Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Gerrit Rietveld - Weelde van de Eenvoud / Wealth of Sobriety

Taal: Nederlands
0,15/5
1 recensie
Gerrit Rietveld - Weelde van de Eenvoud / Wealth of Sobriety
Gerrit Rietveld - Weelde van de Eenvoud / Wealth of Sobriety
Gerrit Rietveld - Weelde van de Eenvoud / Wealth of Sobriety

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Kees Bals
3/5

De meester van de leefruimte

Fotograaf Arjan Bronkhorst eert Gerrit Rietveld met een koffietafelboek. Een liefdesverklaring aan een architect die met liefde woningen ontwierp.

[Recensie] Het gehele oeuvre van meubelontwerper en architect Gerrit Rietveld lijkt ruim vijftig jaar na zijn overlijden te zijn teruggebracht tot twee iconen: de roodblauwe stoel en het Rietveld-Schröderhuis. Over die stoel straks meer. Dat huis is volgens het Centraal Museum, dat er in 2017 een tentoonstelling aan wijdde, zijn meesterwerk. Dat geeft een onbehaaglijk gevoel. Het is het eerste gebouw dat hij ontwierp, wat suggereert dat hij zich sindsdien niet meer ontwikkelde. Bovendien mag het ontwerp waarschijnlijk evenveel op naam staan van opdrachtgever Truus Schröder-Schräder, sindsdien Rietvelds levenslange partner. En de kritiek van Rem Koolhaas dat het een ‘zigeunerwagen’ is – met al die verschuifbare wanden en uitklapbare tafeltjes – is wel enigszins begrijpelijk.

Fotograaf Arjan Bronkhorst geeft in Gerrit Rietveld: Weelde van de eenvoud een ruime bloemlezing van Rietvelds woonhuizen en verbreedt daarmee die veel te beperkte blik op zijn werk. Van het Rietveld-Schröderhuis (Utrecht, 1924), waar Bronkhorst vanzelfsprekend mee begint, zou je kun je zeggen dat het een driedimensionale Mondriaan is (wat overigens ook geldt voor die stoel). Het is een visitekaartje van ‘De Stijl’. Sindsdien echter liet Gerrit Rietveld (1888-1964) zich gelden als een van de voormannen van het ‘Nieuwe Bouwen’. De garage annex chauffeurswoning die hij erna bouwde (Utrecht, 1928) is onopzichtig, maar misschien nog veel revolutionairder. Het is een van de vroegste experimenten met systeembouw. Rietveld en zijn bondgenoten hoopten met gestandaardiseerde prefabelementen woningbouw goedkoper te maken en daarmee betaalbaar voor mensen met de kleinste beurs.

Keukenraampje

Toch kreeg hij relatief weinig opdrachten voor sociale woningbouw. Zijn meesten klanten kwamen uit de gegoede burgerij. Zoals bijvoorbeeld de violist Zoltán Székely, voor wie hij in Bloemendaal een villa bouwde (1934), die doet denken aan het woonhuis dat Rietvelds architectenvriend Sybold van Ravesteyn twee jaar eerder voor zichzelf  bouwde: een afgeronde woonkamer waar langs alle kanten licht naar binnen valt, een sensueel naar boven draaiende trap. Want ook al was Rietveld een ‘nieuwe bouwer’, hij hield zich niet aan wat schijnbaar de stijlwetten waren: rechte hoeken, rechte muren, liefst opgetrokken uit beton. Opzienbarend is het zomerhuis aan het water voor de familie Verrijn Stuart (Breukelen, 1941): houten muren, een rieten dak en vrijwel alles lijkt afgerond.

De Stijlkenmerken heeft Rietveld dan al lang achter zich gelaten. Geen rood, blauw en geel meer. In het Schöderhuis waren die kleuren min of meer ornamenteel. Sindsdien is geen enkele kleur taboe, zolang die maar functioneel is, bijvoorbeeld om diepte of contrast te creëren. In het huis voor de familie Kronenberg (Wageningen, 1963) wisten bakker en melkboer dat ze de boodschappen binnen konden zetten achter het keukenraampje met de rood geverfde sponning. Ook het linoleum in de gang van de slaapvleugel was rood. Rietveld was ervan overtuigd dat dit het aantrekkelijker maakte voor de kinderen om er te spelen. Maar functionaliteit was geen wet van meden en perzen voor hem. De patrijspoorten in het huis van scheepsbouwer Leo Smit (Kinderdijk, 1949) waren een knipoog.

Als je Rietveld een functionalist noemt, dan omdat hij ‘ruimte’ de belangrijkste functie van een gebouw vond. Hij bouwde niet met muren, daken, vloeren, ramen, deuren. Hij creëerde ruimte. Ruimte om in te leven. Dat deed hij al in het Schröderhuis. Het grootste wonder daarvan is dat de buitenruimte zich er binnen voortzet. Rietveld wilde het dan ook afbreken toen het huis niet langer aan de stadsrand uitkeek over de weiden, maar er een verhoogde autoweg voor langs liep.

Gemakzucht

Arjan Bronkhorst koos de huizen die hij portretteerde op de huidige bewoners. Het zijn vrijwel allemaal mensen die in Rietveld geloven, die de oorspronkelijke woning zo veel mogelijk in stand houden, of terug restaureren naar het ontwerp. Vrijwel alle woningen zijn op zijn minst gedeeltelijk ingericht met Rietveldmeubelen. De fameuze roodblauw stoel blijkt bijna over geheel Nederland terug te vinden.
Deze keuze van Bronkhorst maakt het tot een liefdevol boek. Hij toont enerzijds hoeveel de bewoners van hun woningen houden, anderzijds met hoeveel liefde die huizen zijn ontworpen. Rietveld had het beste voor met zijn opdrachtgevers. Zijn streven was om “boven de gemakzucht van de bewoner” uit te komen. Ook al klinkt dat arrogant, waarschijnlijk begreep hij vaak beter dan zijn opdrachtgevers wat die wilden. Of zoals een van de huidige bewoners zegt over een extra deur die hij in huis heeft geplaatst: “Soms heb je het gevoel dat het toch niet klopt. Net alsof Rietveld je weer bij de les roept.”

Meestal zijn het de architecten van het grote gebaar – de Koolhazen – die vereerd worden met een koffietafelboek. Deze keer is het gelukkig de bouwer van ‘zigeunerwagens’, die tot op de millimeter precies wist hoe hij leefruimte kon maken.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

Gerrit Rietveld (1888-1964) is misschien wel Nederlands bekendste architect. Zijn Schröderhuis uit 1924 in Utrecht is inmiddels wereldberoemd. Rietveld bouwde nog zo’n 100 andere huizen, waarover maar weinig bekend is. Fotograaf Arjan Bronkhorst (1972), die met zijn bestseller Grachtenhuizen (2013) zijn vakmanschap als fotograaf liet zien, ging op zoek naar onbekende Rietveldhuizen. Hij fotografeerde hun interieurs en bewoners en reisde er o.a. voor naar de Verenigde Staten.

De huizen van Rietveld kenmerken zich door licht en ruimte. Bij het ontwerpen was soberheid een van Rietvelds uitgangspunten. Het was slechts een beperkte groep van intellectuele klanten die de ‘weelde van de eenvoud’ aankon en bij Rietveld een avant-gardistisch huis bestelde. Auteurs Willemijn Zwikstra en Marc van den Eerenbeemt doken in de archieven en vroegen de bewoners hoe het is om in een Rietveldhuis te wonen. Rietveld-deskundige Ida van Zijl schrijft in haar inleiding: ‘het is hoog tijd voor een nieuw boek dat de bewoner centraal stelt, helemaal in de lijn van Rietveld die vond dat een huis slechts een achtergrond voor het leven is.’

ENGELS

Gerrit Rietveld (1888-1964) is perhaps Holland’s best-known architect. His Schröder House in Utrecht from 1924 has achieved iconic status. In fact, Rietveld built around 100 houses, and of these very little is known. Photographer Arjan Bronkhorst (b. 1972), who established his credentials in 2013 with the bestseller Grachtenhuizen/Amsterdam Canal Houses, went in search of these unknown Rietveld houses. He photographed their interiors and residents, travelling as far as the United States.

Light and space are what characterise Rietveld’s houses. Sobriety is a basic principle in his designs. Only appreciated by a small group of intellectual clients who commissioned Rietveld to design an avant-garde house. Authors Willemijn Zwikstra and Marc van den Eerenbeemt explored the archives and interviewed current residents about living in a Rietveld house. As Rietveld expert Ida van Zijl notes in her introduction: ‘it is high time for a new publication: a book that puts the resident first, just as Rietveld thought a house as a setting for life.’

Toon meer Toon minder
€ 59,00

Verwachte leverdatum: donderdag 17 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789082135466
Verschijningsdatum
mei 2018
Druk
1
Aantal pagina's
528 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
648: Bouwkunst, architectuur
Categorieën

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden