Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Aan de rand van de wereld

Hoe de Noordzee ons vormde

Auteur(s): Michael Pye
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
Aan de rand van de wereld
Aan de rand van de wereld
Aan de rand van de wereld

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jonas Vandroemme
4/5

Het begon met en rond de Noordzee

De Noordzee doet zijn gore golven dreunen

En laat ze op ’t strand in lange lijnen breken.

Zijn voorjaarswater marmren groene streken

En schuim en zwart waaronder schelpen kreunen.

[Recensie] De Nederlandse dichter Albert Verwey (1865 – 1937) schetst het herkenbare, grauwe beeld dat velen van de Noordzee hebben: een brute, kleurloze en verder onbeduidende plas. Precies dat idee probeerde de Britse journalist en historicus Michael Pye bij de stellen in zijn boek Aan de rand van wereld – hoe de Noordzee ons vormde. Volgens hem is de Noordzee veel meer dan het grijsgroene zilte nat tussen stranden en heeft ze een turbulente, maar schitterende geschiedenis.

Die geschiedenis situeert hij vooral in de Middeleeuwen, een tijdvak dat doorgaans omschreven wordt als donker, chaotisch en over het algemeen vrij dodelijk. De hele periode tussen de val van het Romeinse Rijk en de Renaissance lijkt één grote janboel van barbarij, verval en achteruitgang. Dat foute beeld is volgens Pye ontstaan omdat we de Middeleeuwen door de bril van de Renaissance bekijken. In die lezing van de geschiedenis geldt de Middellandse Zee als de plaats waar de beschaving werd herontdekt.

Pye verschuift die focus naar de geschiedenis van het Noordzeegebied, van de vroege Middeleeuwen tot de aanzet van de Gouden Eeuw (waarmee hij wel erg veel hooi op de vorsende vork neemt). De historicus wil aantonen dat de onherbergzame ‘rand van de wereld’ – waar onder meer het Bijbelse zeemonster Leviathan leefde – veel meer betekend heeft voor de geschiedenis dan algemeen wordt aangenomen. Meer zelfs: volgens Pye heeft de Noordzee ons gemaakt tot wie we zijn. Of zoals Pye het zelf zegt:

“Dit is niet het gebruikelijke verhaal over vage gevechten, allerlei koningen en de verspreiding van het Christendom. Hier wordt verteld hoe het denken van de mensen ingrijpend veranderde onder invloed van de voortdurende contacten over het water. Deze koude, grijze zee maakte in een tijd van duisternis de moderne wereld mogelijk.”

De diverse handelsroutes en kustgebieden van het Noorden vormen de originele invalshoek van het boek. Elk van de twaalf hoofdstukken speelt zich af op een verschillende locatie en in een specifiek tijdvak. Elk deel is opgebouwd rond een bepaald thema (geloof, handel, natuurgeweld, mode, liefde, onderwijs, enz.). Slechts één hoofdrolspeler keert terug in alle hoofdstukken: De Noordzee, als broodnodig uitwisselingsplatform voor ideeën, geloofsovertuigingen en wetenschappelijke vernieuwingen.

Zo komen onder meer de Vikingen aan bod, maar ook Friese handelaars, Vlaamse vissers, Scandinavische krijgers, Duitse hanzeleden, spionnen, pestlijders en Brugse begijnen passeren de revue. Elk van hen zette op een bepaalde manier stappen in de richting van onze hedendaagse maatschappelijke, monetaire, justitiële en educatieve systemen.

De sterkte van Pye’s werk schuilt in de geslaagde combinatie van levendige vertelkunst en een indrukwekkende hoeveelheid bronmateriaal. Hij vervalt nooit in saaie, historische hoofdlijnen maar duidt alles met concrete verhalen en smeuïge anekdotes, zoals die over John Rykener, een Londense man die zich geregeld als vrouw verkleedde en een lange rij geestelijken wist te verleiden tot de betaalde liefde:

“In Oxford (…) werkte hij in een nabijgelegen moeras drie ‘nietsvermoedende’ academici af, en in Burford volgden nog twee franciscanen en een karmeliet. (…) In Beaconsfield verleidde hij ‘als man’ een zekere Joan en ‘als vrouw’ twee buitenlandse franciscanen. Hij beweerde heteroseksueel zeer actief te zijn met nonnen ‘en vele andere vrouwen, al dan niet getrouwd’ en hij kon de priesters niet tellen die het met hem hadden gedaan.”

Net in vele verhalen en ankedotes zit ook een moeilijkheid: als lezer moet je namelijk zelf het overzicht zien te bewaren, om zo een interculturele vergelijking van de verschillende thema’s te kunnen maken. Pye vertelt aan een razend tempo verder, maar het leggen van verbanden en het trekken van conclusies laat hij aan de lezer over. Als je die draad even kwijt bent, kan het boek nogal ‘hak op de tak’ overkomen.

Aan de rand van de wereld is al door velen geprezen als ‘geschiedenis op zijn best’, net omwille van de verhalende, anekdotische stijl. Historische personages zoals Erik de Rode of Willem de Veroveraar worden vakkundig tot leven gebracht. Voor gespecialiseerde historici kan die aanpak wellicht wat vrijblijvend of ‘kort door de bocht’ overkomen, maar in z’n totaliteit weet Pye overtuigend aan te tonen dat onze modern wereld in sterke mate schatplichtig is aan de ontwikkelingen die zich tussen 700 en 1700 rondom de Noordzee voordeden.

Eerder verschenen op https://vreemderdanfictie.wordpress.com

Recensie door: Koen de Jager

Stap voor stap neemt Pye ons mee door de geschiedenis van de landen rondom de Noordzee

[Recensie] Aan de rand van de wereld van historicus Michael Pye heeft als ondertitel Hoe de Noordzee ons vormde. Het is een boek over zo’n 1000 jaar geschiedenis van de landen in het Noordzeegebied, ruwweg in de periode van het jaar 700-1700. Als geïnteresseerde in geschiedenis boeit mij dat, omdat het gaat over de plek waar ik woon en omdat ik de ‘duistere middeleeuwen’ graag wat minder duister laat maken. Pye geeft het al aan;

“Als we spreken over de ‘duistere middeleeuwen’ denken we aan oorlogen, invasies, invallen en veroveringen, zelfs aan genocide; maar dat alles hebben we ook nu, in onze eigen tijd, en toch leiden we gewoon ons leven.”

Dat gebeurde toen dus ook en Pye beschrijft dat met een veelheid aan thema’s, waarin de handelsroute en commercie de rode draad vormen van het boek. Zo valt hij direct met de deur in huis door aan te geven dat niemand minder dan de Friezen het gebruik van geld geherintroduceerd hebben. Uiteraard was geld al bekend bij de oude Romeinen maar sinds hun vertrek in onbruik geraakt. Ze maakten gebruik van het begrip ‘waarde’ en men begon de wereld in wiskundige termen te bekijken. Iets wat eeuwen later door de wiskundige Simon Stevin veel verder uitgewerkt zou worden.

Pye laat zien dat de beruchte Vikingen niet voor niets berucht waren, maar ook veel meer dan dat. Het waren ontdekkingsreizigers, die hun voetsporen nalieten van Noord-Amerika tot aan Byzantium in het huidige Turkije én tot aan de grenzen van het Chinese rijk. Zij konden als enig zeevarend volk laveren en waren dus niet afhankelijk van een goede windrichting.

Stap voor stap neemt Pye ons mee door de geschiedenis van de landen rondom de Noordzee. Hij laat zien hoe het geschreven woord steeds belangrijker werd. Er kwamen wetten en daarmee vormde zich een beroepsgroep die zich met de uitleg hiervan bezig hield, de advocatuur. Er ontstonden commerciële facties tussen steden die de naties overstegen, zo ontstonden de Hanzesteden.

Ook de strijd met de natuur wordt niet vergeten. De Nederlanden liggen laag en we zien hoe de strijd aangegaan wordt met het water. Molens worden gebruikt om stukken land droog te leggen maar ook voor tal van andere toepassingen. Ook hier wordt weer wetgeving voor opgesteld. De pest doet zijn intrede en dat heeft een enorme impact op de handel en de beschikbaarheid van mankracht. Pye legt het allemaal uit.

Hij baseert zijn verhaal op een groot arsenaal aan geschriften, variërend van de beroemde Engelse historicus Beda (672/673-735) tot aan de Vlaamse wiskundige, natuurkundige en ingenieur Simon Stevin (1548-1620). Deze laatste beijverde zich voor gelijke reken- en maateenheden in Europa en voegde woorden aan onze taal toe als driehoek, evenredig, langwerpig, loodrecht, middelpunt etc.

Ik heb in recensies wel gelezen dat de makke van dit boek de veelheid aan informatie is, het sluit allemaal niet even mooi aan (bron hier). Mij stoorde het niet. Pye’s vertelkunst lost het voor mij op. Ik wil weten waarom er bij een Zweedse boerderij een boeddha is gevonden, ik wil weten waarom de stokvis een pijler van politieke macht is, waarom kloosters experts waren in valsheid in geschrifte en ik houd van deze details die Pye vrijgeeft, als hij het heeft over waar de Friezen zich allemaal hebben gevestigd;

“Ze vestigden zich zelfs aan de buitengrenzen van hun handelswereld. Er was een Fries huis in Kaupang aan de monding van de Oslofjord in het zuiden van Noorwegen…De glazen bekers die hier zijn aangetroffen, lijken op die van de Franken en de Friezen, wat wijst op zuidelijke drinkgewoonten, en ze hadden dubbele kledinghaakjes, die nutteloos waren voor de plaatselijke dracht, maar die iedere Friese vrouw nodig had.”

Zo staat het boek vol met wetenswaardigheden, in zo’n 380 pagina’s prima behapbaar. Een feest voor iedere geschiedenisliefhebber.

Eerder verschenen op Quis leget haec?

Samenvatting

De middeleeuwen bij ons, overweldigend verteld door Michael Pye

Dat de middeleeuwen geen lege donkerte tussen het Romeinse Rijk en de renaissance waren, wisten we al langer. Maar nooit slaagde iemand erin het rijke middeleeuwse leven zo dichtbij te brengen als Michael Pye. Hij beschrijft hoe volkeren rond de Noordzee de eerste grote stappen zetten richting ons hedendaagse monetaire systeem, een rechtvaardige justitie, de moderne wetenschap, een opener visie op liefde en seks. Door overzees contact konden deze ideeën zich verspreiden en kreeg de Noord-Europese identiteit definitief vorm.

Pye, gerenommeerd historicus en verteller pur sang, laat ons kennismaken met Vlaamse vissers en Nederlandse ambachtslui, Vikings en artiesten, spionnen en ondernemende hanzeaten. Aan de hand van een ontzaglijk aantal bronnen beschrijft hij hun smaken, ziektes, technologie, mode enzovoort. Aan de rand van de wereld is een ronduit magnifiek boek over duizend wervelende jaren.

Toon meer Toon minder
€ 20,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 07 december

Niet bestelbaar

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789085426721
Verschijningsdatum
mei 2015
Druk
10
Aantal pagina's
432 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Thema's
  • Geschiedenis en archeologie
  • Geschiedenis
Categorieën

Auteur
Uitgever
Bezige Bij b.v., Uitgeverij De

Vertaald door
Arthur de Smet, Pon Ruiter, Frits van der Waa

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden