Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De tolk van Java

Auteur(s): Alfred Birney
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
De tolk van Java
De tolk van Java
De tolk van Java

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Nico Voskamp
4/5

Als een spannend jongensboek. Maar dan echt.

Dikke boeken zijn nuttig. Als deurstopper, of om heel overtuigend een vlieg mee dood te slaan, of als presse-papier. Maar als drager van een verhaal moeten ze al heel veel te bieden hebben willen ze tot op de laatste bladzijde boeien. Het Libris Prijs winnende De tolk van Java biedt dat wel, maar ook weer niet.

[Recensie] De personages zijn in orde. We hebben een held (getormenteerd) die tussen de Indische en Nederlandse cultuur gevangen zit, zijn zoon (wraakzuchtig) die een jeugd vol huiselijk geweld heeft doorstaan, en de vrouw/moeder (murw) die als stootkussen tussen de gezinsleden heeft gezeten.

De cultuurclash voor held/hoofdpersoon Arto komt tot uiting in twee beerputten: hij gaat voor het laatst in Oost-Java naar een restaurant en bezoekt de wc: “Hij kon maar liefst tot drie tellen eer hij zijn drol diep beneden hoorde neerkomen… Hij wiste zich het zweet van het voorhoofd en hoorde toen het tevreden geknor van varkens in de diepte.” Later in Nederland bezoekt hij ook daar de wc en telt de seconden van zijn vallende drol: “Maar hij hoorde niets, helemaal niets, zelfs niet nadat hij tot tien had geteld!”

Het verhaal boeit. Het barst van actie, spanning, geweld, sex en dendert als een waterval de hoofdstukken door. Heel kort: de zoon vertelt hoe zijn vader in Soerabaja de bezetting door wrede Japanse soldaten ondergaat, daarna in dienst komt van de geallieerde bevrijders om die Japanners te helpen uitmoorden, naadloos doorgaat met het uitmoorden (en o ja, martelen) van Javaanse vrijheidsstrijders, om uiteindelijk samen met Amerikaanse mariniers de Javaanse Oosthoek schoon te vegen.

Birney heeft het boek vol geweld gestopt (waarheidsgetrouw, vrees ik); ik hou het bij één citaat waarin Japanners waterboarding avant la lettre toepassen: “Eén duwde een trechter in mijn mond, een ander goot met een emmer de trechter steeds vol water. Ik moest het water doorslikken, voelde mijn maag opzwellen en werd daarna hard op mijn maag getrapt, zodat het water door mijn oren, mond, neus en anus naar buiten werd geperst. Deze foltering werd viermaal herhaald, totdat er bloed uit mijn anus kwam.”

De thematiek steekt ook helder boven de pagina’s uit. Identiteitscrisis, politiek versus menselijkheid, cultuurbotsingen, gezinsproblemen en vooral heel veel zinloos geweld. Rondspattend bloed, sijpelende ingewanden, martelingen, oog-om-oog acties, het wordt de lezer voluit in het gezicht gesmeten. Waar gebeurd, wat des te triester is. En toch, bij weer een pagina-, nee hoofdstuklange opsomming van oorlogsacties en doorgesneden kelen, ontkomt de lezer niet aan het ‘nu weten we het wel’-gevoel. Ja, die uitgebreide beschrijvingen laten alle misstanden zien, maar nee, die uitgebreidheid maakt het verhaal leestechnisch niet beter. Als een spannend jongensboek dat te lang duurt.

Ik zeg daarmee niet dat het een slecht boek is. De tolk van Java is kundig geconstrueerd. Zo is er de fijne taal. De woede van de zoon spettert oprecht, en het manuscript van de vader heeft de ouderwetse toonzetting van de vijftiger jaren. Perspectiefwisselingen houden het boek levendig. En het belangrijkste: het hele drama Nederlands-Indië, deze schande die op het collectieve geweten van Nederland rust, kan niet genoeg openbaar gemaakt worden. Birney heeft een stevig monument afgeleverd over een zeer donkere bladzijde in de koloniale geschiedenis. Opdat we niet vergeten zullen.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Christian Jongeneel

Een getraumatiseerde massamoordenaar als vader

[Recensie] Telkens wanneer ik een boek over Nederlands Indië lees, valt me op hoe weinig dat land te maken heeft met de plaats waar ik opgroeide – geografisch op dezelfde plek, maar er verder een wereld van verwijderd. De laatste keer dat ik er was, vertelde iemand me dat Nederland hier ooit de baas geweest was. Hij leek het een bizar weetje te vinden dat hij graag met me deelde voor het geval ik het niet wist.

Enfin, met die context begon ik dus (eindelijk) aan De tolk van Java van Alfred Birney. De hoofdmoot van deze autobiografische roman beslaat de memoires van Arto Noland, de vader van de ik-figuur, die tijdens de Japanse bezetting en de aansluitende Indonesische vrijheidsoorlog de ene na de andere tegenstander van de Nederlanders ombrengt met zwaarden, dolken en alles wat hij maar in handen heeft. Daaromheen vertelt Birney het verhaal hoe deze getraumatiseerde massamoordenaar eenmaal in Nederland een gezin sticht en dat vervolgens terroriseert.

Een vrolijk boek is het niet, wel dwingend en zakelijk geschreven over een deel van de Nederlandse geschiedenis dat er doorgaans bekaaid vanaf komt – ook in Indonesië zelf. In een artikel (in het Indonesisch) dat ik vond over de actie rond Bondowoso waar het in de roman over gaat, las ik niks over wreedheden van Nederlandse kant, alleen over het dappere verzet tegen de agresi militar Belanda. En ik vond een foto van Indonesische jongeren die het graf schoonmaken van Djemilah Birnie, een voorouder van de auteur. Het trauma van de geschiedenis, hoe gewelddadig ook, is aan het wegslijten.

Eerder verschenen op christian jongeneel

Samenvatting

Van november 2020 tot februari 2021 in het theater!

Voor een Helmondse schoenmakersdochter, een Indische voormalige oorlogstolk en hun zoon bestaat er geen heden. Alleen een belast verleden. De oorlog in Nederlands-Indië woedt door in het gezin. Een spannend, hilarisch, gruwelijk en nauwelijks te bevatten verhaal.

‘Een meesterlijke roman.’ – de Volkskrant ****

‘Als je zo kunt schrijven, kun je alles aan.’ – De Groene Amsterdammer

‘Ademloze woordenstroom, die van veel taalgevoel getuigt.’ – NRC****

Toon meer Toon minder
Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789044542790
Verschijningsdatum
november 2019
Druk
16
Aantal pagina's
544 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Categorieën

Auteur
Uitgever
De Geus

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden