Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Kraaien in het paradijs

Auteur(s): Ellen de Bruin
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Kraaien in het paradijs
Kraaien in het paradijs
Kraaien in het paradijs

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marnix Verplancke
4/5

Dystopische roman van de menselijke beschaving

De eerste zin

“De ochtend die zou eindigen met mijn tweede moment van hoop in meer dan dertig jaar begon beroerd.”

Recensie

Samen met twee oude vrouwen en twee gekke mannen is Lipa achtergebleven in een klein, moeilijk te bereiken dorpje op een eiland ergens in het zuiden. Ooit was het een toeristisch paradijs, met hotels in de jungle en parasols op het strand, maar dat was voor de klimaatverandering en het terrorisme er een einde aan maakten. Vliegen kon niet langer en alleen de extreem rijken konden nog op vakantie. Wanneer Lipa op een dag toch een vreemdeling van de immer leeg heen en weer tussen het eiland en het vasteland varende pont ziet stappen, ruikt ze dus haar kans. Rieve, zoals de man heet, moet rijk zijn, en als ze hem om haar vinger kan winden, neemt hij haar misschien wel mee wanneer hij weer vertrekt, weg van het eiland waar de kraaien rond stinkende lijken van de voormalige eilandbewoners cirkelen.

Dit is een van de drie verhaallijnen uit Ellen de Bruins Kraaien in het paradijs, haar tweede roman na de in 2018 met de Anton Wachterprijs bekroonde Onder het ijs. De andere spelen in het verleden. De een gaat over de arrogante en via allerhande schunnige wegen rijk geworden Tjal die in een resort op het eiland zijn memoires komt schrijven en daar verstrikt raakt in de lokale gebruiken, waaronder de fjaelti, een zogezegd traditionele erotische massage. In een derde lijn volgen we Jenem, de jongen die in een tijd waarin er geen landzoogdieren meer zijn de laatste levende kat ontdekt op het eiland en daarvoor beloond wordt met de kans om op het vasteland te gaan studeren.

De Bruin weet deze drie lijnen bijzonder vernuftig en geloofwaardig door elkaar te vlechten en betoont zich daarbij een eersteklas vertelster. Knap is hoe ze focust op haar personages en de klimaatverandering alleen als achtergrond gebruikt. Geen zwaaiend moralistisch vingertje dus, maar wel een dystopische roman over patriarchaat, fatalisme en de fragiliteit van de menselijke beschaving. Twee rivaliserende broers lijken Kaïn en Abel wel, er is sprake van zeven vette en zeven magere jaren en uiteindelijk komt er zelfs een mensenoffer bij kijken. Sla de rationele poten vanonder zijn stoel, lijkt de Bruin ons te willen meegeven, en de mens wordt weer een bijgelovige aap.

Drie vragen aan Ellen de Bruin

De zin ‘Wie het verhaal vertelt, heeft de macht’, keert een paar keer terug in uw boek. U bent naast schrijfster ook journaliste. Ziet u dat rondom u, hoe verhalen de macht bepalen?

De Bruin: “Lipa hoopt dat wanneer ze haar verhaal op een bepaalde manier tegen Rieve vertelt hij haar mee zal nemen van het eiland. Je zou hierin een allegorie kunnen zien voor wat er in de wereld om ons heen gebeurt. Hoe je iets vertelt, bepaalt de mate waarin mensen je volgen in je verhaal. Framing noemen we dat. Je ziet dat ook in de verhalen over corona, die steeds verder polariseren. Ik krijg de indruk dat er een links verhaal is en een rechts verhaal en dat je als individu voor een van die twee moet kiezen. We zien een verhalenstrijd waarin maar één kant kan winnen. En dat is nog maar een voorproefje van wat ons te wachten staat. Wat is leugen en wat waarheid, dat wordt de grote uitdaging. We kunnen beelden manipuleren en mensen zaken laten zeggen die ze helemaal niet hebben gezegd. Ik vind dat griezelig, want als je niet meer weet wat echt is, wat moet je dan?”

Onze beschaving is slechts een dun laagje vernis?

De Bruin: “Absoluut. Ik heb niet toevallig Judith Herzbergs dichtregel ‘Hardere vogels nemen het over’ als motto gekozen voor mijn boek. Onze samenleving verhardt. Vorige week zag ik op tv een programma over 75 jaar Westerbork, het doorgangskamp van waaruit tijdens WO II meer dan 100.000 Nederlandse joden naar nazi-Duitsland zijn afgevoerd. Als je ergens zag hoe dun het laagje beschaving wel is, zal het daar wel zijn. Dat kan weer gebeuren. Het is niet zo dat we in die 75 jaar opeens zoveel betere mensen zijn geworden. Kijk maar wat er in Rusland gebeurt met Navalny of in China met de Oeigoeren.”

Heeft corona ook op dat vlak een invloed?

De Bruin: “Ik zit op Twitter en ik merk hoe een jaar opsluiting ons heeft veranderd. De commentaren worden harder. In Nederland had je een Twitteraccount met de naam Vizier op links, waarop linkse mensen geviseerd werden. Er werden ook stickers uitgegeven met daarop de tekst: “Deze locatie wordt geobserveerd”, die op de voordeur van sommige publieke figuren werden gekleefd. Er wordt een bepaald klimaat aangewakkerd en ik ben daar niet gerust in.”

Eerder gepubliceerd op Knack

Recensie door: Lalagè

Onheilspellende roman over een mogelijke toekomst

[Recensie] Binnen amper drie dagen heb ik Kraaien in het paradijs uitgelezen, maar ik ben er nog niet klaar mee. Ik begin weer bij de eerste bladzijde, waarop binnen een paar zinnen de onheilspellende sfeer voelbaar is. De puzzelstukjes die Ellen de Bruin één voor één aanreikt, in precies het juiste tempo, zijn al op hun plek gevallen. Nu ik niet meer hoef te puzzelen, kan ik nog meer genieten van de prachtige beschrijvingen en ik ontdek nog allerlei toffe details.

Lipa woont op een klein eiland. Ze droomt ervan om te ontsnappen. Het paradijselijke is er allang vanaf: alle landdieren zijn uitgestorven en er zijn nog maar twintig soorten planten. De vijf overgebleven eilanders houden zich in leven met drie soorten groenten, gekookte bladeren, vissen en zeeslakken. Toeristen komen er al jaren niet meer. Maar gisteren is er een vreemdeling met de veerboot meegekomen en Lipa ziet haar kans schoon. Ze moet hem overtuigen om haar mee te nemen.

In het volgende hoofdstuk is het vijftien jaar eerder, de tijd van de laatste toeristen. Tjal, een beroemd zakenman, vraagt zich af wat hij op dit rare eiland doet. Het eten is vies en die oranjewortellikeur is niet te zuipen, maar je moet toch wat. Hij ontdekt dat hij is aangemeld voor een stilteretraite, maar daar gaat hij echt niet aan meedoen. Het vulkaanbad bevalt hem wel.

Drie soorten hoofdstukken worden afgewisseld: naast de verhaallijnen van Lipa en Tjal wordt steeds een stukje geschiedenis van het eiland verteld. Hiermee worden de vragen beantwoord die in het begin worden opgeroepen. Of vooral de vraag: hoe is het allemaal zover gekomen? Vrouwen mogen niet meer reizen zonder man. Het internet is uitgeschakeld. De huisjes van het dorp op het eiland zijn allemaal vervallen en het stinkt er enorm. Het eiland in de verte is verdwenen in de zee. Ellen de Bruin beschrijft de mooie en de lelijke dingen, de natuur en de teleurstellingen. Er is ook symboliek, zoals de kraaien die er echt rondvliegen, maar ook gezien worden als de ronddolende zielen van mensen die geen zerkje hebben gekregen.

Het verlangen van Lipa om te ontsnappen sluimert, maar het groeit in me terwijl ik het boek lees. Ik gun haar een beter leven, met minder angst en beter eten. Zou het haar lukken om met die ene laatste toerist mee te gaan? Omdat ik wil weten hoe het afloopt, lees ik de eerste keer gauw door. Het einde zag ik niet aankomen, ook al waren er wel aanwijzingen voor. Die zie ik als ik het verhaal voor de tweede keer lees, terwijl er ook beweringen zijn waar ik aan begin te twijfelen. Mijn beeld van de verschillende personen wankelt. Ik dacht te weten hoe het in elkaar stak, maar misschien heb ik sommige puzzelstukjes wel verkeerd gelegd. Tot op het einde worden er nog subtiel aanwijzingen gegeven. Wat een geweldige leeservaring. Nu is het tijd om afscheid te nemen van het eiland en van Lipa. Daar gaat ze.

Kijk naar dit interview met de schrijver.

Eerder verschenen op Lalagè leest

Samenvatting

Vroeger kwamen de toeristen, die zichzelf liever reizigers noemden, massaal naar het eiland. Op zoek naar spiritualiteit, strand en jungle, lokale sensuele massages en chocopasta. Maar dat is al meer dan vijftien jaar geleden. Toen bestond het internet zelfs nog.

Toeristen zijn er nu niet meer. Ook steeds meer dieren- en plantensoorten zijn verdwenen.

Lipa woont er nog wel, belaagd door de dorpsgek, en ze kan niet weg. Als er een vreemdeling verschijnt, ontwikkelt ze een sprankje hoop. Hij moet wel heel rijk zijn om nog te kunnen reizen. Maar wil hij haar meenemen naar een veilige plek? En wat is er precies gebeurd met die machtige man die vijftien jaar geleden op het eiland was? En met de ontdekking in de jungle, en het vermoorde meisje?

Kraaien in het paradijs is een toekomstsprookje, maar ook een nachtmerrie van deze tijd. Een bedrieglijk lichtvoetige, ingenieus geconstrueerde roman over eenzaamheid, machtsmisbruik, klimaatverandering en afbrokkelende beschaving.

Ellen de Bruin is redacteur bij NRC Handelsblad. Met Onder het ijs, haar ‘ambitieuze, onderzoekende en warmbloedige roman over menselijke drijfveren en dwaalwegen’, won zij de Anton Wachterprijs 2018 voor het beste literaire debuut.

Over Onder het ijs:

‘In Onder het ijs beschrijft Ellen de Bruin de ontluistering ironisch en indringend, de ontluistering van de wetenschap, liefde en katten, en ze weet je daarna ook nog met die ontluistering te verzoenen. Veel meer hoeft literatuur niet te doen.’

Arnon Grunberg

‘Verliefdheid, rouw en microbiologie: een combinatie die verrassend goed werkt!’

Paulien Cornelisse

‘Wat een fijn boek!’

Ionica Smeets

Toon meer Toon minder
€ 21,99

Verwachte leverdatum: donderdag 17 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789044647600
Verschijningsdatum
april 2021
Druk
1
Aantal pagina's
256 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Uitgever
Prometheus

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden