Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Het zeemonster of de zee

Auteur(s): Eva Coolen
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
Het zeemonster of de zee
Het zeemonster of de zee
Het zeemonster of de zee

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Kooi of uitkijkpost?

De eerste zin

“Alle spijkers die uitsteken moeten naar binnen geslagen worden.”

Recensie

Een jonge vrouw is voor de laatste keer op bezoek in het oude appartement van haar moeder. Met uitzondering van de eettafel zijn de meubels al verhuisd. Terugdenkend aan haar kindertijd, toen ze met haar broer Noah een spel speelde waarbij die tafel een boot was en ze moesten zeggen wat ze zagen, het zeemonster of de zee, gaat de vrouw nog eens onder de tafel zitten – en beslist ze om er te blijven zitten. Wat haar moeder of haar broer Noah ook doen of zeggen, het maakt allemaal geen verschil. De vrouw blijft onder de tafel.

Eva Coolens debuutroman speelt tijdens een harde, bitterkoude winter. Voor haar hoofdpersonage wordt de tafel een schuiloord dat beschermt tegen die kille buitenwereld, maar ook een kooi waarin ze opgesloten zit. Wanneer ze een late vlieg ziet die tegen het raam tikt omdat ze naar buiten wil, bedenkt ze dat je veel kunt zeggen over vliegen, maar niet dat ze zichzelf laten tegenhouden door ervaringen uit het verleden.

Over het verleden van de vrouw kom je slechts mondjesmaat iets te weten. Dat ze al jaren in een nachtwinkel werkt bijvoorbeeld en dat ze haar vader pas op haar elfde voor het eerst ontmoette, en hij haar daarom ‘Elfje’ noemde. Maar wat je vooral bijblijft is dat ze voor haar zesde verjaardag bij McDonalds mocht kiezen of ze zelf frietjes of een hamburger zou bakken, dat ze voor de burger ging en dat dit zo ongeveer de enige keuze is die ze ooit maakte waar ze nadien geen spijt van had.

Het zeemonster of de zee speelt volledig in die ene, op een tafel na lege kamer. In korte, spaarzame zinnen die soms aan regieaanwijzingen doen denken, beschrijft Coolen hoe moeder en Noah de jonge vrouw af en toe sushi of lasagne brengen en hoe ze herinneringen ophalen of hun hoop voor de toekomst met haar delen. Moeder heeft een nieuwe geliefde en showt het jurkje dat ze heeft gekocht om met hem uit te gaan. Noah vertelt dat hij een job heeft als tuinman maar liever filmscenarist zou zijn. Deze mensen waren ver uit elkaar gegroeid, besef je, en die tafel brengt hen weer samen. Maar of ze ook samen de kamer uit zullen varen is nog maar de vraag.

3 vragen aan Eva Coolen

Waarom heb je je vrouw onder de tafel zo schimmig gelaten? We komen heel weinig over haar te weten, zelfs haar naam niet.

Coolen: “Daardoor wordt ze iemand waarmee je je als lezer hopelijk kunt vereenzelvigen. Dat je haar een beetje wordt. Ik wilde een universeel verhaal maken, omdat ik denk dat mensen met hele verschillende achtergronden en ook om hele verschillende redenen kunnen doormaken wat zij onder die tafel doormaakt.”

Iemand die vast zit onder een tafel en daar geconfronteerd wordt met de uitzichtloosheid van het bestaan, dat doet me aan Samuel Beckett denken. Jou niet?

Coolen: “Of aan Kafka’s verhaal De gedaanteverwisseling, merkte ook al iemand op. Het boek is mij net zo goed een beetje overkomen. Pas in een later proces begon ik door te krijgen wat ik aan het doen was en van hoe diep in mij dat kwam. Al schrijvende liet ik de vrouw ‘voor even’ onder de tafel kruipen en dacht vervolgens: en nu komt ze er niet meer onder vandaan. De tafel kan gezien worden als een denkbeeldige kooi waar je gewoon aan alle kanten uit kan. Dat verlamde is iets wat ik ken. Maar er zit wel wat in je vergelijking natuurlijk. Bij Beckett is het het wachten op Godot, die ook nooit komt.’

Je roman had een toneelstuk kunnen zijn. Alles speelt in een kamer met slechts een paar personages. Waarom legde je jezelf die beperking op?

Coolen: “Je hebt heel weinig om handen in een kamer met een hoofdpersonage dat onder een tafel blijft liggen. In feite zat mijn hoofdpersonage niet alleen vast onder die tafel, maar ik net zo goed in het schrijven. Ik behoor tot een generatie die verhalen steeds eenzelfde stramien heeft zien aannemen, als een Hollywoodfilm waarin de held zich door problemen heen worstelt en alles uiteindelijk op zijn pootjes terechtkomt. Ik denk dat ik dat ergens zelfs van het leven ben gaan verwachten. Maar het leven is nu eenmaal geen film, zoals broer Noah zegt. Het leek me heel mooi om een heldin in het verhaal te hebben die niets meer doet, geen dapper gevecht of avontuur. En wat ik daarmee wilde laten zien, was voor mij zo belangrijk dat ik me door alle moeilijkheid van die opzet heen geworsteld heb. Wel grappig jouw vraag trouwens, ik denk dat als ik op mijn leven terugkijk, ik mezelf heel veel beperkingen heb opgelegd. Waarom, ja?”

Eerder verschenen in Knack Focus

Recensie door: Anne van den Dool

Het meisje dat onder de tafel bivakkeerde

Haar debuut vult zich niet met gebeurtenissen, maar met gedachten. Daardoor is op een gegeven moment niet meer duidelijk of een kind vrijuit gaat, als slachtoffer van de grillen van haar moeder.

[Recensie] Het moederpersonage roept om aandacht. Literaire moeders stappen steeds meer uit hun zorgrol en meten zichzelf ter vervanging, gewild of ongewild, een theatrale persoonlijkheid aan, vaak op het ziekelijke af. Kijk, ik ben niet alleen moeder, lijken ze te willen zeggen. Ik ben ook mens.

Anders dan in bijvoorbeeld Houtrot van Rinske Hillen of Dorst van Esther Gerritsen weten we in Het zeemonster of de zee van debutant Eva Coolen niet of het kind in kwestie wel helemaal vrijuit gaat, als slachtoffer van de grillen van haar moeder. Het is in deze roman de volwassen dochter die zich tijdens haar moeders verhuizing onder de tafel verstopt. En ze weigert eronder vandaan te komen. Moeder Ellen en broer Noah blijven naast haar neerhurken om haar bij zinnen te krijgen, maar de jonge vrouw houdt dapper vol.

Het zeemonster of de zee vult zich niet met gebeurtenissen, maar met gedachten: zittend onder die tafel uit de naamloze ik haar twijfels over de wereld. Over haarzelf komen we weinig te weten: ze werkt in een avondwinkel om het schilderlicht van overdag optimaal te benutten, maar haar persoonlijkheid moeten we vooral uit haar manier van denken opmaken. Die kenmerkt zich door gedachtesprongen, die alleen via een metaforisch pad naar de huidige conversatie teruggeleid kunnen worden.

De ik vertelt niet dat ze eenzaam is, maar schotelt ons een Japanse legende voor. De ik zegt niet dat ze het koud heeft, maar onderwijst ons in de gevolgen van onderkoeling. De ik laat niet weten wat ze voor haar moeder voelt, maar lepelt een herinnering op waarin zij haar kinderen onheus behandelde.

Maar waarom ze dagenlang onder die tafel bivakkeert, daar komen wij noch zijzelf achter. Broer Noah bestempelt het als een theatrale daad: waarom doet ze dat in het huis van haar moeder, en niet gewoon in haar eigen woonkamer?

Die neiging de wereld als een toneelpodium te zien keert terug in de dramatiek waarmee de jonge vrouw herinneringen ophaalt: “We dachten dat ons leven nog moest beginnen,” mijmert ze, “en toen het eindelijk kwam, deelde het nog meer klappen uit dan we al gehad hadden toen we dachten dat het nog niet begonnen was.”

Waarom die jeugd zo vreselijk was, valt moeilijk te bevatten. De conversaties tussen dochter, broer en moeder zijn een herinneringendoolhof waarin niemand meer weet wat echt gebeurd is en wat verzonnen. Bleekte Ellen het haar van haar kinderen echt met citroen voordat ze naar school gingen, zodat ze meer op haar zouden lijken? Liet moeder haar kinderen afzwemmen in een complete outfit met lange ribfluwelen broek, laarzen, bodywarmer en al?

Die gebeurtenissen zijn twee kanten op te beredeneren. Ellen probeert zichzelf vrij te pleiten: hoe test je anders of een kind zich van de verdrinkingsdood kan redden? Het ik-personage heeft vooral het gevoel dat haar onrecht is aangedaan. Haar gedachtesprongen zijn origineel, maar ook lastig mee te voelen. Soms lijkt de hele situatie vooral een handig vehikel om zoveel mogelijk losse, originele gedachten in één vertelling te krijgen. Mooi gevonden zijn ze wel. De volgende keer mogen ze plaatsnemen in een steviger verhaal.

Eerder verschenen in NRC

Samenvatting

‘Ik ben hier om mijn moeder te helpen met haar verhuizing naar een klein appartement op de begane grond in het centrum van de stad, waar alles zacht en licht gaat worden. Er is niets ergs gebeurd en er is geen slecht nieuws. Ik ben alleen onder de tafel gaan liggen, en op die ene oude handschoen die ik nog overhad na ben ik niets kwijtgeraakt.’



Een jonge vrouw gaat onder de tafel liggen in de flat waar ze is opgegroeid en weigert eronder vandaan te komen. Vanaf die plek observeert ze de wereld. Een wereld waarin verwachting en realiteit niet parallel lopen. Een wereld waarin wie niet meedoet, niet meetelt. En waar de tijd nu eenmaal nooit stopt.

Toon meer Toon minder
€ 20,99

Verwachte leverdatum: vrijdag 03 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789044540512
Verschijningsdatum
april 2019
Druk
1
Aantal pagina's
240 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
  • Moderne en hedendaagse fictie
Categorieën

Auteur
Uitgever
De Geus

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden