Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Viglius van Aytta

Friese Europeaan avant la lettre

Auteur(s): Kees Sluys
Taal: Nederlands
2 recensies
Viglius van Aytta
Viglius van Aytta

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marijke Laurense

Iedereen dong naar de gunsten van Viglius uit Friesland

Interview met Kees Sluys (1949) journalist en schrijver.

[Interview] “Viglius van Aytta (1507-1577) is een van de belangrijkste Friezen uit de geschiedenis. Al op jonge leeftijd was hij in heel Europa beroemd als rechtswetenschapper. Hij had billijkheid en redelijkheid zeer hoog in het vaandel staan en was de lievelingsleerling van Erasmus, die hem een paar jaar voor zijn dood het beheer van zijn erfenis aanbood. Maar Viglius had andere plannen, die wilde vooruit in de vaart der volkeren, die dacht: ik heb meer te doen dan een beetje bij deze goede oude man te blijven. Ook keizer Karel V was zeer onder de indruk van zijn verschijning. Het hof vroeg hem om de opvoeding van Karels zoontje, de latere Philips II, op zich te nemen. Een hele eer zou ik denken, maar ook dat aanbod wees Viglius af. Het is natuurlijk speculatie, maar het zou kunnen dat Philips minder star was geworden als hij door zo’n redelijk man als Viglius was opgevoed.

Verdonkeremaand

Zijn allergrootste verdienste is zijn aandeel in het verdrag van Augsburg uit 1548, waarmee de Nederlanden loskwamen van het Heilige Roomse Rijk en voor een effectiever bestuur bij elkaar werden gevoegd tot de Zeventien Provinciën: het begin van Nederland. Ook was hij jarenlang voorzitter van de Geheime Raad en de Raad van State. Hij voorzag landvoogdes Margaretha van Parma voortdurend van adviezen; Viglius was zo’n beetje de belangrijkste man hier in Nederland, zij het op de achtergrond.

Ik moet zeggen dat ook ik tot een paar jaar geleden nog nooit van hem had gehoord. Dat ligt ook aan de geschiedschrijvers, die Viglius verdonkeremaand hebben omdat hij weinig moest hebben van Willem van Oranje en al die edelen die voor rotzooi en reuring zorgden. Daarnaast is hij in de geschiedschrijving vaak weggezet als katholieke meeloper van de Spanjaarden.

Alva

Viglius had een afkeer van de keiharde Reformatie. Hij dacht: als dat protestantisme aanzwelt, leidt dat alleen maar tot grote ellende en ontwrichting van het hele land. En zo is het natuurlijk ook gegaan. Toch heeft hij steeds geprobeerd Alva tot matiging te bewegen. Hij vond dat de die-hards van het calvinisme, de beeldenstormers, hard aangepakt moesten worden, maar dat de gewone mensen naar het protestantisme neigden, vond hij niet zo erg, dat kon hij zich voorstellen. Het allerbelangrijkste voor hem was dat de boel bij elkaar bleef.

Binnenboord

Of hij een gelukkig leven had, is moeilijk te zeggen. Toen Alva er eenmaal was, had hij weinig meer in te brengen. Hij ging wel tegen Alva in, maar kon niet gek veel uitrichten. Hij heeft een aantal pogingen gedaan om onder zijn zware werk uit te komen. Het allerliefste wilde hij gewoon een lekkere baan als geleerde, maar toen hij eenmaal halverwege zijn leven in het landsbestuur was terechtgekomen, werd hij onmisbaar; Granvelle en dat soort machtige types wisten hem steeds binnenboord te houden. En uiteindelijk was hij toch te loyaal aan de koning. Al kreeg hij daar wel wat voor terug: hij is zeer rijk en welvarend geworden.

Standbeeld

Sinds 19 oktober staat er een prachtig mooi standbeeld van hem op de Turfmarkt in Leeuwarden en dat heeft hij absoluut verdiend. Ook is er tot en met 6 januari een tentoonstelling over hem in museum Tresoar. Mijn publieksboekje daarbij is bedoeld als een korte introductie op deze echte Europeaan.”

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Recensie door: Vera Weterings

Friese invloed in Europa

[Recensie] Er is geen Fries te bedenken die zo’n belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de Europese cultuurgeschiedenis als Vigliius van Aytta (1507-1577). Doordat hij vanaf de vroege jaren 1540 tal van sleutelposities bekleedde in de Habsburgse regering van de Nederlanden in Brussel. Hij zat aan tafel met sleutelfiguren zoals Willem van Oranje, Karel de Vijfde, Filips de Tweede, Alva’s en de graven van Egmond en Horn. Desalniettemin is Viglius voor velen nog een onbekende. Reden genoeg voor de stad Leeuwarden om daar in het jaar dat ze Culturele hoofdstad van Europa waren verandering in te brengen. Op de geboortedag van Viglius, 19 oktober, werd een standbeeld van hem onthuld voor de indrukwekkende Kanselarij waaraan hij de bouw voor de toegang tot de Raadskamer een uit marmer kunstig bewerkte poort schonk. Samen met het standbeeld poogt de publieksbiografie van de hand van Kees Sluys eraan bij te dragen dat de betekenis van Viglius in het zestiende-eeuwse landsbestuur van de toenmalige Nederlanden blijven op waarde wordt geschat. Het resultaat is een handzaam boekje met een beknopte biografie in het leven en werk van Viglius van Aytta. Het is dan ook geen publicatie met nieuw onderzoek, maar wel een zeer toegankelijke kennismaking met deze Friese Europeaan.

De biografie is chronologisch opgebouwd, startend bij de geboorte van Viglius van Aytta op 19 oktober 1507 in de Friese voorhof Barrahûs. Zijn doopnaam Wigle werd al snel Viglius in het Latijn, destijds de taal van de wetenschap. Op zijn elfde ging hij ook naar een Latijnse school in Deventer. Drie jaar later keerde hij weer terug naar Friesland om niet veel later te studeren aan de Universiteit van Leiden en Leuven. Van daaruit vertrok hij richting Italië om zich op het Romeinse recht te richten. Hier werd hij op 25-jarige leeftijd hoogleraar in de rechten aan de universiteit van Padua. 

Hoewel Viglius een humanist was, bleef hij ook zijn hele leven katholiek. Desalniettemin stelde hij zich tolerant op tegenover protestanten. Zo deed hij in 1540 zijn best om te bemiddelen tussen de felle protestant Calvijn en de katholieken in het Duitse Regensburg. Ook bekleedde hij verschillende functies in de kerk. Zo was hij bijvoorbeeld priester en proost van de abdij in Gent, waar hij later ook werd begraven. Zijn praalgraf in de Sint-Baafskathedraal herinnert aan de rol die deze Fries voor de Europese geschiedenis heeft gespeeld. Want dat heeft hij. In 1549, toen hij 42 was, werd hij benoemd tot voorzitter van De Geheime Raad der Nederlanden en in 1554 kwam daar zelfs voorzitter van de Raad van State bij. Lidmaatschap van de Raad van State was oorspronkelijk voorbehouden aan de hoge adel. In deze rol kan Viglius wel de machtigste Fries ooit worden genoemd. De Spaanse koningen Karel V en Philips II hadden geen tijd voor de dagelijkse gang van zaken, die daarom werd overgelaten aan organen als de Raad van State en de Geheime Raad, die beide langdurig werden geleid door Viglius, waardoor als het ware het bestuur over Nederland en België lange tijd in zijn handen lag. 

Het is dan ook maar goed dat Sluys deze publieksbiografie over Viglius heeft geschreven, want het is zonde als deze markante historische figuur in de vergetelheid raakt. Daarbij is het boek ook nog eens zeer aangenaam gelezen. Sluys neemt de lezer op meeslepende wijze mee op ontdekkingstocht door het leven van deze Friese Europeaan.

Eerder verschenen op Hereditas Nexus

Samenvatting

Geen Fries heeft zo’n belangrijke bijdrage aan de Euro pese cultuur geleverd en zoveel invloed uitgeoefend op de politieke en geleerde wereld van zijn tijd als Viglius van Aytta (1507-1577). Vanaf de vroege jaren 1540 bekleedde hij tal van sleutelposities in de Habsburgse regering van de Nederlanden in Brussel. Decennialang was Viglius direct betrokken bij de belang rijkste politieke beslissingen in deze roerige periode. Alle ons uit de vaderlandse geschiedenis bekende fi guren zoals Willem van Oranje, Karel v, Filips ii, Alva en de graven van Egmond en Horn, zaten bij hem aan tafel. Maar voor het grote publiek is Viglius nog steeds een onbekende naam.

Viglius ligt begraven in de Sint-Baafskathedraal te Gent. Zijn praalgraf in de Sint-Nicolaaskapel her in nert tot op vandaag op indrukwekkende wijze aan deze Friese Europeaan.

Toon meer Toon minder
€ 14,95

Verwachte leverdatum: dinsdag 09 maart


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789068687620
Verschijningsdatum
oktober 2018
Druk
1
Aantal pagina's
128 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Categorieën

Auteur
Uitgever
Thoth, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden