Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Waarom mensen radicaliseren

Hoe waargenomen onrechtvaardigheid radicalisering, extremisme en terrorisme aanwakkert

Auteur(s): Kees van den Bos
Taal: Nederlands
0,2/5
1 recensie
Waarom mensen radicaliseren
Waarom mensen radicaliseren
Waarom mensen radicaliseren

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Karl van Heijster
4/5

Waar komen al die radicalen toch vandaan?

[Recensie] Vroeger, toen was ‘radicaal’ nog gewoon een woord dat politici uitspraken als ze een nauwelijks werkend systeem vervingen door een iets minder nauwelijks werkend systeem en toch nog het idee wilden wekken een beetje daadkracht in hun donder te hebben. Tegenwoordig steken radicalen mensen neer op straat, rijden ze met busjes in op menigtes en legen ze pistolen in openbare ruimtes. Nee, veel gezelliger is het er de laatste tijd niet op geworden. Maar nieuwe tijden vragen om nieuwe inzichten, en vandaar de vraag: waarom radicaliseren mensen eigenlijk? Daar heeft Kees van den Bos, hoogleraar sociale psychologie en hoogleraar empirische rechtswetenschap aan de Universiteit Utrecht, een boek over geschreven met de passende titel Waarom mensen radicaliseren. Spoiler alert: het antwoord bevindt zich in de ondertitel, Hoe waargenomen onrechtvaardigheid radicalisering, extremisme en terrorisme aanwakkert.

Op pagina 21 van zijn boek zet Van den Bos zijn centrale these uiteen:
“[W]anneer mensen zich onrechtvaardig behandeld voelen en onrecht ervaren in de samenleving, kan dit een belangrijke aanzet vormen tot sociale onrust en leiden tot een sterke behoefte aan maatschappelijke verandering. Deze ervaringen kunnen heel reëel zijn voor mensen, en in combinatie met een gevoel van frustratie en deprivatie kunnen ze cruciale factoren zijn die radicalisering versterken. Dit geldt vooral wanneer mensen niet in staat of bereid zijn om hun egocentrische impulsen te corrigeren, zich onzeker voelen en in onzekere omstandigheden verkeren.”

In de tweehonderd pagina’s die volgen werkt Van den Bos die stelling systematisch uit, maar alle elementen zijn hier al aanwezig. Radicalisering begint bij (1) het waarnemen van onrechtvaardigheid. Maar niet iedereen die onrechtvaardigheid waarneemt, radicaliseert. Dat gebeurt alleen als de persoon in kwestie daarnaast (2) met gevoelens van onzekerheid moeten omgaan en (3) onvoldoende in staat is om zijn/haar (meestal zijn) impulsen en de daaruit voortvloeiende denkbeelden te corrigeren. Met name gevoelens van persoonlijke onzekerheid en eigenbelang spelen hier een grote rol. Het perspectief van Van den Bos is dus zuiver psychologisch. Zijn model conceptualiseert welke – voornamelijk subjectieve of gesubjectiveerde – factoren van invloed zijn op de radicalisering van het individu.

Desondanks verliest Van den Bos factoren op meso- en macroniveau niet uit het oog. Er is bijvoorbeeld veel aandacht voor de rol van de groep van het individu, met name bij de radicalisering van moslims en extreemrechts. Ook de rol van ideologie en religie mag niet ontbreken. Vooral dat laatste is een verademing om te lezen voor wie het zat is om doodgegooid te worden met het cliché dat terrorisme ‘geen religie kent’. Als nadrukkelijk atheïst en aanhanger van de Verlichting kent Van den Bos geen speciale status toe aan religie ten opzichte van ideologie. Is die stap eenmaal gezet, dan is voor iedereen die naar de getuigenissen van geradicaliseerde moslims wil luisteren duidelijk dat hun religie wel degelijk een rol speelt in hun radicaliseringsproces. De nuchtere en realistische blik van Van den Bos is hard nodig in het debat rondom radicalisering.

Die oplossing ligt voor Van den Bos met name in het wegnemen van de hoofdoorzaak van radicalisering: de waargenomen onrechtvaardigheid. Daarvoor moeten we radicalen serieus nemen. Dat betekent dus niet dat er zomaar toe moet worden gegeven aan de eisen van de radicalen. Radicalisme serieus nemen betekent drie dingen: analyseren hoe het wereldbeeld van radicalen eruit ziet, erachter komen welke rol rechtvaardigheid daarin inneemt, en de radicalen wijzen op hun eigen verantwoordelijkheden daarin binnen een liberaal democratische samenleving. Wie echter het gevoel heeft gehoord te worden, zal minder snel geneigd zijn te radicaliseren. Dit vraagt om inspanningen van zowel de samenleving als van de potentiële radicaal. Deze oplossing zal alleen werken bij radicalisering in een beginnend stadium.

Van den Bos is zich bewust van deze beperking en steekt dit niet onder stoelen of banken. De laatste drie hoofdstukken van zijn boek zijn een lange opsomming van alle beperkingen van zijn onderzoeksopzet en van aspecten die hij niet heeft behandeld of over het hoofd heeft gezien. Die bescheidenheid siert hem. Zijn voorgedragen oplossingen en, belangrijker nog, uitgezette lijnen voor vervolgonderzoek, stellen politici en beleidsmakers in staat om stappen te zetten in het vinden van een oplossing voor het probleem van radicalisering. Ik stel wel voor dat als ze de indruk willen wekken een beetje daadkracht in hun donder te hebben, ze hun hervormingen niet ‘radicaal’ noemen.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub Van Alles

Samenvatting

In Waarom mensen radicaliseren toont Kees van den Bos aan dat radicalisering van moslims, rechts-extreme groeperingen en links-extreme individuen wordt aangewakkerd door waargenomen onrechtvaardigheid. Dit komt omdat waargenomen onrechtvaardigheid niet alleen maar een indruk is van mensen, maar als ‘echt’ aanvoelt. Als iets als echt onrechtvaardig wordt ervaren, dan leidt dit vaak tot boosheid en vervolgens tot radicaal en extremistisch gedrag.

Dit boek beoogt radicalisering, gewelddadig extremisme en terroristisch gedrag te verklaren, zodat we het kunnen voorspellen en, waar mogelijk, voorkomen of verminderen. Hiertoe moeten we radicaliserende personen serieus nemen en zorgvuldig nagaan hoe zij de wereld waarnemen.

Kees van den Bos geeft niet alleen een wetenschappelijke analyse van radicalisering, maar schetst ook hoe belangrijk het is om radicaliserende personen te wijzen op hun serieuze verantwoordelijkheden ten aanzien van een democratische rechtsstaat.

Kees van den Bos is hoogleraar sociale psychologie en hoogleraar empirische rechtswetenschap aan de Universiteit Utrecht.

‘Ik heb van dit boek genoten! Wat een helder en overtuigend betoog. Door de systematische aandacht voor de rol die waargenomen onrechtvaardigheid speelt in radicalisering van mensen levert dit boek een belangrijke bijdrage aan het debat en de versnipperde literatuur over radicalisering, deradicalisering en terrorisme. Het overzicht en de concrete handvatten zijn echt heel erg verrijkend.’

Beatrice de Graaf

‘In deze tijd verscherpt het debat rond radicalisering. Terroristen lijken te gemakkelijk hun doel te bereiken: angst zaaien. Kees van den Bos verschaft ons een helder en goed gefundeerd inzicht in oorzaken en achtergronden van radicalisering, extremisme en terrorisme. Met deze studie bewijst hij een waardevolle dienst aan onze samenleving.’

Alex Brenninkmeijer

Toon meer Toon minder
€ 29,99

Verwachte leverdatum: Onbekend

Niet bestelbaar

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789044638509
Verschijningsdatum
maart 2019
Druk
1
Aantal pagina's
400 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
740: Mens en maatschappij algemeen

Uitgever
Prometheus

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden