Met planten leren praten

Auteur(s): Marta Orriols
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Met planten leren praten
Met planten leren praten
Met planten leren praten

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Mijn jaar van rouw en verdriet

De Catalaanse Marta Orriols schreef een diepgaande roman over een man die plots sterft en zijn achterblijvende vriendin overlevert aan een jaar van rouw en verdriet.

[Recensie] Hoe neem je afscheid van iemand waar je nog lang niet klaar mee bent, met wie je al jaren samenleeft en dat nog veel meer jaren hoopt te doen? Hoe moet je verder wanneer een leven van het ene moment op het andere afgebroken wordt? Dat is de vraag waarmee Paula Cid in Marta Orriols Met planten leren praten worstelt. Op een dag krijgt ze een telefoontje, dat haar vriend Mauro geschept is door een auto. Een paar uur later is hij dood. “Je ziet er niet uit als een weduwe,” merkt iemand een paar maanden later op, “je ziet eruit als een mooie zombie.” En daar is nog een bijkomende reden voor, een die Paula voor zich houdt. Net voor Mauro het huis uit ging en onder die auto terechtkwam had hij Paula meegedeeld dat hij een ander had, en dat hij weg zou gaan bij haar. Het zorgt voor een dubbel verdriet.

Arts Paula en uitgever Mauro vormden voor de buitenwereld een geslaagd koppel, vroege veertigers met een drukke baan, ambitieus zowel op professioneel als op persoonlijk vlak. Ze woonden in een huurappartement omdat een kopen al te veel op een huwelijk zou lijken en ze daar nog niet klaar voor waren, en dat misschien ook wel nooit zouden zijn. Daarvoor hadden ze een te onafhankelijke geest. Maar ook onafhankelijke geesten kunnen breken, ondervindt Paula, die nochtans wel een en ander gewend is. Op de afdeling neonatologie waar ze werkt worden immers niet alleen veel te vroeg geboren kindjes gered. Er zijn er ook veel wiens kleine lichaampje niet naar behoren functioneert en die het uiteindelijk niet halen. “Je zal er mettertijd overheen komen,” zegt Paula dan steevast tegen de treurende ouders, “wees sterk en kijk vooruit.” Tot ze zelf geconfronteerd wordt met de dood en beseft dat ze niets weet van de leegte die deze achterlaat.

Ook al heeft ze de meeste spullen van Mauro in dozen gedaan, toch heeft ze nog een paar dierbare zaken bewaard, een paar kledingstukken en een ring. Iedere dag laadt ze de batterij van zijn telefoon voor de volle honderd procent op en wacht tot deze weer leeg is. En ze ziet hem ook, op straat wanneer ze het helemaal niet verwacht, of ze herkent hoe iemand tijdens het praten zijn bril even omhoog heft, net zoals hij dat deed. Dat hij haar wou verlaten, speelt hierbij geen enkele rol, merkt ze tot haar eigen verbazing. Zij hield nog steeds evenveel van hem.

Met planten leren praten had wellicht net zo goed Mijn jaar van rouw en verdriet kunnen heten, want dat is de periode die het boek overspant, een periode waarin Paula diep gaat en stilletjes weer naar boven klimt. En dat doet ze niet alleen, ook al denkt ze aanvankelijk dat dit zo wel zal lukken. Ze heeft er andere mensen voor nodig, die naar haar luisteren en haar vastpakken, want dat lijkt zowel in haar praktijk als op privéterrein soelaas te kunnen bieden. Wanneer haar diensthoofd haar voorstelt aan osteopaat Eric reageert ze afwijzend. Wat zou zo’n kwakzalver nu kunnen doen met kindjes van een halve kilo? En wanneer deze voorstelt aan de slag te gaan met Mahavir, de baby waarmee ze een speciale band heeft omdat de moeder binnengebracht werd op de dag dat Mauro stierf, vindt ze hem helemaal een bemoeizuchtige hufter. Tot ze merkt dat Mahavir duidelijk baat heeft aan het fysiek contact. Ook Paula gaat op zoek naar liefde en lichamelijkheid, en die doen deugd, merkt ze, maar net als de handen van de osteopaat bieden mannenlijven slechts een tijdelijke verlichting.

Wanneer Paula ouders vertelt dat het niet goed gaat met hun te vroeg geboren baby, doseert ze haar woorden. “Slecht nieuws kun je niet uitbraken,” zegt ze. Een goede roman evenmin. Marta Orriols lijkt dat heel goed te beseffen. Ook zij doseert haar woorden en bewandelt daarbij als een volleerd evenwichtskunstenaar de slappe koord tussen kil onbegrip en flauwe sentimentaliteit. Nergens sta je als lezer van een afstand te kijken naar wat Paula overkomt, net zomin je ooit het gevoel krijgt dat je een oppervlakkige tranentrekker zit te lezen. Orriols betoont zich een meester in de psychologische uitdieping van een rouwproces en neemt daarbij zowel haar personages als de lezer serieus. Met planten leren praten is daardoor een uitzonderlijk goed boek, verbazingwekkend goed zelfs als je weet dat dit een romandebuut is. Drie jaar geleden schreef Orriols wel al een verhalenbundel, Anatomia de les distàncies curtes, maar dat is alles, tot deze Aprendre a parlar amb les plantes, die trouwens meteen bekroond werd met de Omnium Cultural-prijs voor de beste Catalaanse roman.

Eerder verschenen in De Morgen

Recensie door: Ger Groot
4/5

Opnieuw leren omgaan met het leven en de liefde

[Recensie] In de indrukwekkende en niets verbloemende debuutroman van deze Catalaanse schrijver probeert een nog redelijk jonge weduwe – een neonatologe – het bestaan weer vorm te geven.

‘We konden naar films kijken die het sterven lichtzinnig in beeld brachten, maar wij bevonden ons buiten het gebied dat de ware betekenis van ‘‘je leven verliezen” bestreek.’ Met die nuchtere maar tegelijk onheilszwangere vaststelling begint de Catalaanse Marta Orriols haar debuutroman Met planten leren praten. Of liever: ze legt die in de mond van haar hoofdpersoon Paula Cid, neonatologe, begin veertig en sinds kort weduwe. Ze klinkt maar al te bekend. De dood als altijd die van anderen, totdat hij onverwacht nabij komt.

Romans over de verwerking van de dood van een partner zijn er vele. Nog niet zo lang geleden maakte de Spaanse schrijfster-journaliste Rosa Montero er in Het absurde idee je nooit meer te zien een soort feministisch heldenepos van, met Marie Curie in een dankbare bijrol. Orriols heeft die opsmuk niet nodig en ze maakt haar hoofdpersoon niet sterker, beter of sympathieker dan ze is: ‘een alleenstaande, slechtgehumeurde vrouw, die behalve haar werk geen vooruitzichten heeft…, die elke dag meer rent om haar slapeloosheid te bestrijden…, en die aan haar mobieltje geplakt leeft om er de naam van een timmerman te zoeken die haar niet heeft teruggebeld.’

Dat levert een indrukwekkende, subtiele roman op die niets verbloemt, maar soms prachtige momenten kent. Bijvoorbeeld wanneer Paula Cid het leven probeert te redden van een veel te vroeg geboren meisje, een leven tegen de dood, maar vergeefs, want sentimentaliteit is deze roman vreemd. Dat geldt ook voor de dood van Mauro, Paula’s levenspartner, die meer is dan een tragisch, onherstelbaar verlies. Vlak voor hij omkwam in het verkeer heeft Mauro haar verlaten om iets te beginnen met een jongere vrouw. Niemand weet dat, of bijna niemand. Paula krijgt het niet over haar lippen maar daardoor klinken wel alle blijken van meeleven vals.

Verder gebeurt er niet zoveel in het jaar na Mauro’s dood dat deze roman bestrijkt. Een paar avontuurtjes, zoals met de timmerman die uiteindelijk wel terugbelt maar met wie het toch niets wordt. Moeizame familiebijeenkomsten, zorgen op de afdeling neonatologie, het leven van haar vriendinnen dat haar soms een les in liefde geeft. ‘Het heeft te maken met rumoer, met de manier waarop de broodmand wordt doorgegeven, met de medeplichtigheid van een ruzietje tussen zussen en hoe de moeder de onenigheid sust.’ En zelfs met de ingezakte echtgenoot. Noem het de banaliteit van de liefde, maar: ‘Paula, kijk eens hoe makkelijk echte liefde is’. De observatie is even scherp als aangrijpend.

Misschien beschreef Orriols in dit boek haar eigen ervaringen, misschien niet: het maakt niet uit. Deze roman kan het stellen zonder de schijn van ‘echt gebeurd’ en het fluistergeheim van de confidentie waaraan de literatuur steeds meer ten offer valt. Er is op dit boek, althans de Nederlandse uitgave, eigenlijk maar één ding aan te merken, en dat is het fotogenieke maar volstrekt ontoepasselijke omslag – dat ideaal was geweest voor een boek over Frida Kahlo. In haar dankwoord vermeldt Orriols uitdrukkelijk ‘de cover die zo goed [bij dit boek] past’, maar dat is dus wel die van de oorspronkelijke editie. Nee, dit boek gaat niet over Frida Kahlo; het gaat over een min of meer alledaagse vrouw in Barcelona, die opnieuw leert wat leven en wat liefde is.


Eerder verschenen op NRC.

Samenvatting

Winnaar van de Catalaanse Premi Òmnium voor beste roman van het jaar

De dood was altijd ver weg voor Paula, tot het moment dat ze haar partner Mauro verliest – twee keer binnen een paar uur. Paula, een neonatoloog van in de veertig die haar leven piekfijn op orde heeft, ziet zich op dat moment keihard geconfronteerd met het feit dat zij wél leeft.

Na haar onverwachte verlies kan ze niet anders dan zich in zichzelf terugtrekken. Verlaten blijft ze achter en gaat naarstig op zoek naar houvast. Die vindt ze, tot haar grote verrassing, in het appartement van Mauro, waar ze met hem heeft samengewoond. Stilaan ontvouwt zich een nieuw pad voor haar, waarin woede, angst en verlangen elkaar afwisselen. Paula’s overlevingsinstinct wordt langzaam maar zeker aangewakkerd, en uiteindelijk leert ze zich te verzoenen met een wereld die ze niet langer herkent.

Met planten leren praten is een delicate roman, waarin de intensiteit van een alles versplinterend verlies geschetst wordt met een ongekende tederheid. Marta Orriols heeft een gevoelige en diepe roman geschreven, waarmee zij zich vestigt als een van de interessantste Spaanse auteurs van vandaag.

Marta Orriols (Sabadell, 1975) is opgeleid tot screenwriter en studeerde creative writing. Ze schrijft regelmatig voor literaire platforms en tijdschriften. Haar debuutbundel kreeg lovende kritieken en is ook door het publiek enthousiast ontvangen. Met planten leren praten is haar eerste roman. Marta Orriols woont en werkt in Barcelona.

‘Marta Orriols heeft het vermogen om met woorden de vergankelijkheid en de onvoorziene omstandigheden van het dagelijks leven te herstellen.’

EL PAÍS

‘Een doordringende en geslaagde debuutroman over verlies.’

EL MUNDO

Toon meer Toon minder
€ 19,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 10 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789044640588
Verschijningsdatum
maart 2019
Druk
1
Aantal pagina's
288 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Auteur
Uitgever
Prometheus

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden