadje te bieden heeft. Enkel de ambitieuze Steph weet, door naar Parijs te verhuizen en haar ambities na te jagen,  te ontkomen aan ”dat leven waaraan dag na dag haast tegen hun zin werd verder gebreid in dat verlopen gat dat ze allemaal achter zich hadden willen laten, een leven als dat van hun vaders, een trage vervloeking.”

Toch stemt Mathieus mooie roman de lezer merkwaardig genoeg niet somber maar eerder elegisch en melancholiek. Dat is te danken aan de grote empathie waarmee het boek geschreven is, de vertedering waarmee de auteur al zijn personages beschrijft, de liefdevolle blik die hij heeft voor de ogenschijnlijk onbeduidende details die het dagelijks leven uitmaken.  De maatschappelijke analyse is vlijmscherp, maar de schrijver weet zijn relaas vrij te houden van elke vorm van bitterheid.

Eerder verschenen in Trouw

Samenvatting

€ 22,99

Verwachte leverdatum: donderdag 20 februari


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789029093453
Verschijningsdatum
september 2019
Druk
1
Aantal pagina's
400 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Uitgever
J.M. Meulenhoff

Vertaald door
Jan Pieter Sterre, Reintje Ghoos

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden