Parabels

Het onderricht van Jezus en de rabbijnen

Auteur(s):
Taal: Nederlands
0,2/5
1 recensie
Parabels
Parabels

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Marijke Laurense
4/5

Parabels van Jezus en de rabbijnen

De schrijvers

[Recensie] Eric Ottenheijm is judaïcus en bijbelwetenschapper aan de Universiteit Utrecht, waar hij een onderzoeksproject naar parabels leidt. Mederedacteur Martijn Stoutjesdijk is promovendus bij dit project en doet onderzoek naar de slavernij in de vroegchristelijke en -rabbijnse gelijkenissen. Daarnaast hebben nog acht andere auteurs bijgedragen aan deze bundel, onder wie Albertina Oegema, Marcel Poorthuis en Lieve Teugels.

De thematiek

Bij het woord ‘parabel’ denkt u ongetwijfeld meteen aan de korte, geniale verhalen waarmee Jezus zijn volgelingen onderrichtte. De zaaier, de barmhartige Samaritaan, de verloren zoon, het verloren schaap en andere ‘gelijkenissen’: Jezus blonk uit in het genre en er is al menig boekenkast volgeschreven over hun mogelijke betekenis. Daarbij wordt nogal eens vergeten dat Jezus niet de eerste en enige was die graag in dergelijke vergelijkingen sprak; het Boeddhisme, Homerus en de Hebreeuwse Bijbel wisten er ook al weg mee. De parabel blijkt met name in de eerste eeuw in Galilea een geliefde vertelvorm te zijn geweest, die nog eeuwenlang springlevend zou blijven in de rabbijnse traditie, tot en met het chassidisme van de 18e en 19e eeuw en de verhalen van Franz Kafka toe.

In Parabels worden verhalen en thema’s uit de christelijk en joodse traditie met elkaar vergeleken en in verband gebracht. En dat werpt een verrassend licht op vooral de functie van die toch vaak lastig te duiden verhalen over slaven, weduwes en maaltijden, over groei en oogst en over paleizen, koningen en zonen (maar zelden dochters).

De bundel bespreekt in steeds een viertal bladzijden twintig beroemde en minder beroemde parabels uit het Nieuwe Testament en tien uit de ‘midrasj’ (de rabbijnse Tora-exegese) en de ‘misjna’ (de uitleg van de wet) in hun historische, religieuze en ‘literaire’ context. Ook is elk hoofdstukje voorzien van twee ‘verwerkingsvragen’ om in uw eentje over na te denken of in een gespreksgroep stevig over in debat te gaan.

Opvallendste stelling

Sinds Augustinus zijn de christelijke theologen heel creatief geweest om de vaak raadselachtige parabels uit het Nieuwe Testament zo eenduidig mogelijk te ontcijferen. Zo zou een vijgenboom bijvoorbeeld staan voor de mens na de zondeval, een wijngaardenier voor de heiligen in de kerk en een koning voor God.

Volgens de auteurs van Parabels gaat zo’n allegorische aanpak jammerlijk voorbij aan de eigenlijke, oorspronkelijk functie van gelijkenissen in het mondelinge religieuze onderricht. De rabbijnse traditie laat namelijk zien dat hun vitaliteit vooral zit in het feit dat ze naast instemming ook verbazing, protest en debat willen oproepen, bijvoorbeeld over de oneerlijke behandeling van dagloners, over een opvallend onrechtvaardige koning of over een slaaf die zijn ene talent toch zo braaf begraven had. Het is dus goed denkbaar dat het ook parabelverteller Jezus niet ging om de oplossing van een raadsel, maar om een uitnodiging aan zijn toehoorders om met verschillende blikken naar de werkelijkheid te kijken.

Een voorbeeld

Een korte gelijkenis van een rabbijn uit een joods wetscompendium uit de derde eeuw: “Rabbi Jacob zei: deze wereld is als de vestibule van de Komende Wereld. Bereid je voor in de vestibule zodat je de eetzaal mag binnengaan.”

Redenen om dit boek niet te lezen

U mag ze overigens van de auteurs zelf al gerust overslaan of pas naderhand lezen, maar de inleidende pagina’s over de theoretische overeenkomsten en verschillen tussen parabels, gelijkenissen, fabels, spreuken, beeldspraak, vergelijkingen en allegorieën zijn weliswaar wetenschappelijke zeer verantwoord, maar helaas ook erg taai.

Redenen om dit boek wel te lezen

Met Parabels heeft u dertig prachtige verhalen in handen die vaak nog meerduidiger en ‘vreemder’ zijn dan u tot nu toe wellicht gedacht heeft. De eigentijdse en dynamische illustraties van Jedi Noordegraaf erbij zijn ook de aandacht waard. Maar het spannendste zijn natuurlijk die tien minder bekende rabbijnse gelijkenissen, met als hoogtepunt een vertelling over een pauw, waaruit je zou kunnen afleiden dat God Abraham helemaal nooit gevraagd heeft zijn zoon Isaak te offeren. Dat zet een mens toch even op een heel ander been.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

Eric Ottenheijm & Martijn Stoutjesdijk (red.)

Parabels. Onderricht van Jezus en de Rabbijnen

Dat Jezus gelijkenissen of parabels vertelde, is veel mensen bekend: wie is er niet vertrouwd met de barmhartige Samaritaan? Ook de rabbijnen deelden hun wijsheid bij voorkeur in de vorm van parabels. De Rabbijnse literatuur heeft er honderden van bewaard.

In dit boek worden die gelijkenissen uit beide tradities zij-aan-zij besproken. Een dergelijke werkwijze levert niet alleen nieuwe inzichten op over jodendom en christendom. Ze werpt ook licht op de unieke vertelvorm van deze parabels: ontleend aan het dagelijkse leven, maar met een verrassende (actuele) twist.

Het boek bevat niet alleen illustraties van de parabels van Jezus, maar brengt voor het eerst ook rabbijns-joodse gelijkenissen op moderne en kleurrijke wijze tot leven. Gespreksvragen maken de uitgave compleet.

De volgende auteurs, allen als onderzoeker verbonden aan het Parabelproject (zie www.parabelproject.nl), schreven bijdragen: Annette Merz, Albertina Oegema, Eric Ottenheijm, Jonathan Pater, Marcel Poorthuis, Martijn Stoutjesdijk en Lieve Teugels.

Dr. Eric Ottenheijm (1961) is judaïcus en bijbelwetenschapper aan de Universiteit Utrecht. Hij is projectleider van het Parabelproject.

Martijn Stoutjesdijk MA (1989) studeerde theologie, filosofie en internationale betrekkingen aan de Universiteit Utrecht en Leiden. Hij is als promovendus betrokken bij het Parabelproject, waarin hij onderzoek doet naar slavernij in de gelijkenissen

Toon meer Toon minder
€ 24,50

Verwachte leverdatum: vrijdag 05 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789089723819
Verschijningsdatum
april 2020
Druk
1
Aantal pagina's
208 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
703: Bijbelwetenschappen
Categorieën

Uitgever
Abdij Van Berne, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden