De thuiswacht

Auteur(s): Dola de Jong
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
De thuiswacht
De thuiswacht

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jannie Trouwborst
4/5

Ontroerend en fijngevoelig geschreven relaas over liefde tussen vrouwen

[Recensie] Na de succesvolle heruitgave van het werk van Ida Simons (1911-1960, Een dwaze maagd, Als water in de woestijn, In memoriam Mizzi) vroeg Eva Cossee aandacht voor de boeken van leeftijdgenoot Dola de Jong (1911-2003). En de akker is de wereld sloeg aan. Dat gaf genoeg vertrouwen om ook De thuiswacht opnieuw uit te geven.

Dola de Jong verlaat in het vroege voorjaar van 1940 Nederland vanwege toenemend antisemitisme in Amsterdam en komt via Tanger uiteindelijk in New York terecht. Daar verschijnt in 1945 haar eerste roman En de akker is de wereld over de waanzin van de oorlog en de vluchtelingenellende zoals ze die zelf deels ondervonden had. De roman behoort sindsdien tot de wereldliteratuur en wordt in de VS nog steeds herdrukt. Vervolgens schrijft zij De thuiswacht, over een op dat moment nog controversieel onderwerp: de liefde tussen twee vrouwen. Het kost in de vijftiger jaren veel moeite er een uitgever voor te vinden, maar uiteindelijk verschijnt de ‘schaamteloze’ roman in 1954 in Nederland en in 1963 in de VS. Het wordt een doorslaand succes.

Uit praktische overwegingen delen Erica en Bea een kleine etagewoning in Amsterdam. Ze spreken af elkaar zoveel mogelijk vrij te laten en zich niet te bemoeien met de zaken van de ander. Erica is jonger, extraverter en uitbundiger dan de serieuze Bea die het liefst gewoon thuis is na haar werk. Erica is daarentegen vaak uithuizig en gedraagt zich losbandig. Maar al zorgen de verschillen soms voor spanningen, vooral Bea weet die altijd zó op te vangen, dat ze het lange tijd samen zonder al te veel problemen volhouden. Erica is half-Jood en hoewel Bea daar op aandringt, laat ze de kans om naar Amerika te vluchten, voorbij gaan. Bea maakt zich steeds meer zorgen over haar huisgenote en merkt dat haar gevoelens voor Erica steeds sterker worden.

Het retrospectieve ik-perspectief van Bea houdt de spanning in het verhaal. Zinnen als: “Lange tijd dacht ik dat mijn rol zuiver die van toeschouwer is geweest, maar nu weet ik dat ik mijn koers om Erica verlegd heb,” en “we hielden ons aan de afspraak elkaar vrij te laten, maar, zoals ik het nu zie, op krampachtige wijze” wijzen vooruit naar de conclusie die Bea pas aan het einde van het boek, als het te laat is, aanvaardt.

Voor de lezer is het, samen met deze aanloopjes, al snel duidelijk wat Erica voor Bea voelt. Bea zelf begrijpt niet wat er met haar aan de hand is, waarom ze niet van een man kan houden, waarom Erica soms zo heftig reageert. Waarom ze haar ook steeds weer haar impulsieve acties vergeeft en probeert het leven voor Erica dragelijker te maken.

Het is niet eenvoudig over een dergelijk boek een onbevooroordeelde recensie te schrijven. Moet ik het lezen met de ogen van van de tijdgenoten van Dola de Jong? Of moet ik het beoordelen op de leesbaarheid voor de huidige generatie jonge vrouwen? Vast staat dat de auteur na verschijning enorme hoeveelheden fanmail en dankbetuigingen ontving. Van vrouwen die zichzelf herkenden in haar roman. Maar dat hoeft niet per se te betekenen dat het boek los van het thema ook nu nog bewonderenswaardig is.

Maar dat is het wel. Bea en Erica zijn prachtige, levensechte personages. De onbeholpenheid van Bea en de wanhopige reacties van Erica geven inhoud en richting aan hun verhouding. De vooruitwijzingen van Bea geven een extra dimensie aan het verhaal: je ziet, je vreest, je voelt iets aankomen en bent aanvankelijk net zo verward over wat hier gebeurt en waar dit verhaal heen gaat, als Bea zelf. Het is een ontroerend en fijngevoelig geschreven relaas van een vrouw die achteraf pas kan concluderen welke kans op geluk ze voorbij heeft laten gaan.  Knap gedaan en nog steeds het lezen waard!


Eerder verschenen op https://mijnboekenkast.blogspot.nl/

Recensie door: Lalagè

Bijzondere vriendschap tussen twee vrouwen

[Recensie] Bea heeft weinig herinneringen aan haar jeugd. Maar de tijd dat ze met Erica omging kan ze zich nog haarscherp herinneren. Zij was toen tegen de dertig en Erica net 21 jaar. Ze zijn allebei alleenstaande werkende vrouwen, maar ze verdienen niet veel en daarom besluiten ze al snel om een flat te delen. Die is aan de Prinsengracht. Blijkbaar konden gewone mensen daar in 1938 nog wonen; nu zal het onbetaalbaar zijn. Of zou het juist door een hoge huur komen dat ze verder weinig te besteden hebben?

Het wordt een bijzondere vriendschap. Bea en Erica verschillen enorm van elkaar en misschien verklaart dat de aantrekkingskracht. Erica is impulsief en slordig; Bea neemt het huishouden op zich. Af en toe gaat ze mee in de plannen van Erica, soms tegen wil en dank. Bea ontkent haar geaardheid lange tijd en heeft relaties met mannen. De jongere Erica heeft ook geworsteld met haar ‘verkeerd-zijn’, maar stort zich in de ene na de andere verliefdheid. De overeenkomst tussen de twee is dat ze weinig contact met familie hebben. Ze stoten elkaar af en trekken elkaar dan weer aan. De thuiswacht werd in eerste instantie afgewezen door uitgevers, omdat lesbische liefde toen nog als ziekte werd gezien. Maar in 1954 kwam het toch uit in Nederland en later in de VS. Veel vrouwen herkenden zich erin en er kwamen stapels brieven voor de schrijver.

Dola de Jong beschrijft het prachtig en analyserend vanuit het perspectief van de oudere Bea die terugkijkt op die turbulente tijd in haar leven, vlak voor en tijdens het begin van de Tweede Wereldoorlog. Maar wat zich op het grote wereldtoneel afspeelt, komt bijna niet binnen bij Bea. Ze wordt in beslag genomen door haar eigen besognes, die met name door Erica worden veroorzaakt. Maar later doet Bea alles om te zorgen dat de half-joodse Erica naar het buitenland vlucht. Dit geeft het einde van het boek een andere sfeer.

Het valt op dat het taalgebruik veel minder ouderwets aanvoelt dan bijvoorbeeld bij Ina Boudier-Bakker dertig jaar eerder. Het leest vlotter, maar wel met mooie woorden die je in boeken van nu niet vaak meer tegenkomt. Het is een dun boek, maar er zit toch veel in. Ik vind het bijvoorbeeld boeiend om te lezen hoe collega’s met elkaar omgaan en hoe de baas op een voetstuk staat. Bij de beschrijving van een feestje zie ik helemaal voor me hoe de mensen in die kleine kamer zitten, drinkend, rokend en pratend. Ik ben dankbaar dat uitgeverij Cossee dit soort prachtige boeken opnieuw uitgeeft!

Eerder verschenen op Lalageleest

Samenvatting

'Schaamteloos, niet publicabel', was het ongezouten oordeel over de roman De thuiswacht van Alice van Nahuys, uitgeefster bij Querido. Ook uitgeverij Scribner's in New York, waar En de akker is de wereld al vele jaren een winstgevende uitgave was, reageerde afwijzend. Het is 1954. Een vrijmoedige roman als De thuiswacht paste niet in deze tijd. Collegaschrijver Marnix Gijsen noemde het boek echter een meesterwerk, en uiteindelijk verscheen het zowel in Nederland als in de VS. Daar is het nog steeds leverbaar, ruim zestig jaar na de oorspronkelijke publicatie.

De thuiswacht is een roman over liefde en vriendschap tussen twee vrouwen. Erica en Bea zijn totaal verschillend. Ze delen uit praktische overwegingen samen een etage in Amsterdam waar Erica een uithuizig en losbandig leven leidt, en Bea gewoon na haar werk naar huis komt. De roman speelt vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Erica, die denkt half joods te zijn, laat de mogelijkheid om naar Amerika te vluchten voorbijgaan en kiest voor haar geliefde Dolly. Bea maakt zich zorgen over haar huisgenote en merkt dat haar gevoelens voor haar steeds sterker worden.

Na het verschijnen van De thuiswacht stuurde Alice van Nahuys een telegram aan Dola de Jong met de mededeling: 'Don't answer your fanmail!', want die was overweldigend. De uitgeverij stuurde stapels post door naar de in New York woonachtige auteur, allemaal van getrouwde vrouwen, die in de klem zaten met zichzelf en zich in de roman herkenden. En Het Vaderland berichtte: 'Zó een portret te schrijven is niet de eerste de beste gegeven. Daarvoor moet men met veel talent gezegend zijn.'

Toon meer Toon minder
€ 19,99

Verwachte leverdatum: zaterdag 29 februari


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789059367142
Verschijningsdatum
februari 2017
Druk
1
Aantal pagina's
196 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Categorieën

Auteur
Uitgever
Cossee, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden