Sontag

Haar leven en werk

Auteur(s): Benjamin Moser
Taal: Nederlands
1 recensie
Sontag
Sontag
Sontag

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Nico Hylkema

Ze was het progressieve geweten van de Verenigde Staten van de vorige eeuw. Een vat vol tegenstrijdigheden, zo blijkt uit Sontag, leven en werk de biografie door Benjamin Moser. Susan Sontag (1933-2004), de schrijver en intellectueel die decennialang ook aan deze kant van de Atlantische Oceaan invloedrijk was.

[Recensie] Auteur Benjamin Moser heeft zijn naam als biograaf gevestigd met een prachtige biografie van de Braziliaanse schrijfster Clarice Lispector. Mosers Sontag doet daar niet voor onder. Hij leest als een roman, waarvan je de plot kent maar de opbouw dusdanig is dat de spanning blijft. Moser put uit een schat aan privé-informatie waaronder haar dagboeken en gesprekken met honderden mensen die haar na zijn geweest. Zo is een eerlijk, zeker niet kritiekloos portret ontstaan van een van de meest invloedrijke intellectuelen van de Verenigde Staten.

Dochter van een vroeg overleden Joodse zakenman, die zijn fortuin deels in China verwierf en een beeldschone maar alcoholische moeder. Voor iemand die later vooral bekend zou worden vanwege de vaak boude stellingen, rijst uit deze biografie een vrouw die getekend is door haar onzekerheid. Uit haar dagboeken blijkt dat ze worstelde met zichzelf en zeker met haar seksuele oriëntatie. Daarop creëerde ze een ´Susan´ tegenover ´Sontag´, een persoon die continu bezig was zichzelf opnieuw uit te vinden.

Ondanks de onzekerheid stond voor de jonge Susan een ding vast: ze zou beroemd worden. En dat is zonder meer gelukt. Al op jonge leeftijd verslond ze vooral Europese literatuur in aantallen boeken waar volwassenen een punt aan konden zuigen. Ze imponeerde later dan ook mede door haar eruditie. Na haar eerste essays, vooral dat over fotografie, verwierf ze al snel naam als intellectueel.

Haar uiterlijk werkte in haar voordeel. Overal werd haar schoonheid geprezen. De donkerharige vrouw met felle ogen en licht gekleurde huid maakte alleen al daardoor indruk. De combinatie met haar belezenheid en intelligentie maakte haar geliefd en gevreesd. Zowel mannen als vrouwen vielen voor haar.

Merkwaardig genoeg bleef Sontag tot haar dood volhouden dat ze een heteroseksuele vrouw was. Voor haar naasten was al te duidelijk dat ze in ieder geval biseksueel was. Op heel jonge leeftijd trouwde ze met de hoogleraar Philip Rieff met wie ze een zoon, David, kreeg.

Het was een huwelijk dat geen lang leven beschoren was. Wel ontstond er de controverse over de biografie van Freud die onder zijn naam verscheen, waarvan Susan volhield dat zij hem had geschreven. Bij haar scheiding had ze evenwel toegestemd in Philip als schrijver, om de voogdij over David te krijgen. Rieff plaatste later Susan naam als co-auteur op een nieuwe editie van het boek.

Suzans roem groeide met de invloedrijke essays over fotografie, camp, porno. Toch bleef ze werken aan romans, waarmee ze veel minder succesvol was. Met haar stellingname in zaken als de oorlog in Vietnam werd ze het linkse geweten van de VS. Ze kon flink uitglijden op deze onderwerpen en toch invloedrijk en gewaardeerd blijven. Haar sympathie voor het communisme overleefde de vriendschap met schrijvers uit Oostbloklanden niet en op latere leeftijd noemde ze zichzelf links liberaal.

Het portret van Moser verhult de lelijker karaktertrekken van Susan niet. Uitgebreid komt haar gebrek aan empathie aan de orde, waar zo´n beetje al haar liefdes op stranden. Maar ook haar verwaarlozing van het lichamelijke ten bate van het geestelijke. Toch groeide haar faam, mede dankzij haar omgang met onder anderen Jackie Kennedy en Andy Warhol. Hierdoor werd ze zelf een van de groten.

Ze had verhoudingen met een reeks van veelal bekende vrouwen. De fotografe Annie Leibovitz was de laatste in deze reeks. Tot haar dood bleef ze trouw. Met Annie was ze in Bosnië waar ze grote indruk maakte met het regisseren van het toneelstuk Wachten op Godot van Samuel Becket te midden van rondvliegende kogels en granaten. Het werd haar meest glorierijke missie.

Twee keer overleefde ze kanker, waaraan het essay Ziekte als metafoor te danken is. De derde keer overleefde ze leukemie ten gevolge van de tweede chemobehandeling niet. Mosers beschrijving van haar laatste dagen is hard maar eerlijk. Toch is ze nog altijd invloedrijk en resten haar kijk op fotografie, taal en metaforen nog altijd als bakens van wat echt intellect vermag. Moser heeft na Clarice Lispector met Sontag een tweede monument voor een invloedrijke vrouw geproduceerd.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

EEN GREAT AMERICAN NOVEL IN DE VORM VAN EEN BIOGRAFIE VAN EEN RADICALE DENKER

Geen schrijver was zo typerend voor de Amerikaanse twintigste eeuw als de gemythologiseerde en onbegrepen, gelauwerde en neergesabelde Susan Sontag (1933-2004). Geen schrijver behandelde zoveel verschillende werelden – Sontag schreef romans, dagboeken en essays over kunst en camp, porno en politiek, feminisme en homoseksualiteit, faam en stijl, fascisme en communisme. Geen serieuze schrijver hield er zoveel bijzondere geliefden op na.

Benjamin Moser vertelt het verhaal van deze intellectueel en onderzoekt het werk waarop haar reputatie berustte. Hij laat de kwellende onzekerheid zien die achter het publieke masker schuilging: de verbroken relaties, de worsteling met haar seksualiteit; wat haar schrijven tot leven wekte en wat het aan het wankelen bracht.

Moser mocht als enige gebruikmaken van Sontags privéarchieven en interviewde wereldwijd honderden mensen, van wie velen nooit eerder spraken over Sontag, zoals haar laatste partner, Annie Leibovitz.

Met foto’s van onder anderen Diane Arbus, Robert Mapplethorpe en Andy Warhol.

* Monumentaal … Het verrassend tedere, onzekere, simpele en intellectueel toegewijde verhaal van een van de meest aanzienlijke literaire figuren die naar de voorgrond trad in het Amerika van de twintigste eeuw. – Stephen Fry

* Benjamin Mosers prestatie is adembenemend: hij bezit een buitengewone kennis van het onderwerp, haar milieu, haar schrijven, haar ideeën, haar vrienden en familie. Prachtig proza, opzienbarende inzichten, het vermogen om het gevoelsleven én het scherpzinnige denken te doorzien van de vrouw die uitsteeg boven het twintigste-eeuwse intellectuele leven en er een indrukwekkende schaduw over wierp. – Rebecca Solnit

* Het is al moeilijk je een voorstelling te maken van de Amerikaanse cultuur zonder Susan Sontags inbreng, het zal binnenkort ook moeilijk zijn je haar leven voor te stellen zonder Benjamin Mosers weergave ervan. Een veelbetekenend leven zoals dat van Sontag vereist een veelbetekenende biografie. Aan die eis is nu consciëntieus en overvloedig voldaan. – Michael Cunningham

* Een verrassende pageturner, als een briljant spannend boek (zelfs voor hen die weten wat er gaat gebeuren). Susan Sontag doemt op in al haar wonderbaarlijkheid, verschrikking en verbazingwekkende complexiteit. Ik kan me niet voorstellen dat er ooit nog een ander boek over haar geschreven hoeft te worden. – Sigrid Nunez

* In deze langverwachte briljante biografie laat Moser zien hoe Sontag en haar tijd te lezen – en onthult hij haar genialiteit. Zijn psychologisch genuanceerde scherpzinnige onderzoek is zelfbewust en met passie geschreven. – Chris Kraus

Toon meer Toon minder
€ 49,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 07 april


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789029539784
Verschijningsdatum
september 2019
Druk
1
Aantal pagina's
816 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
320: Literaire non-fictie algemeen
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
Categorieën

Uitgever
De Arbeiderspers

Vertaald door
Lidwien Biekmann, Koos Mebius

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden