Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Onomkeerbaar

Auteur(s): Ines Nijs
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Onomkeerbaar
Onomkeerbaar

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Brengen ooievaars geluk?

[Recensie] “Ooievaars brengen geluk” luidt de eerste zin van Onomkeerbaar, de overtuigende debuutroman van Ines Nijs (1968), filoloog en freelance redacteur. Nijs studeerde in 2016 af aan de Schrijversacademie in Antwerpen. Ze woont en werkt afwisselend in België en Senegal.

Het hoofdpersonage Zoé Veneur  (het verhaal wordt vanuit haar perspectief in de ik-vorm verteld) kijkt door het gordijn naar “ooievaars die gaten boren in het gras van de kloostertuin.” Een prachtig beeld zo aan het begin van het verhaal. Ooievaars keren terug van de overwintering in de lente, de periode die staat voor nieuw leven. Letterlijk betekent ooievaar geluksdrager en niet voor niets is deze vogel dan ook symbool van geboorte. Maar gaten boren in het gras van de kloostertuin staat voor iets anders dan zoeken naar voedsel. Zoé (en die naam betekent leven) gaat op zoek naar waar ze vandaan komt, zoekt naar sporen die haar daar meer over kunnen vertellen. Niemand vertelt haar iets en dat is vervelend als je opgroeit. Maar als je gaten begint te boren dan loop je ook risico’s.

Ines Nijs heeft met Onomkeerbaar een psychologische ontwikkelingsroman geschreven, die een familiegeschiedenis ontrafelt, geheimen onthult, trauma’s aan de oppervlakte brengt en het hoofdpersonage inzicht geeft. Zoé gaat op zoek naar zichzelf, wil zich bevrijden van alles waarvan ze voelt dat het voor haar verborgen gehouden wordt. Maar ze zoekt ook vertrouwen en veiligheid.

Verschillende verhaallijnen en generaties worden ingenieus met elkaar verknoopt in het verhaal. Ines Nijs vertelt enerzijds het verhaal chronologisch, maar maakt anderzijds sprongen in de tijd, gebruikt flashbacks en flashforwards. Ze zorgt ervoor dat het verhaal spanning blijft houden en schrijft in een ritme dat past bij de leeftijd van Zoé. Vol gevoel en met oog voor de schoonheid van het kleine weet ze een sfeer neer te zetten. Zoals wanneer Zoé in een kamer op het klooster komt:

“Eenvoudig, geschikt voor een leven zonder afleiding, gewijd aan God. Een eenpersoonsbed, een kast, een tafel met een bijbel en een schrift, twee harde stoelen en ook hier een keur van spreuken aan de muur. Een mens zonder gebreken is een gebrekkig mens. Begin nooit je dag met de scherven van gisteren.”

Het verhaal speelt zich af in de jaren zeventig van de vorige eeuw.  Zoé woont alleen met haar moeder, Alida, een onevenwichtige vrouw, zwijgzaam, maar ook hard, en altijd aan het werk. Tijd voor Zoé heeft ze niet. Een vader kent Zoé niet, grootouders zijn niet in beeld.  Moeder werkt in hotel Le Grand Veneur als schoonmaakster en Zoé groeit op bij Gust en Bertha, een ouder boerenechtpaar. Als Bertha overlijdt moet de dan tienjarige Zoé naar het internaat, de plek waar ook haar moeder naar school gegaan is. Op weg naar de school zien ze ooievaars en zegt Alida: “Ooievaars brengen geluk”.  Zoé wordt in het klooster getroffen door de spreuk On y revient toujours, dat wordt uitgelegd dat op deze plek iedereen thuiskomt, de prachtige glas-in-loodramen en de tuin als ware het een sprookje. Op school heeft Zoé het niet makkelijk en mist ze warmte. Zoé wordt ouder en wordt verliefd op Rudi, die op de schoolboerderij werkt. Helga, een klasgenootje dat haar altijd pest, komt daarachter en zorgt ervoor dat de liefde verstoord wordt. Aan het eind van haar schoolloopbaan, Zoé is dan achttien jaar, krijgen de leerlingen in de geschiedenisles de opdracht iemand op te zoeken die de oorlog heeft meegemaakt en over zijn/haar ervaringen een verslag te maken. Ze ziet een dia met daarop Hongaarse vluchtelingen die haar bekend voorkomt en vraagt zich af of ze haar vader op de foto ziet. Ze krijgt van niemand antwoorden en gaat daarom zelf op onderzoek uit. Ze komt de naam van haar vader te weten en zijn adres in Italië, komt erachter waarom haar moeder de achternaam Veneur draagt, verwondert er zich over dat zuster Godelieve veel van haar moeder weet en vraagt zich af waarom Alida zegt dat ze Godelieve haar altijd in vertrouwen kan nemen.  Ooit zei Alida: “Onze familie dat zijn jij en ik. En zuster Godelieve.” Tijdens de Italiëreis, de afronding van het schooljaar, gaat ze haar vader zoeken en vindt hem. Dan komt ook de schokkende waarheid aan het licht en die is totaal anders dan Zoé had kunnen vermoeden. In een  ontroerend mooi laatste hoofdstuk valt alles op zijn plek.

De auteur dwingt de lezer bij de les te blijven, te letten op details. De zin ‘On y revient toujours’ is er zo een. Het Ursulinenklooster is de plek waar de lijntjes bijeenkomen. Lees je scherp dat kom je erachter dat het klooster in Onze-Lieve-Vrouw-Waver staat. Zoé komt daar als kind binnen en kijkt in volle verwondering naar de glas-in-loodramen kijkt. Dat moet de Wintertuin van het klooster zijn. En het hotel Le Grand Veneur waar Zoé en haar moeder Alida naar vernoemd zijn staat in Keerbergen en wordt inderdaad eind van de jaren zeventig verbouwd.

Ines Nijs heeft thema’s als eenzaamheid, onzekerheid, groei naar volwassenheid, (dromen van) geluk en verdriet, angst, opgroeien in een wereld van geheimen, omgaan met trauma’s, organisch verwerkt in haar verhaal. Ze schrijft scenisch en weet geloofwaardige personages neer te zetten. Je voelt wat Alida en Zoé doormaken, deze personages gaan onder je huid zitten. Als Zoé vragen stelt aan haar moeder vlucht die in het werk of gaat in de tuin werken: “ze gaat wroeten en graven, tot alle colère eruit is.” Zoé is onzeker, inwendig soms kwaad: “Giftige gedachten zijn als puisten, je drukt ze niet ongestraft weg.” Ines Nijs heeft zich prima verplaatst in haar hoofdpersoon en wat het betekent om nooit antwoorden te krijgen op dingen die je bezighouden. Het motto van Kahlil Gibran geeft de kern van het verhaal weer: “Tussen wat wordt gezegd en niet bedoeld en wat wordt bedoeld en niet gezegd gaat de meeste liefde verloren.”

Eerder verschenen op Hebban

Recensie door: Nathalie Brouwers
4/5

Een aangrijpende debuutroman die blijft hangen

[Recensie] De debuutroman van Ines Nijs, freelance redacteur, blogger en wereldburger, Onomkeerbaar, is een psychologische roman over opgroeien en persoonlijke ontwikkeling. De geïsoleerdheid van het hoofdpersonage is aangrijpend en tastbaar. Het meisje Zoé Veneur groeit op bij haar labiele moeder Alida in de jaren 70 van de vorige eeuw. Vanaf haar tiende gaat Zoé op internaat, wat haar ook niet altijd even goed af gaat. Over haar vader weet ze niets, en naarmate ze ouder wordt, probeert ze meer te weten te komen over haar afkomst. De nonnen die haar internaat runnen, willen haar moeder beschermen en proberen er alles aan te doen dat ze niet achter de waarheid komt. Dat kan echter niet blijven duren.

We lezen het verhaal uit het perspectief van Zoé. Zij vertelt afwisselend over het heden en haar herinneringen aan vorige jaren zodat je haar evolutie beter leert kennen. Ze is in zichzelf gekeerd, mist een thuis en warmte. Voordat ze op internaat ging, groeide ze door de job van haar moeder als poetsvrouw in een hotel vooral op bij buren, een ouder boerenechtpaar. Ze heeft dan amper contact met leeftijdgenootjes. De dood van de buurvrouw leidt ertoe dat ze naar het internaat moet waar haar moeder vroeger ook is opgegroeid. Een van haar klasgenoten pest haar daar wat haar leven nog eens moeilijker maakt. Ook leert ze haar eerste verliefdheid kennen, namelijk Rudi van de schoolboerderij, maar door het gekonkel van de klasgenote  komt er jammer genoeg een kink in de kabel.

De personages komen allemaal erg goed uit de verf; ook de geschiedenis van haar moeder wordt duidelijker na een tijd. Haar moeder werkt hard, maar is ook een zwijgzame vrouw en ze heeft haar buien. Het geheim dat zich ontvouwt naar het einde toe en waar naar toe wordt gewerkt met de nodige spanning, is natuurlijk erg pijnlijk voor beiden. Zorgt het ook voor de nodige loutering? De boodschap blijft in ieder geval even hangen… Het voormalige hotel in Keerbergen en het Sint Ursula Instituut in O.L.V.-Waver zijn de locaties die in het boek erg goed in detail worden beschreven en zijn gesitueerd in de buurt van Tremelo, de streek van de schrijfster. Enkele scènes zijn ook autobiografisch en heeft Ines Nijs zelf meegemaakt: ze hielp bv haar grootvader met het slachten van een konijn.

De schrijfstijl van Nijs maakt het boek vlot en gemakkelijk te lezen. De lezer kan zich door het verhaal direct op sleeptouw laten nemen en mooie beelden zijn legio. Er spreekt een bepaalde sfeer van de jaren 70 uit het boek die herkenbaar moet zijn voor lezers die ook in die tijd zijn opgegroeid. Thema’s zijn verwaarlozing, het gebrek aan liefde en warmte, de puberachtige onzelfzekerheid, het zoeken naar een afkomst en een identiteit. De grootste vraag is of je na een jeugd waarin je zulke trauma’s hebt opgelopen en ook maar je best hebt gedaan, met zoveel mogelijk liefde voor een moeder die er niet altijd is, nog voldoende vertrouwen in jezelf hebt, en of er nog voldoende hoop over is.

In 2014 startte Ines Nijs met de Schrijversacademie in Antwerpen, wat uitmondde in 2016 in een eerste versie van deze debuutroman. Enkele scènes uit Onomkeerbaar haalden al de rubriek De nieuwe lichting van het online literaire tijdschrift De Optimist waarin beginnende schrijvers aan bod komen. Ook schreef de schrijfster al eerder enkele kortverhalen voor literaire tijdschriften. Verhalen vertellen en schrijven zijn haar tweede natuur. Ze ziet haar schrijfwerk als iets apart van haar gewone werk, niet als inkomstenbron, en schenkt daarom de volledige opbrengst aan Le Cocon, een weeshuis in het dorp Kabrousse in de Casamance, in Senegal, waar ze een groot deel van het jaar woont. Dit gebaar verdient alle eer omdat dit toch niet heel vanzelfsprekend is.

Eerder verschenen op Hebban

Samenvatting

'Meisjes van het zuiderse type rijpen sneller,' zegt de dokter. Peren rijpen, en aardbeien en bananen, ik rijp niet, ik rot, denkt Zoé.

Zoé groeit begin jaren zeventig op bij haar labiele moeder, Alida. Haar vader kent ze niet, grootouders heeft ze niet. In het jaar waarin ze achttien wordt, gaat ze op zoek naar de waarheid over haar afkomst. Samen met de waarheid, weet ze, zal ze het geluk vinden. Maar is dat vertrouwen terecht? Een ding staat vast, nog voor het jaar voorbij is, is Zoés leven niet meer zoals voorheen, zal het Onomkeerbaar blijken.

Met de steentjes die ik uit het zand pulk, maak ik een cirkel. Daarna leg ik er een grotere cirkel omheen. Mijn voeten zet ik in het midden van de binnenste cirkel. Ik wacht. Om te vergeten hoeveel dorst ik heb, vraag ik me af of mijn moeder iets lekkers voor me zal koken. Of er een dessertje voor me klaar zal staan. IJs, of sorbet, of chocoladepudding. Meer dan van zichzelf houden moeders van hun kinderen.

Wie bij reis-rond-de-wereld over de bok wil springen moet oplettend zijn. Van begin tot einde. Concentratie voor de aanloop, de sprong en de landing. Vaak gaat het mis bij de landing, want alle aandacht ging naar de aanloop en de sprong, terwijl het er uiteindelijk op aankomt niet te stranden met de meet in zicht.

Ines Nijs (1968) is filoloog van opleiding, freelance redacteur van beroep. Ze woont en werkt afwisselend in België en Senegal. Verhalen lezen en schrijven is wat ze het liefst doet. Verhalen over mensen, over wat ze zeggen en wat ze verzwijgen. Onomkeerbaar is haar debuutroman.

Toon meer Toon minder
€ 18,50

Verwachte leverdatum: donderdag 24 september


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789062657759
Verschijningsdatum
april 2020
Druk
1
Aantal pagina's
224 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
301: Literaire roman, novelle
Categorieën

Auteur
Uitgever
Knipscheer, Uitgeverij In de

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen