Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Knecht, alleen

Auteur(s): Gerbrand Bakker
Taal: Nederlands
0,225/5
2 recensies
Knecht, alleen
Knecht, alleen
Knecht, alleen

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jannie Trouwborst
5/5

Nog beter geschreven, meeslepender verteld dan Jasper en zijn knecht

[Recensie] Van Gerbrand Bakker verscheen in 2016 in de serie Privé domein Jasper en zijn knecht (nr. 287), nu is er een vervolg: Knecht, alleen (nr. 309). Zoals gebruikelijk in deze serie vertelt de schrijver veel over zijn eigen leven. Hoewel hij al een aantal goed geslaagde romans op zijn naam heeft staan, is het jaren vrij stil gebleven voor Jasper en zijn knecht verscheen. Columns en non-fictie boeken verschenen wel, maar een roman? Dat lukte maar niet.
Met Jasper en zijn knecht leek het schrijfproces weer op gang te komen. Het leek erop dat al schrijvende de urgentie van met woorden en taal bezig zijn om je gedachten en gevoelens te uiten, terugkwam. Dat het een uitlaatklep was en een poging tot analyseren van het eigen leven.

Knecht, alleen is van een andere orde. Jasper, die een grote rol was gaan spelen in het leven van Bakker en die een prettiger leven leek te bewerkstelligen, overleed en liet zijn knecht alleen achter. Wat deed dat met zijn knecht? Je kunt Knecht, alleen als een vervolg beschouwen, maar het is meer dan dat, het is vooral anders. Nog beter geschreven, meeslepender verteld.

Drie verhaallijnen

Er zijn drie verhaallijnen: een autovakantie met twee vrienden naar Griekenland, afspraken met een seksuologe en een therapeut, en persoonlijke herinneringen en analyses. Ze wisselen elkaar af en vullen elkaar aan. Het is dan ook geen dagboek, zoals Jasper met zijn knecht. Het leest prettiger en maakt veel van wat hij erin kwijt wil over zijn leven, duidelijker.

Bakker heeft zijn leven lang al last van depressies. Daar krijgt hij ook medicijnen voor. Soms gaat het wat beter en soms probeert hij zonder. Tijdens de autovakantie gaat het mis. Op een combinatie van een kalmeringsmiddel en een antidepressivum probeert hij zich staande te houden. Er gaan maanden van vechten voorbij, hoewel vechten? Er zijn moeilijk woorden te geven aan hoe iemand door een depressie gaat. Toch slaagt hij erin het lege gevoel, het niemandsland, het er niet zijn en toch verder leven, over te brengen. 
De gesprekken met de therapeut en de seksuologe zetten aan tot overpeinzingen en analyses. Net als zijn herinneringen aan vroegere liefdes, relaties, gebeurtenissen die ingrijpend waren. Omdat het raakt, maar ook door toevoeging van droge humor en relativering, is het niet moeilijk zijn gevecht met oprechte interesse te blijven volgen.

Thema’s

Bakker snijdt verschillende thema’s aan. Al eerste de depressie: wat dat inhoudt, hoe hij het ervaart, welke medicijnen er zijn, hoe die werken, wat de bijwerkingen zijn, hoelang het kan duren voor ze werken en de juiste dosering is gevonden. En tenslotte hoe het er nu voor staat: redelijk, een labiel evenwicht, maar nog steeds met het gevoel dat hij zichzelf kwijt is. De therapeut begeleidt hem in het proces. De seksuologe is er vanwege het libidoverlies, dat achteraf vermoedelijk te wijten is aan een bijwerking van het antidepressivum. Maar ook zij geeft hem inzichten in zijn worsteling met het alleen zijn en zich niet geliefd voelen.

Schrijven is een ander thema. Ondanks het succes is hij niet gelukkig met zijn romans. Fijn dat anderen er plezier aan beleven bij het lezen, maar eigenlijk vindt hij romans schrijven een vorm van coquetterie. In de Privé domein boeken voelt hij zich meer op zijn gemak, vrijer. Begrijpelijk, geen redacteur die zich met het verloop van een verhaal bemoeit, schat ik in. Mijn opvatting is: Schrijven is gewoon een vak, dat naast kennis en kunde ook talent vereist. En zoals bij alle creatieve uitingen een zekere noodzaak. En juist die noodzaak maakt dat je met overtuiging kunt werken aan een boek dat helemaal bij jou past. 

Het belangrijkste thema is toch alleen zijn en de eventuele relatie daarvan met depressies. Zijn depressies erfelijk? Is het psychologisch? De meeste herinneringen en analyses gaan daar over. En al schrijvende komen er toch voorlopige antwoorden uit. Het laatste hoofdstuk laat de lezer achter met de gedachte dat het iets beter gaat, dat er nog hoop is, dat tevreden zijn met wat er was en nu is, ook goed is.

Geen romans meer? Een Eifeltuin dagboek zou ook wel in de smaak vallen, lijkt me. 

Eerder verschenen op Mijn boekenkast

Recensie door: Alek Dabrowski
4/5

Een depressie onder woorden gebracht

[Recensie] Gerbrand Bakker is een auteur waar ik mij meteen bij thuis voel. Vooral na het lezen van Jasper en zijn knecht bedacht ik dat ik bij zijn huis in de Eifel kon langsgaan. Hij zou mij binnen laten voor een kop koffie en we zouden als vrienden een gesprek beginnen. Uiteraard is dat mijn fantasie maar het zegt ook iets over de persoonlijke manier van schrijven van Bakker. Knecht, alleen is zijn tweede boek in de reeks privé-domein. Het is zo mogelijk nog persoonlijker dan het eerste. 

Dat persoonlijke werkt twee kanten op. Bakker geeft zich bloot, vooral als het gaat om de zware depressie waar hij in terecht kwam. En daarbij lijkt het alsof hij dit exclusief met jou deelt. Je vergeet tijdens het lezen dat het een boek is dat iedereen gewoon in de winkel kan kopen en dat het dus openbaar is.

Het vertrekpunt van Knecht, alleen is zijn depressie. Uiteraard kon hij er niet over schrijven in de maanden dat hij alleen maar bezig was de tijd te vullen. Reflecteren kon pas achteraf. Hij stoort zich aan anderen die depressieve klachten hebben. Je voelt je kut, beroerd of somber. Of je gaat huilen voor de radio. “Dan ben je toch helemaal niet depressief? Je huilt, dat is uiting van gevoel!” De afwezigheid van ieder gevoel was voor hem juist het kenmerk van zijn depressie. Hij is helemaal niet somber van aard, hij is een doorpakker. Was Bakker dat wel, dan kon je zoals hij zelf zegt nog naar de drankfles grijpen om de somberheid te lijf te gaan. 

Hij probeert het onmogelijke, zijn depressie onder woorden brengen. De meest scherpe omschrijving is deze: “Een depressie is niets. Je bent niets. Niets in een Niemandsland. Een Niemandsland is een wereld waar niets er meer toe doet. En daarin valt niet te leven.” Wanneer hij terugdenkt aan de tijd dat hij er midden in zat kan hij zich weinig details herinneren. Aan het begin van Knecht, alleen beschrijft hij een reis die hij met twee vrienden – Henk en Pauline Slot – maakte door Zuidoost Europa. Weinig details van de reis zijn blijven hangen. Hij maakte ruzie omdat hij naar huis wilde en in Slovenië bezocht hij een apotheek om nieuwe medicijnen op te halen. Het ging daarna weer een dag beter. Maar het punt is dat ieder nieuw medicijn of een andere dosis alles kan veranderen. Pillen slikken blijft een experiment. Je kan door een medicijn eerst juist achteruit gaan voordat het aanslaat.

In het boek komt deze reis verschillende keren terug. Gerbrand Bakker speelt met de tijd. Het verhaal is grofweg chronologisch maar hij keert telkens terug naar bepaalde herinneringen en gebeurtenissen. Zo begint het boek bij een seksuologe in het AMC. Op weg erheen denkt hij terug aan een ontmoeting met een gelovige Amerikaan in een hotel in Oregon in 1998. De Amerikaan zegt op een bepaald moment tegen hem. “And what shall I do with this penis?” Bakker vond het een vreemde vraag. Een paar keer in het boek komt hij terug op deze ontmoeting en op deze rare vraag.

Het spelen met de tijd is denk ik het gevolg van het centrale thema van het boek, zijn depressie. Dit is een groot leeg gat, waarbinnen gebeurtenissen vaag zijn geworden en het tijdsverloop onduidelijk was. Bakker benadert het telkens vanuit verschillende posities: de vakantie met de twee vrienden, zijn huidige bestaan in de Eifel, zijn leven als schrijver op bijvoorbeeld het Boekenbal of vanuit zijn medicijngebruik en de te volgen therapie. Daarbij probeert hij zichzelf van afstand te bekijken. Iemand heeft gezegd dat hij een slechte indruk op hem maakte, terwijl hij alleen vriendelijk met deze persoon is omgegaan in zijn herinnering. Wat klopt er niet? Of hij stelt zichzelf de vraag of een nieuwe hond of een nieuwe partner zijn leven zou verrijken. Bemiddelingspogingen van anderen wijst hij af, maar waarom eigenlijk?

Soms is het schrijnend om te lezen hoe anderen met zijn depressie omgaan. Zijn moeder vraagt hij tijdens een bezoek aan haar te stoppen met het stellen van al die vragen. Zij kan niets met een zoon waarmee het niet goed gaat en zegt tegen hem: “Kom dan niet.” Pas later dringt goed door wat zij heeft gezegd. Als zieke is hij nu niet welkom, terwijl hij eerder met een zware darmoperatie door zijn ouders in de watten werd gelegd. 

Het geheel van overpeinzingen, anekdotes en alledaags gezeur maakt Knecht, alleen een uniek boek. Hoe kun je dit genre noemen? Het is natuurlijk een dagboek en het lijkt een wirwar van verhalen. Toch zie je – als je beter leest – de constructie  en vooral de goeie dosering (of timing) er doorheen. Het maakt eigenlijk niet uit hoe je het genre noemt. Hetzelfde gevoel heb ik bij boeken van Koos van Zomeren. Bij hem heb je soms ook het idee dat hij van wat hij toevallig leest, denk of waar hij tegenaan loopt in een boek stopt. Achteraf blijkt het een geheel te vormen, wonderlijk. Het was leuk om te lezen dat Bakker en Van Zomeren elkaar kennen en elkaar brieven schrijven.

Mooi is tenslotte dat Gerbrand Bakker hoe zwaar de onderwerpen ook zijn er eerlijk, nuchter en in een gave stijl over kan schrijven. De toon is soms verrassend licht. Hij schrijft hoe hij tijdens zijn depressie tot weinig dingen in staat was, maar wel zeer voorspelbare televisieprogramma’s kon bekijken zoals The Antiques Roadshow of Rail away. “Dat moet het geweest zijn. Voorspelbaar. Hetzelfde. Veilig. Duidelijk. Elke dag. Continuïteit. Morgen is alles weer goed.”

Eerder verschenen op Uitgelezen boeken

Samenvatting

In Knecht, alleen pakt Gerbrand Bakker de draad op van zijn bestaan (dat zich veelal afspeelt in de Eifel) waar hij die ruim een jaar eerder in Jasper en zijn knecht had losgelaten. De hond is dood, en hoe lastig die ook was, het leven zonder Jasper is leeg. Gerbrand is weer alleen en raakt ook nog eens verzeild in een diepe depressie terwijl hij een roadtrip maakt naar Griekenland, door beangstigende landen als Albanië en Bosnië-Herzegovina. Tussen de pieken en dalen door tuiniert hij, verstaat hij zich met ouders en vrienden en probeert hij weer grip op zijn leven te krijgen. Hij leeft niet alleen zonder hond, ook een menselijke metgezel ontbreekt. Hoe heeft het allemaal zo ver kunnen komen? Zijn depressie weet hij -- althans waar het boek eindigt -- enigszins in bedwang te houden.

Dit boek is de niet neer te leggen opvolger vaJasper en zijn knecht.

Toon meer Toon minder
€ 23,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 02 maart


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789029542081
Verschijningsdatum
mei 2020
Druk
1
Aantal pagina's
288 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
321: Biografieen literaire auteurs
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
  • Biografie: algemeen
  • Biografie: literair
  • Autobiografie: literair
Categorieën

Uitgever
De Arbeiderspers

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden