Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Ik ga leven

Auteur(s): Lale Gül
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Ik ga leven
Ik ga leven
Ik ga leven

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Lalagè

Debuutroman over orthodox-islamitisch gezin

[Recensie] Verhalen over mensen die in een religieuze gemeenschap leven hebben me altijd geboeid. In Nederland zijn er talloze schrijvers die hebben verteld over hun christelijke opvoeding, maar over moslims is nog maar weinig geschreven. Daarom stond Ik ga leven al een tijd op mijn verlanglijstje. Lale Gül heeft haar debuut gebaseerd op haar eigen jeugd in een orthodox-islamitisch Turks gezin. Toen ze veel aandacht kreeg vanwege bedreigingen, kon ik mijn nieuwsgierigheid niet langer bedwingen en kocht het boek. Het kan haar allemaal aan haar anus oxideren.

Het eerste wat opvalt is de wonderlijke schrijfstijl. Lale gebruikt veel moeilijke woorden en breit regelmatig ellenlange zinnen, om even later grof taalgebruik te bezigen. Ik vraag me af of ik hier wel doorheen ga komen, maar het went wel en ik vind haar observaties interessant. Gelukkig schrijft ze niet continu zo ingewikkeld. Ik vermoed dat de redacteur het wel zwaar heeft gehad hiermee. Verderop in het boek is hier en daar nog een fout voorzetsel blijven staan.

Op bladzijde 50 kom je er als lezer achter dat de ik-persoon Büsra heet. De rode draad in het boek zijn de conflicten tussen Büsra en haar ouders. Ze moet een hoofddoek en lange mouwen dragen. Ze wordt continu gecontroleerd. Büsra heeft amper een goed woord over voor haar ouders en vooral haar moeder krijgt de volle laag. Die is strenger dan de imam en wil alle islamitische en culturele regels strikt toepassen. Wat andere mensen wel niet zullen denken is daarbij leidend. Het frustrerende is dat broertje Halil wel alles mag. Büsra is wel dol op haar oma en haar kleine zusje. Vanwege hen gaat ze niet het huis uit, want als ze dat doet, zal ze het contact met de hele familie verliezen. Ondertussen zoekt ze de grenzen op door stiekem met make-up op en strakke kleding de deur uit te gaan. Bovendien heeft ze al drie jaar een geheim vriendje: Freek uit Den Haag. Als ze daar is, vertelt ze tegen haar ouders dat ze gaat werken.

Aan het verhaal is te merken dat niet puur autobiografisch is. Zo wordt de organisatie van de klassieke Romereis overgelaten aan de leerlingen, omdat die geld willen besparen. Dat lijkt me nogal sterk. Ze belanden in een aftands hotel. Büsra mocht bij eerdere reizen nooit mee, maar ze heeft haar ouders wijs kunnen maken dat deze reis verplicht is. ’s Avonds wordt er veel gezopen. Het is dan ook bijzonder dat de klasgenoten in een diepgaande discussie over wereldpolitiek belanden, waarin ze net zulke moeilijke woorden en zinnen gebruiken als de schrijver zelf. Dat is wel heel apart nadat ze eerst nog straattaal praatten en seksueel getinte grappen maakten.

De feitelijke gebeurtenissen vormen een kapstok voor de gedachtestroom van de hoofdpersoon, die regelmatig in herhaling vervalt. Büsra betoogt keer op keer waarom ze de regels van haar ouders zo onlogisch vindt en hoe beklemmend de Turkse cultuur is. Ouders worden afgerekend op het gedrag van hun dochters, zowel door buren en familie als na dit leven door Allah. Het is vriend Freek die tegen het einde van het boek het licht werpt op de mooie kant van zo’n hechte gemeenschap. Dit brengt het geheel iets meer in balans. Maar de spagaat van Büsra blijft: kiest ze voor haar familie of voor de vrijheid?

Ondanks de bizarre schrijfstijl heeft Lale Gül me steeds weten te boeien. Ze wist dat dit boek problemen zou geven en toch heeft ze ervoor gekozen om openheid van zaken te geven. Inmiddels is ze weg bij haar ouders en verblijft ze in een hotel. Eerwraak ligt op de loer. In het Nederland van nu kan het nog steeds gevaarlijk zijn om je mening te geven. Had ze het dan anders moeten aanpakken, iets minder grof moeten schrijven? Ik denk niet dat het uitmaakt, want de mensen die haar bedreigen hebben het boek meestal toch niet gelezen. Aan de andere kant is er veel herkenning van mensen die in dezelfde situatie zitten, zowel bij moslims als christenen. Hopelijk draagt dit boek bij aan meer openheid en worden mensen beschermd die hun mond open durven doen en/of hun familie verlaten, want iedereen verdient een veilige plek om te leven.

Eerder verschenen op Lalageleest

Recensie door: Roeland Dobbelaer
4/5

De domheid te lijf

[Column] Lale Güls debuutroman Ik ga leven heb ik met veel plezier gelezen. Voor de enkeling die nog niets over het boek heeft meegekregen: een jonge vrouw, student Nederlands in Amsterdam, beschrijft met grote directheid de problemen die ze ondervindt als ze zich wil losmaken van haar strenge islamitische ouders en familie. Ik ga leven is een ooggetuigenverslag van hoe jonge moslims in Nederland hun leven leiden, of beter, geacht worden te leiden. Boeiende materie, en emanciperend voor iedereen die in dezelfde situatie zit. Güls stijl is eerlijk en direct, ze schuwt de straattaal van de huidige jeugd niet.

Op verschillende plaatsen is discussie gevoerd of Güls eersteling wel literatuur is. Daar wil ik korte metten mee maken. Ja, dit is literatuur én goede literatuur ook. Goede literatuur behandelt universele thema’s, thema’s die generaties en landgrenzen overbruggen. En dat doet Ik ga leven. Voor mij als witte man van bijna zestig, met een streng katholieke jeugd in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, was het boek uitermate herkenbaar. Ook al heb ik het conservatief katholicisme uit die tijd al zo’n 40 jaar geleden achter me gelaten, tijdens het lezen kwamen allerlei herinneringen van toen naar boven. Sommige gesprekken die de hoofdpersoon in de roman, Büsra, met haar ouders heeft, heb ik ook gehad, letterlijk zelfs. De oneindige hoeveelheid leugens die je moest verzinnen om je ding te kunnen doen; de eindeloze discussies met je verwekkers, zoals Lala Gül de ouders noemt, om een paar millimeter vrijheid te krijgen: alsof er niets is veranderd. En dan waren er nog de voortdurende zorgen van de verwekkers over wat de buren, de geestelijke van dienst en de leraren op school in het Venray van 1970 er wel niet van moesten denken. Deze zorgen lijken identiek te zijn aan wat de buren, de geestelijke van dienst en de leraren op school in het Amsterdam-West van 2021 ervan moeten denken. Ik kon Ik ga leven alleen maar lezen met dit gevoel: Büsra is mijn achternichtje, ook al is ze Turks-Nederlands, geboren in een Turks-orthodox gezin en veertig jaar jonger. En ik ben niet de enige die deze verwantschap voelt. Gül heeft inmiddels van allerlei mensen van verschillende komaf en leeftijden brieven en mails gehad met de boodschap dat men zich – net zoals ik – in haar roman herkent. Bijzonder.

Wat me verder buitengewoon aansprak in de roman was de strijd die Büsra voert tegen de domheid om haar heen. Het boek staat vol met uitspraken tegen domheid. Gül ageert tegen bijgeloof van haar moeder, tegen de middeleeuwse denkbeelden in haar familie en gemeenschap, en tegen de stupiditeit die in dit geval als Islamitische wetten wordt gepresenteerd.

Over het huwelijk:

“Ik verkies liever het gooien van al mijn charmes in de strijd om zo de beste aan de haak te slaan. Het is toch zotternij om alles te moeten verhullen in doeken en dan te moeten kiezen voor iemand die vooral belijdend is. Ik zie daar geen enkele wijsheid in. Alleen domheid. Ik ben niet dom.” 

Büsra weigert een huwelijk met een jongeman die lager is opgeleid dan zij zelf. Ze wil een slimme en ontwikkelde man.

Over haar moeder:

“Verdraagzaamheid vergt geestelijke spierkracht, die heeft ze niet.“

Over moraal:

“Moraal kan goed zijn, als hij je leert hoe om te gaan met de werkelijkheid, in plaats van voorschrijven wat deze moet zijn. Een andere optie is dat er onvoorstelbaar veel domheid zit in de hoofden van onvoorstelbaar veel mensen.”

Het is niet zo dat Büsra/Lale het geloof of iedere vorm van religie afwijst. Het gaat haar om de verstikkende relatie tussen religie en domheid. Ze schrijft: “Ik heb een gezond respect voor de immense kracht [van religie/rd] ervan, maar voel tevens een diepgaande aversie en wantrouwen omdat het een irrationele kracht is die gemakkelijk kan leiden tot destructie.”

Domheid lijkt me meer dan voldoende reden om te breken met je jeugd. Zeker in combinatie met religie is het een giftige cocktail waar kinderen niet aan blootgesteld mogen worden. Het is een van Büsra’s grootste ergernissen. Ze wil slimme, weldenkende mensen op haar heen. En met een gestrekt been gaat ze erin als het gaat om de domheid in haar omgeving. Het is de enige manier, dat weet ik uit ervaring.

Is er nog hoop? Jazeker. Het goede nieuws is natuurlijk dat het uiteindelijk kan, je losmaken van de domheid van het geloof en andere keuzes maken dan je verwekkers voor je hadden bedacht. Duizenden gingen Büsra/Lale voor, katholieken, protestanten, joden, hindoes en ook moslims. Voor mij is het lang geleden, ik denk er bijna nooit meer aan, maar ik heb geen moment spijt gehad van de stappen die ik destijds heb gezet. Met mijn ouders is het goed gekomen. Zij werden milder en toleranter, én ik ook. Toen ze zagen dat de kinderen ondanks de breuk met de godsdienst niet voor galg en rad opgroeiden, maar hun studies afrondden, gezinnen stichtten, begrepen ze ook wel dat er meer mogelijkheden waren dan zij ons hadden willen doorgeven. Ik hoop dat Gül hierover straks, over een jaar of twintig, een nieuw boek kan schrijven. Dat is haar van harte gegund.

Eerder verschenen in Bazarow Magazine

Samenvatting

‘Muziek mag niet, daten is verboden, het hebben van vrienden van het andere geslacht is onwettig, je leuk kleden en opmaken is ongepast, ’s avonds buiten zijn is niet geoorloofd, “vieze, immorele” films en series kijken is onaanvaardbaar (en dan bedoel ik geen porno, gewoon een film waarin wordt gezoend), het vieren van verjaardagen of andere heidense feestdagen mag niet, werken met mannen kan niet en ook uitgaan en feesten op festivals is verboden.’

Opgroeien in een streng islamitisch gezin betekent voor Büsra dingen stiekem doen. Stiekem make-up en sieraden dragen, laat thuiskomen, met jongens afspreken en alcohol serveren in een restaurant. Maar het betekent vooral: voortdurend vragen stellen.

‘Moet ik leven als een kamerplant? Moet ik in een huwelijk treden waar alle seks uit is geramd nog voordat het begonnen is, omdat mijn verwekkers een volstrekt humorloze, bloedeloze en Koranvaste lul voor mij hebben uitgekozen? En dan veranderen in een broedkip zoals alle vrouwen om me heen? En de rest van mijn bestaan op die manier slijten? Is dat waarvoor ik leef? Is God dan blij met mijn tragedie?’

In een ongekend eerlijk relaas onderzoekt Büsra met veel humor de grenzen van haar geloof en de gemeenschap waar ze in opgroeit. Als er iemand geen blad voor de mond neemt, is het Büsra wel.

Lale Gül (1997, Kolenkitbuurt, Amsterdam) studeert Nederlands aan de VU. Tot haar zeventiende ging ze in het weekend naar een Koranschool van Stichting Milli Görüş. In haar autobiografische debuutroman Ik ga leven betwist ze alles wat ze daar geleerd heeft en meer.

‘Zeer grappig geschreven.’ Arnon Grunberg

‘Een moedig boek dat lof verdient.’ Özcan Akyol

‘Een geheel eigen stijl, bitter-geestig en ongegeneerd.’ Kees ’t Hart

Toon meer Toon minder
€ 20,00

Verwachte leverdatum: donderdag 29 juli


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789044646870
Verschijningsdatum
februari 2021
Druk
1
Aantal pagina's
304 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Auteur
Uitgever
Prometheus

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden