De paradox van geluk

Auteur(s): Aminatta Forna
Taal: Nederlands
3 recensies
De paradox van geluk
De paradox van geluk
De paradox van geluk

Recensie

Aantal recensies: 3

Recensie door: Agnes Eikema

Levensechte personages, wezenlijke kwesties

[Recensie] Een psychiater uit Ghana, genaamd Attila, en de Amerikaanse stadsbiologe Jean ontmoeten elkaar op de Waterloo Bridge in Londen. Ze botsen tegen elkaar op: hij maakt een wandeling en zij haastte zich achter een vos aan voor haar onderzoek. In eerste instantie blijft het bij die ene snelle ontmoeting, maar dan ontmoeten de twee elkaar bij toeval nog eens.

Ze gedijen goed in elkaars gezelschap, het voelt vertrouwd ondanks dat het nergens te persoonlijk wordt. Hij is weduwnaar en zij is een gescheiden moeder die weinig contact heeft met haar zoon. Ze hebben allebei een nare, verdrietige ervaring achter de rug. Dat is ook het onderwerp waar Attila in gespecialiseerd is: trauma bij vluchtelingen uit oorlogsgebied. Hij ziet in dat trauma’s kunnen helpen bij een waardevoller leven, een leven met meer betekenis, meerwaarde.

De twee leren van elkaar en helpen elkaar waar nodig. Zo zet Jean haar netwerk van immigranten in om het vermiste neefje van Attila op te sporen. Hetzelfde netwerk dat zij gebruikt om data te verzamelen voor haar onderzoek naar vossen. Als stadsbiologe zijn de vossen niet haar enige werk, Jean is ook druk met het aanleggen van tuinen op daken en balkons. De manier waarop zij naar haar omgeving kijkt is verhelderend, verfrissend.

Omgeving

Londen is de plek waar het verhaal zich afspeelt, de omgeving is een factor die op verschillende manieren terugkomt in het verhaal. Zo worden de vossen uit het onderzoek van Jane door Londenaren gezien als immigranten, indringers. De link met het netwerk van Jean is dan ook zo gelegd. We lezen over vuilnismannen, vegers, chauffeurs en een straatartiest die toch als de minderen in de samenleving worden gezien. Onderling zijn ze hecht. oprecht en helpen elkaar waar nodig. Ze geven letterlijk en figuurlijk kleur aan de samenleving; waren er maar meer zoals hen.

Ook Attila heeft zich in uiteenlopende leefomgevingen begeven. Voor zijn werk is hij in alle uithoeken van de wereld geweest, niet altijd de fijnste plekken om te zijn omdat juist op die plekken de donkere kant van mensen de overhand had. Jean probeert haar stadse omgeving zo natuurlijk mogelijk te laten zijn door het aanleggen van de prachtigste planten en bloemen. Zij creëert haar eigen plekje in een dynamische stad en probeert andere mensen hetzelfde inzicht te geven. Inzicht over haar vossen en inzicht over hoe flora kan bijdragen aan het vinden van (innerlijke) rust.

Tot slot lezen we over Rosie, de oude geliefde van Attila die noodgedwongen in een verzorgingstehuis zit vanwege haar Alzheimer. Haar omgeving begeeft zich vooral in haar hoofd: het is een doolhof. Ook de fysieke omgeving waar ze zich begeeft is niet de plek voor haar.

De kracht van personages

Het verhaal wordt afgewisseld met flashbacks zodat we het verleden van Atilla en Jean leren kennen. In de flashbacks van Atilla lezen we over zijn gebeurtenissen in oorlogsgebied, het overlijden van zijn vrouw Marysa. Deze welbespraakte, introverte en zeer intelligente man is intrigerend, onder meer door zijn veerkracht en visie op oorlogstrauma’s.

Hetzelfde geldt eigenlijk voor Jean die na een moeilijke scheiding het moeilijk vindt om contact te leggen met haar zoon Luke. Ze herinnert zich de mooie tijden, hoe haar passie voor coyotes voor de eerste barstjes in haar huwelijk zorgde. Haar enorme gedrevenheid voor rechtvaardigheid en hoe ze opkomt voor de dieren is bewonderenswaardig. Eigenlijk heeft Forna alle personages uitstekend neergezet. De bijpersonages geven zelfs zoveel kleur aan het verhaal dat ze een onmisbare schakel vormen. Ze laten zien hoe het anders kan.

De paradox van geluk

De paradox van geluk geeft de lezer inzicht. Inzicht in hoe we tegen de wereld aankijken, maar ook hoe flexibel de mens kan zijn. Hoe we om kunnen gaan met nare ervaringen, dat niet iedere nare ervaring perse tot een trauma hoeft te leiden en zodanig behandeld moet worden. Dat je ook sterker kunt worden van een nare ervaring, dat het meer inzicht en zelfkennis geeft. Maar ook hoe we omgaan met onze omgeving, dat we niet alleen zijn op de aarde en dat we allemaal een leven hebben. Een doel. De een is op zoek naar eten, de ander op zoek naar liefde en genegenheid. Maar ook dat we allemaal het in ons hebben om gelukkig te zijn.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Lalagè

[Recensie] Op de Waterloo Bridge in Londen botsen twee mensen tegen elkaar op. De ene is Jean, oorspronkelijk Amerikaanse, onderzoeker naar vossen in de stad. De andere is Atilla, een lange Ghanese psychiater die in Engeland is voor een conferentie over PTSS. Toevallig komen ze elkaar later nog eens tegen en leren ze elkaar kennen. Dit wordt geïllustreerd door veel flashbacks naar korter en langer geleden, waardoor je als lezer steeds meer over hun leven te weten komt.

Naast het vossenonderzoek verdient Jean haar brood door stadstuintjes voor anderen te ontwerpen. Ze had zich namelijk een beetje verrekend in de kosten van het wonen in Londen. Toch heeft ze een huis gevonden met een dakterras, wat ze zorgvuldig heeft ingericht met bloemen en planten en waar ze zelfs groenten verbouwt. Aminatta Forna gebruikt veel details om haar vertelling kleur te geven. Ik vind het fijn om te lezen over alle dieren die in de stad leven: naast de vossen zijn er vogels, huisdieren en insecten.

Atilla reist veel om lezingen te geven over zijn ervaringen met de behandeling van mensen met oorlogstrauma’s. Door zijn Afrikaanse wortels heeft hij een andere kijk op het leven dan veel collega-psychiaters, wat mooie filosofische gedachten oplevert. Als hij dan toch in Londen is voor het congres, zoekt hij zijn oude vriendin Rosie op, die dement is. Ze is nogal van slag omdat haar vaste verzorger is ontslagen. Ook krijgt Atilla telefoon van zijn nicht, die in het ziekenhuis ligt. Ze kon zo snel geen opvang regelen voor haar zoon Tano, die daarom in een pleeggezin werd geplaatst en toen is weggelopen. Na twee dagen wordt er een zoektocht op touw gezet met behulp van Jean en allerlei straatvegers en hotelmedewerkers die ze kent. Die helpen haar namelijk met het observeren van de vossen voor haar onderzoek.

In de terugblikken gaat het over Atilla’s herinneringen aan het lospraten van gekidnapte mensen. Ik vind dit ingewikkeld en begrijp niet alles, maar het boeit me ook niet zo. Wel vind ik het leuk dat Atilla met een oude vriend altijd Esperanto praat, omdat ze verder niemand kennen die deze taal spreekt.

Jean kijkt terug op haar leven in Amerika met haar ex-man en zoon, toen ze onderzoek deed naar coyotes. De overeenkomst tussen toen en nu is dat mensen bang zijn voor de dieren en ze willen doden, terwijl Jean probeert duidelijk te maken dat dat ten eerste een onbegonnen zaak is en ten tweede niet nodig. De dieren komen naar de stad, omdat ze daar eten kunnen vinden. Dus de eenvoudigste manier om minder dieren in de stad te krijgen is je rommel opruimen. Het is natuurlijk ook een ethische kwestie: moeten de dieren altijd het onderspit delven als mensen er last van hebben?

De structuur van De paradox van geluk is complex. Hoewel het verhaal in het heden maar anderhalve week omvat, gebeurt er een hoop en komen er veel personen in voor. Het is als lezer opletten geblazen, want veranderingen in perspectief, tijd of plaats worden niet altijd duidelijk aangegeven. Wel heb ik meteen al het vermoeden dat er tussen Jean en Atilla iets bijzonders is en dat maakt nieuwsgierig. Langzaam komen hun levenslessen tevoorschijn en het einde is ontroerend. Het duurt even om erin te komen, maar uiteindelijk geniet ik ervan om te lezen over deze mooie mensen.

Eerder verschenen op Lalagè leest

Recensie door: Roeland Dobbelaer

Overleven in Engeland

[Blog] Op vakantie in Frankrijk las ik in dezelfde week Winter van Ali Smith en De Paradox van geluk van Aminatta Forna (het laatste boek is al uitgebreid besproken op deze site door Agnes Eikema en Lagagè). Beide prachtige romans van Engelse schrijvers, beide spelend in het Londen van nu, beide met een vrouw in de hoofdrol die op zoek is naar de zin van het leven. Forna vertelt een echt verhaal met een kop en een staart. Haar personages gaan leven, het zijn mensen van vlees en bloed, die zich een weg moeten zien te banen in de jungle die Londen heet. Het zijn ‘gewone’ mensen, dat wil zeggen mensen die geen buitenissigheden hebben, rugzakjes, geen beschadigde mensen, het zijn geen typetjes… Het zijn mensen die je zou kunnen tegenkomen, waar je bevriend mee zou kunnen zijn. Niet dat ze niet van alles hebben meegemaakt – ook negatieve dingen – maar ze zijn er niet ‘gek’ door gaan doen. Dat kan namelijk. Gewone mensen die hun problemen weten te tackelen.

Ali Smith pakt het anders aan. Haar roman Winter is veel poëtischer, beeldender, ‘experimenteler’. Ze verzint woorden, buigt woorden om, ze vertelt minder een verhaal. Liefhebbers van prachtig taalgebruik komen bij Ali Smith op elke pagina aan hun trekken. Winter bevat anekdotes over wat mensen meemaken. Ook hier volgen we een aantal mensen van nu. Internet speelt een grote rol, de moderne samenleving speelt een rol. Bij Smith wordt de tegenstelling tussen de Brexiteers en de tegenstanders van de Brexit, en alle politieke opvattingen die in deze tegenstelling passen mooi uitgewerkt in het conflict tussen de twee zussen op leeftijd Sofia en Iris. Ze zijn elkaars tegenpolen en haten elkaar. Met de zoon van Sofia en diens zogenaamde vriendin brengen ze kerstmis door. In tegenstelling tot in De Paradox van geluk heeft Smit van haar hoofdrolspelers wel typetjes gemaakt, mensen die door hun opvoeding, door nare ervaringen wel gek zijn gaan doen, mensen die beschadigd zijn, karaktertjes. Ondanks de mooie taalvondsten vond ik Winter daarom minder boeiend dan De Paradox van geluk.

Onze tijd maakt dat mensen, veel meer dan vermoedelijk een eeuw of wat geleden, toen de levensloop van mensen bij aanvang meer vast stond, moeten zoeken naar wie of wat ze kunnen en willen zijn. Veel mensen lukt dat niet, maar veel mensen ook gewoon wel. Die laatste groep is zeker zo interessant als de eerste. Winter gaat over de eerste groep, De Paradox over de tweede en dat maakt dat de roman van Forna meer gaat over vat krijgen op het leven, over hoop, over geluk misschien. En dat sprak me net wat meer aan. We hebben per slot van rekening inspiratie nodig om het leven wel te laten lukken.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Waterloo Bridge, Londen. Een toevallige ontmoeting tussen twee vreemden, Atilla, een Ghanese traumapsychiater en Jean, een Amerikaanse die stadsvossen bestudeert. Wanneer Atilla’s neefje vermist blijkt mobiliseert Jean haar netwerk van vrijwilligers die vossen voor haar tellen; samen gaan ze op zoek. Gaandeweg ontvouwt zich tussen Atilla en Jean een bijzondere vriendschap.De paradox van geluk is een aangrijpende roman over instinct, veerkracht en de complexiteit van menselijke relaties. Forna toont ons op geraffineerde wijze de verborgen kanten van een multiculturele metropool, hoe we met elkaar samenleven en de ware aard van geluk.Het huis met de schaduw van Aminatta Forna werd gekozen tot DWDD Boek van de Maand .

Toon meer Toon minder
€ 24,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 25 februari


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789046823873
Verschijningsdatum
september 2018
Druk
1
Aantal pagina's
416 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Nieuw Amsterdam

Vertaald door
Aleid Eekelen-Benders, Mariella Duindam

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden