Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Het verbrande huis

Een Surinaamse familiegeschiedenis

Auteur(s): Bodil de la Parra
Taal: Nederlands
2 recensies
Het verbrande huis
Het verbrande huis
Het verbrande huis

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Michiel van Kempen

Mooie familiegeschiedenis in een vreemde landje

[Recensie] Met een schok realiseerde ik mij dat de oude apotheek van De la Parra aan de Paramaribose Zwartenhovenbrugstraat 140 er niet meer is: verzengd door razend vuur in 2012, tezamen met het hele blok aangrenzende panden – zoals het vuur in de geschiedenis van de grotendeels houten stad al zo vaak heeft toegeslagen. Ik herinnerde me de trieste beelden van die grote brand van 2012 wel en met name de textielwinkel van Moussi Isa staat me nog voor de geest. Maar in het persbericht van 15 oktober 2012 werd van de apotheek/drogisterij van De la Parra – toch een kleinood van laatkoloniale architectuur – geen melding gemaakt. Nu is het pand van ‘R.L. de la Parra’s Manufacturen’ het voornaamste decor in de Surinaamse familiegeschiedenis van Bodil de la Parra, met de toch wel wat treurige titel: Het verbrande huis.

Identiteit

Het boek past in een recente trend van boeken geschreven door Nederlandse auteurs die opeens ontdekken dat een deel van hun dna afkomstig is van de andere zijde van de oceaan: papa of mama heeft er nooit veel woorden aan vuil gemaakt en opeens schuiven de grote toneelgordijnen van de zwarte identiteit open. ‘Eyes wide open’ duiken zij in een KLM-vliegtuig om over de broccolivelden van de jungle heen te vliegen en zich te laten zakken in de klamme deken van het tropische Suriname.

Alles is even wonderbaarlijk en hartverwarmend, de meesten hebben nog nooit een kerk van binnen gezien maar slaan enthousiast aan het plengen van rum bij grote kankantrie-bomen waar het barst van de voorouders en halfgoden. Het Nederlands klinkt zo grappig, het eten is overheerlijk en het Parbobier laaft de ziel, de slavernijgeschiedenis wordt ontdekt en gooit even een schuldig rouwrandje over the tropical experience, maar de goedlachse chauffeur van het ‘grote busuitstapje’ en de bloeiende fayalobi vergoeden veel. En dan is er natuurlijk de koffer vol uit Holland meegesleepte snuisterijen die de smeltende kinderlach op de zwarte snoetjes tovert. In dat opzicht is er weinig veranderd sinds 16de-eeuwse snuiters op zoek gingen naar het goud van El Dorado.

Laat ik meteen zeggen dat het bij Bodil de la Parra net allemaal wat anders is. Ook bij haar is er veel wonderlijks en hartverwarmends aan Suriname en er wordt gigantisch veel gegeten en gedronken, maar bij haar lijkt er sprake te zijn van een vertraagd, laat ontwaken, want zij komt al sinds de jaren ’70 in Paramaribo en Suriname zweefde toch altijd rond in het ouderlijk huis. Dat is natuurlijk niet verwonderlijk als je de dochter bent van cineast Pim de la Parra.

De kinderen maakten in 1975 zelfs een deel van de opnamen van de iconische rolprent Wan Pipel mee en ondervonden na het floppen van de film aan den lijve de transformatie van hun vader van miljonair tot eeuwig schuldenaar, die overigens alle tegenslag met stoïcijnse wijsheid over zich heen liet komen en af en toe in India ging bijtanken bij een of andere Swami Bamibal (de term is van mij – MvK). Bodil schrijft erover met wrevelige liefde voor haar onverstoorbare papa, die iedereen vrolijk tegemoet bleef treden met de woorden: “Mag ik je feliciteren met het feit van je bestaan?”

Moksi

Het verbrande huis is een verkenningstocht naar het Surinaamse in Bodils eigen ziel, en dan natuurlijk ook de bij voorbaat kansloze strijd om in het land van haar vader voor volbloed Surinaamse aangezien te worden. Maar Het verbrande huis is ook een liefdevol portret van de bewoners van de Manufacturenzaak aan de Zwartenhovenbrugstraat en dan met name de drie tantes Gus, Pop en Jet – de door Antoine de Kom in een prachtig gedicht zo fraai bezongen bruine tantes, had ik bijna gezegd, maar nee, het zijn geen bruine tantes maar erg lichtgekleurde tantes, die weliswaar moksi zijn zoals zoveel Surinamers, maar die geen moment hun Joodse afkomst vergeten.

Als Bodil de oudste nederzetting met synagoge in de Nieuwe Wereld bezoekt, Jodensavanne dat zo’n 50 kilometer stroomopwaarts aan de Surinamerivier ligt, steekt het bewustzijn dat haar voorouders slavenhouders geweest moeten zijn. Maar het is een ding van Bodil, de tantes zitten er niet zo mee, die historische slavernijwetenschap doet geen afbreuk aan hun standsbesef te behoren tot de Joodse elite van Paramaribo.

De tantes zijn de al-bedillende hoeders van het familiecentrum aan de drukke winkelstraat in Paramaribo. Van een Márquez-achtige kwaliteit is de anekdote over de begrafenis van tante Pop: terwijl ze haar in het graf laten zakken, klinkt opeens ‘Happy Birthday’ uit de kist: ze hebben vergeten haar nieuwe horloge met elektronisch deuntje af te doen.

Opvoeding

Overigens dekt de titel van De la Parra’s boek niet de hele lading, want er zijn ook hoofdstukken die zich in Nederland afspelen, bijvoorbeeld over de vrije opvoeding in een huis waar wel heel veel mensen iets met elkaar doen – voor een sensitief kind toch al gauw goed voor een jaar of drie psychiatrische nazorg, maar Bodil zeurt er niet over. En dan is er een hoofdstuk over de zelfmoord van haar broer Pim-Jal, dramatisch natuurlijk het zwaarste in de familiegeschiedenis, maar toch niet het meest aangrijpende hoofdstuk, misschien omdat de auteur haar emoties in bedwang heeft willen houden door een beschouwelijk laagje over het vertelde te leggen.

Bodil de la Parra verwerkte haar familiegeschiedenis eerder in enkele succesvolle theatervoorstellingen. Zij heeft met haar boek de valkuil weten te vermijden om er een reeks cabaretachtige scènes van te maken. Het is een amusante en bij vlagen ook ontroerende familiegeschiedenis geworden in een land dat je na aan het hart gaat liggen.

En, beste Bodil, als nog eens iemand in Suriname vraagt hoe het met je gaat – ‘Fa waka?’ – antwoordt dan niet ‘Tan boeng’, want ‘Blijf wel’ is wel een heel merkwaardig antwoord op die vraag, maar zeg: ‘A boeng’, het gaat goed, of ‘Ai go’, het gaat wel, lekker lang aan de woorden trekken svp. Suriname, ja, een lekkere landje, maar ook een vreemde landje.

Eerder verschenen op Caraïbisch Uitzicht, 29 juni 2020

Klik voor meer foto’s bij het boek door naar de site van Lebowski

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0900-0113 of 113.nl

Recensie door: Marnix Verplancke

Spannend, intrigerend en vooral lichtvoetig vertelde Surinaamse familiegeschiedenis

Actrice en theatermaakster Bodil de la Parra gaat in Het verbrande huis op zoek naar haar Surinaamse afkomst. Ze vindt betekenis en vertedering, maar ook een verhaal over slavernij waar ze niet op zat te wachten.

[Recensie] Zes jaar geleden stond Bodil de la Parra samen met haar 75-jarige vader voor de resten van wat sinds 1892 RL de la Parra’s agenturen was geweest, de apotheek annex drogisterij die van generatie op generatie in de familie was gebleven. De resten inderdaad, want twee jaar eerder was het huis gelegen aan de Zwartenhovenbrugstraat in Paramaribo tot op de grond afgebrand, inclusief de dure groenharthouten vloeren en trappen en de 148 Franse spijltjes waar de vrouw van de toenmalige apotheker zo trots op was geweest, en die de man in kwestie zijn hele leven lang had moeten afbetalen.

Voor De la Parra, die merkte hoezeer haar vader nog steeds geëmotioneerd raakte door de brand, was het bezoek aan het braakliggende terrein waar alleen de rood met zwart geglazuurde drempel nog aan de grandeur van vroeger herinnerde, de trigger om op zoek te gaan naar haar persoonlijke en familiale verleden. Ze had altijd gehoren te kregen dat de De la Parra’s afstamden van Sefardische Joden die in de zeventiende eeuw naar Suriname waren gekomen, maar hoe zat dat dan precies? Waar leefden ze van? En waarom lag haar oma begraven op een luthers kerkhof?

Als lezer van Het verbrande huis kom je het antwoord op deze vragen slechts mondjesmaat te weten, tussendoor, zou je kunnen zeggen, want de schrijfster focust vooral op haar eigen levensverhaal, wat trouwens ook een verhaal van immigratie is aangezien ze opgroeide in Osdorp, als dochter van cineast Pim de la Parra, bekend voor de succesrijke Blue Movie en de volstrekt geflopte Wan Pipel, de eerste Surinaamse film, die in 1976 uitkwam. In Osdorp werd de kleine Bodil ‘die bruine’ genoemd, en toen ze op haar zesde voor het eerst in Paramaribo op familiebezoek was ‘die witte’.

Een paar jaar geleden maakte actrice en theatermaakster Bodil de la Parra ook al een voorstelling met de titel Het verbrande huis. Het boek is een uitdieping van die voorstelling, dezelfde thema’s, maar breder uitgewerkt, zonder dat je als lezer ooit het gevoel krijgt onnodige toevoegingen te zitten lezen. De la Parra’s boek blijft spannend, intrigerend en vooral ook fantastisch lichtvoetig verteld zonder ooit futiel te worden, en dat van de eerste tot de laatste pagina.

Wat de schrijfster het duidelijkst in de verf zet, zijn de cultuurverschillen tussen Nederland en Suriname, de specifieke uitdrukkingen bijvoorbeeld, zoals ‘no span’, wat om de haverklap wordt gezegd en zoiets betekent als maak je niet druk. En als je dan toch de neiging zou hebben ergens je afkeuring over te laten blijken, krijgt Bodil van haar tante te horen, maak dan een tsjoerie door je tong tegen je boventanden te plaatsen en lucht naar binnen te zuigen. Dat geluidje begrijpt iedereen. De la Parra vond vooral in haar neven Noel en Kenneth instructeurs voor het leven. Ze toonden haar het land, gaven haar de raad aan een jongen die haar het hof maakte altijd te vragen wie zijn ouders waren omdat ze anders wel eens met haar broer naar bed dreigde te gaan omdat iedereen het met iedereen deed in Suriname en gaven haar ongewild, door hun verarming, een beeld van het onheil dat Desi Bouterse over zijn land bracht. Maar ook dat kan de la Parra niet afschrikken. Suriname is en blijft van haar, en van haar kinderen natuurlijk, want het zal wel geen toeval zijn dat haar zoon Jim zijn eerste stapjes zette in dat oude huis aan de Zwartenhovenbrugstraat.

Maar haar familie heeft ook zaken waar liever niet over gesproken wordt, ontdekt de la Parra gaandeweg. Zo komt de schrijfster te weten dat haar voorouders in de Jodensavanne woonden, waar ze plantages hadden en in de negentiende eeuw de grootste slaveneigenaars van heel Suriname waren. Moet ze zich daar schuldig over voelen, vraagt ze zich af, een vraag die door haar bejaarde tante Gus retorisch wordt beantwoord. Alleen God kan dat weten, zegt ze: “Suriname is een smeltkroes van culturen. Je ene overgrootoma was een creoolse, je andere overgrootoma een Indiaanse, je neef is een Hindoestaan, je nichtjes zijn van een boslandcreool, en toch zijn we een familie, zoals de meeste families hier. Surinaams zijn zit vanbinnen. Daar mag je dus best trots op zijn.”

Eerder verschenen in Trouw

Samenvatting

Sinds haar vroegste jeugd bezoekt Bodil de la Parra elke zomer Paramaribo, de stad waar haar vader Pim opgroeide. Ze verblijft dan in het huis aan de Zwartenhovenbrugstraat, waar ze onder de hoede wordt genomen door de ongetrouwde tantes Gus, Pop en Jet, haar speelse neefjes en haar norse grootvader R.L. Ze is er onderdeel van een leven dat zo anders is dan dat in Amsterdam, waar de tijden in razend tempo veranderen. Een leven dat ze elk jaar beter leert kennen - ook de geheimen ende schaduwkanten ervan.Ruim veertig jaar na haar eerste bezoek brandt het huis af, en blijft er niets anders over dan de verhalen die zich er hebben afgespeeld. Het verbrande huis is de geschiedenis van een Surinaamse familie die een leven lang van elkaar gescheiden wordt door een oceaan, maar in zowel voor- als tegenspoed een hechte eenheid blijft.

Toon meer Toon minder
€ 22,99

Verwachte leverdatum: donderdag 06 augustus


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789048849208
Verschijningsdatum
juli 2020
Druk
1
Aantal pagina's
240 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
320: Literaire non-fictie algemeen
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Uitgever
Lebowski

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen