Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Liefde is licht

Religieuze teksten van Simone Weil

Auteur(s): Simone Weil
Taal: Nederlands
0,15/5
2 recensies
Liefde is licht
Liefde is licht
Liefde is licht

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marijke Laurense
3/5

Geduldig instemmen met nutteloos lijden

De schrijfster en haar vertaler

[Recensie] Simone Weil (1909-1943) was een linkse, sociaal hoogst sensitieve Franse filosofe uit de intellectuele kringen rond Sartre en De Beauvoir; Albert Camus noemde haar “de enige grote geest van onze tijd”. Om zelf het moderne slavenbestaan van de arbeiders te ervaren ging ze in een autofabriek werken; ook vertrok ze in 1936 naar Spanje om in de burgeroorlog tegen Franco te vechten. In 1942 vond ze met haar Joodse familie een veilig onderkomen in New York, maar na een paar maanden besloot ze terug te gaan naar Europa om zich vanuit Engeland nuttig te maken voor het Franse verzet. Vanwege haar zwakke gezondheid kwam daar echter niets van.

In augustus 1943 overleed ze in Kent aan tuberculose en zelfopgelegde ondervoeding; ze vond namelijk dat ze uit solidariteit geen recht op had meer en beter eten dan de inwoners van het bezette Frankrijk. Bijna al haar geschriften zijn pas na haar dood gepubliceerd; het in 1962 vertaalde Wachten op God wordt nog regelmatig herdrukt.

Liefde is licht is een bloemlezing uit Weils verzamelde werk, samengesteld en vrij vertaald door de Vlaamse Laurent Bastiaens, die een halve eeuw geleden bij de teksten van Weil genezing vond voor zijn burn-out. In 1993 vertaalde hij ook al haar ‘Brief aan een kloosterling’.

De thematiek

In Liefde is licht maken we vooral kennis met de mystica Weil. Want ondanks haar uitgesproken niet-religieuze opvoeding ondergaat ze in 1935 in Portugal haar eerste mystieke ervaring waarin Christus zelf in haar is ‘neergedaald’ en ‘bezit van haar heeft genomen’. Ook in Assisi en een Frans klooster wordt ze overweldigd door een ervaring van goddelijke liefde, dwars door de fysieke pijn van de hevige hoofdpijnen waar ze chronisch aan leed.

In Liefde is licht heeft Bastiaens een schat aan aforismen en fragmenten bijeen geveegd waaruit blijkt hoe Weil hierdoor was gaan denken over thema’s als liefde, schoonheid, waarheid, genade en het goede en het kwade. En daarbij was ze bepaald niet eenkennig of dogmatisch; ze verwijst net zo gemakkelijk naar sprookjes, de oosterse en Griekse mythologie als naar het Bijbelse lijdensverhaal, het boek Job en de 16e eeuwse mysticus Johannes van het Kruis. Ook blijkt Plato, naast Christus, een belangrijke bron van Weils filosofie te zijn geweest.

Opvallendste stelling

Fascinerend is vooral hoe centraal de begrippen ‘lijden’, ‘Kruis’ en ‘ongeluk’ in Weils filosofie staan. Het is natuurlijk verleidelijk om dit vooral te verklaren vanuit haar eigen slechte gezondheid, maar daarmee zou ik haar toch tekort doen – net als trouwens in deze poging om haar denken in twee kolommen even kritisch te bespreken. Maar als ik het goed begrijp gaat het bij haar niet om een troostend geloof dat er (ooit) een einde aan het aardse lijden zal komen, maar om het menselijke vermogen ermee in te kunnen stemmen, in navolging van de volkomen uitgeputte en wanhopige Christus aan het kruis.

Centrale zin

“Geen enkel handelen vernietigt kwaad. Dit doet alleen het ogenschijnlijk nutteloze lijden dat volmaakt geduldig is.”

Redenen om dit boek niet te lezen

Nee, Weil is geen gemakkelijk auteur en als u niet een beetje bekend bent met de filosofie van Pythagoras en Plato, zult u wellicht al op pagina 50 de moed opgeven. En voor wie graag zo nuchter mogelijk door het leven gaat, zal het moeilijk zijn van veel van Weils uitspraken al bij eerste, tweede en derde lezing uit te maken of ze nu onmetelijke diepzinnig of toch vooral abstract en cryptisch zijn.

Redenen om dit boek wel te lezen

Gelukkig geven de inleiding van theoloog en ethicus Frits de Lange en de aantekeningen van vertaler Bastiaens de nodige houvast om Weils onmiskenbaar doorleefde aantekeningen te plaatsen en te duiden. En als de (christelijke) mystiek uw belangstelling heeft, dan heeft u aan ‘Liefde is licht’ een rijk en veelzijdig document, waarin u voorlopig nog niet uitgelezen zult zijn.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Recensie door: Marijke Laurense

Nog meer levenslessen van Job

De schrijver

[Recensie[ Ad van Nieuwpoort (1966) was protestants predikant in Amstelveen, aan de Amsterdamse Zuidas en in Bloemendaal; binnenkort treedt hij aan als dominee van Duinzichtkerk in Den Haag. In zijn boek Uit de tijd uit 2016 noemde hij zichzelf ‘een liberale dorpsdominee’, wiens deur ook openstaat voor ongelovigen en mensen die ooit zijn afgeknapt op een beknellende kerk. Van Nieuwpoort schreef eerder ook een aantal actuele bespiegelingen bij verhalen uit met name het Oude Testament. In 2017 verscheen Hier ben ik, een bioscoopfilm over zijn pastorale werk in het even welvarende als gestreste Bloemendaal. Verder is hij stamgast bij Nieuws&Co op Radio 1.

De thematiek

Toeval of tijdgeest? Half april verscheen ‘Liefde is licht’, een bloemlezing uit het werk van Simone Weil, die heel wat wijsheid putte uit het boek Job. Vlak daarop lag Elise Brouwers ‘Lijden’ op mijn bureau, ook al over lessen die we uit Jobs onverdiende tegenspoed kunnen trekken. En nu dan Van Nieuwpoort over de parabel van Job als levensles. Voorvoelden Brouwer en de vertaler van Weil soms al dat 2020 een wereldwijd rampjaar vol jobstijdingen zou worden? Dat de coronacrisis, waaraan Van Nieuwpoort zijn boek opgehangen heeft, de Jobs verhaal opeens weer actueel heeft gemaakt?

Dominee Van Nieuwpoort heeft weet van het menselijke lijden: als pastor spreekt hij heel wat mensen, kerks en niet-kerks, die getroffen worden door armoede, ziekte, eenzaamheid en depressie, burn-out, scheiding, de dood van een partner, zus of kinderen. Of liever gezegd: hij luistert naar ze, want de grote les van Jobs verhaal is toch wel dat je niemand helpt met verklaringen en adviezen, hoe goedbedoeld dan ook. Een andere reden om het boek Job in tijden van ellende bij de hand te houden is dat het zo goed (want poëtisch) verwoordt met welke emoties je te maken kunt krijgen als je alles en iedereen verliest.

Opvallendste stelling

Niet nieuw, maar wel heel belangrijk is het theologische inzicht dat Van Nieuwpoort ontleent aan Miskotte’s boek Antwoord uit het onweer uit 1936. Het gaat er niet om om oplossingen en verklaringen te geven voor rampspoed, ongeluk en lijden, maar dat betekent niet dat het geen zin heeft om vragen stellen. Toch zit God niet achter alle ellende. Dus nee, corona is niet ‘gezonden’ om de schuldige mensheid te bekeren en er steekt geen zin in ziekte, wat het Reformatorisch Dagblad of het alternatieve circuit ook mogen beweren.

En altijd begrepen dat we van Job moeten leren te berusten in het ongeluk? Volgens Van Nieuwpoort is dat een misvatting , die teruggaat op een verkeerde vertaling uit het Hebreeuws. Job staat immers op, hij laat zich niet klein krijgen door zijn vrienden, hij houdt integer vast aan ‘het geheim’ dat hem zijn hele leven ‘gedragen’ heeft.

Centrale zin

“Afgezien van het feit dat we hier te maken hebben met een parabel en dus met een fictioneel verhaal, wordt JHWH hier niet gekenschetst als de veroorzaker van Jobs leed, maar als degene die alles op alles zet om de cynicus te laten zien dat deze ongelijk heeft.”

Redenen om dit boek niet te lezen

Ik werd nogal iebel van overdreven algemene uitspraken als dat ‘we’ met z’n allen tot de coronacrisis dachten dat alles in het leven maakbaar was, onder controle te houden was en steeds sneller en groter moest worden. Wat een onzin, talloze mensen weten heus al lang wel beter. Dat blijkt zelfs al meteen uit de gefictionaliseerde, soms helaas nogal stereotiepe voorbeelden uit Van Nieuwpoorts eigen pastorale praktijk. Lastig te plaatsen is daarnaast dat de woorden ‘religie’, ‘kerk’ (als instituut) en ‘Jezus’ in dit boek vooral een negatieve bijklank hebben.

Redenen om dit boek wel te lezen

Zoals een begaafd predikant betaamt, weet Van Nieuwpoort zinnige verbanden te leggen tussen een bijbels verhaal en het heden. Zo ziet hij Jobs Satan terug in de hedendaagse cynicus, die ervan overtuigd is dat het in tijden van crisis gauw gedaan is met de menselijke deugdzaamheid. Blijkt Rutger Bregmans bestseller De meeste mensen deugen zowaar een Bijbelse voorloper te hebben.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

In de essaybundel ‘Liefde is licht’ houdt Simone Weil haar lezers confronterend een spiegel voor. Aan de hand van filosofie, Griekse mythen en Bijbelse verhalen laat zij zien dat wij mensen de waan najagen. Deze op jonge leeftijd overleden Franse filosofe kijkt ons recht in de ogen en beweert dat het mogelijk is om elke waan te ontmaskeren. Op die manier ontstaat er ruimte om God te ontmoeten. In deze niet eerder of nieuw vertaalde teksten lukt het haar diepe inzichten te delen die verder reiken dan het verstand ons tegen kan werpen. Met een inleiding van Frits de Lange.

Toon meer Toon minder
€ 24,99

Verwachte leverdatum: zaterdag 10 oktober


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789043533485
Verschijningsdatum
april 2020
Druk
1
Aantal pagina's
224 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
705: Godsdienstwijsbegeerte en ethiek
Categorieën

Auteur
Uitgever
KokBoekencentrum Non-Fictie

Vertaald door
Laurent Bastiaens

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen