Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De eeuwige nar

De toekomst van het religieus gemeenschapsleven

Auteur(s): Frank G. Bosman
Taal: Nederlands
0.2/5
2 recensies
De eeuwige nar
De eeuwige nar

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Bert Altena

Pleidooi voor kloosterleven

[Recensie] Ter gelegenheid van het 900 jarig bestaan van de Norbertijnerorde, schreef cultuurtheoloog Frank Bosman een essay om de kwijnende gemeenschap van religieuzen een hart onder de riem te steken. “Jullie lijken wel gek, om in deze moderne tijden volop mogelijkheden voor zelfontplooiing te kiezen voor een leven in gehoorzaamheid en van gedwongen armoede, celibaat en gemeenschap. Maar dat wereldvreemde is precies je kracht. Blijf lekker gek, zorg dat de vlam van de dwaasheid niet dooft,” is zijn montere boodschap voor de premonstratenzers. Want alleen zo blijf je getuigen van de Koning der dwazen, Christus zelf.

Dus in plaats van een kloek gedenkboek, waarin de geschiedenis van de orde wordt verteld en de hoogte- en dieptepunten worden gememoreerd, een lekker kort en dwars pleidooi. Bosman maakt een snel rondje langs de vele dwazen in Bijbel (de profeten, Jezus) en traditie. Van een profeet die met een hoer moet trouwen (Hosea) of een collega die zijn eten moet koken op koeienstront (Ezechiël) tot een koning die op een ezel rijdt. “Jezus is de anti-koning, of beter nog, de omgekeerde koning, een man verkleed als koning op een tweeduizend jaar oude carnavalszondag” (p. 70). Het carnaval is overigens nooit ver weg in dit vrolijke essay. Wat wil je ook bij een orde waarvan een van de belangrijkste wapenfeiten de kunst van het bierbrouwen is. Het gedrag van orthodoxe dwazen uit de na-Bijbelse traditie, als Basilius en de heiligen Simeon en Andreas is zo mogelijk nog meer bizar. Daar steken de ‘westerse’ religieuze dwazen als Franciscus (Gods jongleur) en Benedictus bleekjes bij af.

De ordestichter, Norbertus van Xanten, komt overigens niet voor in de bonte narrenstoet die Bosman schetst. Maar dat verhindert hem niet om de jubilerende norbertijnen de wijsheid van de dwazen als lichtend voorbeeld voor te houden:

“De religieuze gemeenschap laat zien dat er een ander soort leven nodig is. Een leven dat niet gericht is op economische groeimodellen, gelikte reclamecampagnes of winstmaximalisatie. De arme religieus steekt een beleefde doch duidelijke middelvinger op naar een maatschappij die elke relatie in geld wil uitdrukken omdat ze anders letterlijk niet meer in staat is ergens de waarde van te begrijpen. De religieus heeft daarom ook niets te verliezen (…) Hij is vrij, vrij om te zijn wie hij is” (p. 121).


Lekker puh.

Eerder verschenen op Bert Altena

Recensie door: Marijke Laurense
4/5

Uitdagend en lekker dwars essay over het kloosterleven

De schrijver

[Recensie] Frank Bosman (1978) werkt aan de faculteit katholieke theologie van de Universiteit van Tilburg, waar hij als ‘cultuurtheoloog’ speurt naar religieuze elementen in de hedendaagse cultuur. Daarbij beperkt hij zich niet tot de erkende, hoge ­literatuur en kunst. Ook in Harry Potter, Netflix-series en de wielersport vindt hij menig spoor van het christelijke verlossingsverhaal; zijn vorige boek, het Engelstalige Gaming and the Divine, is zelfs helemaal gewijd aan de theologie van videospellen. Bosman is niet alleen op papier actief, maar ook op radio en tv, in tweets, blogs en podcasts.

De thematiek

De eeuwige nar schreef Bosman als essay om de negenhonderdste verjaardag van de norbertijner kloosterorde te vieren. Hoewel? Valt er wel wat te vieren nu in het ene na het andere klooster het licht uitgaat? Is het niet eerder tijd voor een grafrede? Of een geïnspireerd plan om het tij te keren? Zinloze exercitie, vindt Bosman. We kunnen er ons beter bij neerleggen dat de secularisatie niet meer te stuiten is en dat mensen die ‘nog’ geloven, gewoon een beetje gek zijn. De enkeling die vandaag de dag nog besluit het klooster in te gaan, mag zelfs knettergek heten: wie vrij­willig afziet van het postmoderne recht op luxe, seks, autonomie en dwarsigheid, is volgens de hedendaagse heidense buitenwereld al helemaal niet goed bij het hoofd. Maar is dat treurig? Nee, want dat behoedt een christen voor hoogmoed. En, minstens zo belangrijk, het etiket ‘gek’ geeft ook vrijheid en ruimte voor sociale kritiek, zoals de hofnar indertijd de taak had om de koning te bespotten. En dat linkt Bosman enthousiast aan dat tijdens het carnaval in bijvoorbeeld Oeteldonk de maatschappelijke machtsverhoudingen opeens op hun kop worden gezet, net als in de Bergrede.

Opvallendste stelling

De christelijke geschiedenis blijkt een rijke traditie van heilige dwazen te kennen. Zo liep Jesaja drie jaar in de blote kont rond, sleepte Simeon van Emesa een dode hond achter zich aan en preekte Franciscus voor de vogeltjes – gedrag dat je toch al gauw toeschrijft aan wat we tegenwoordig op ons vriendelijkst ‘verwarde personen’ noemen. Ook Jezus (houd u vast) zou in wezen een clown geweest zijn: met zijn intocht (een ‘circusparade’) in Jeruzalem op de rug van een ezelin stak hij de draak met de autoriteiten, zo citeert Bosman de Amerikaanse theoloog Harvey Gallagher Cox. Bekend en herkenbaar is daarnaast natuurlijk het verhaal over hoe Jezus zelf wreed werd bespot, met de purperen mantel, de doornkroon en het bordje ‘INRI’ op het kruis. En schreef niet Paulus al “Wij zijn dwaas omwille van Christus”?

Mooiste zin

“Omarm het beeld dat de wereld van je heeft – dwaas, gek, clown, achterhaald, overwonnen, relict, relikwie. Omarm dat beeld en draai het om: het is niet je veroordeling, het is je roeping, treur er niet om, maar wees er juist blij mee.”

Redenen om dit boek niet te ­lezen

Een warmbloedig en panoramisch geloof is uiteraard prachtig, maar Bosman laat zich wel erg gemakkelijk inpakken door de commerciële reli-erotiek van Lady Gaga, hoe intelligent en oprecht katholiek het goede mens verder ook mag zijn. Te meer omdat hij, met de filosoof Alain de Botton, opmerkt dat de kerken nog de enige maatschap­pelijke instanties zijn die ook de ontwrichtende krachten van seks durven te benoemen.

Redenen om dit boek wel te ­lezen

Leuk extraatje: het hoofdstuk over nonnen en monniken uit de populaire cultuur, zowel als nar (denk aan Whoopi Goldberg in Sister Act), als in de rol van tiran, hysterica, detective en boef. Een smeuïg, speels en toch ook serieus essay. En prikkelend, uitdagend en lekker dwars. Want zo bij de postmoderne tijd is Bosman zelf uiteindelijk toch weer wel.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

Bij gelegenheid van het 900-jarig bestaan van de norbertijnerorde (2021) roept cultuurtheoloog Frank G. Bosman de religieuzen van vandaag op trouw te blijven aan hun bijzondere roeping: leven als dwaas omwille van Christus. Dat klinkt een beetje cru, maar veel mensen zien de keuze voor een religieus leven van gehoorzaamheid, armoede, celibaat en in gemeenschap als een bizarre. We verslijten religieuzen, stiekem, een beetje voor gek. Bosman roept hen op zich niet tegen dit vooroordeel te verzetten, maar het te omarmen: dwaasheid is hun roeping. Steeds opnieuw staan er ‘dwazen omwille van Christus’ op, in navolging van historische ‘narren’ zoals Jezus van Nazaret en Franciscus van Assisi. De vlam van de dwaasheid is nog altijd nodig om de gevestigde orde omver te werpen, niet met geweld of volksmennerij, maar door een leven te leiden dat radicaal ‘anders’ is.

Dr. Frank G. Bosman (1978) is cultuurtheoloog, verbonden aan de Tilburg School of Catholic Theology. Hij is een bekende mediapersoonlijkheid en auteur van tientallen boeken en bundels over religie, cultuur en samenleving. www.frankgbosman.nl.

Toon meer Toon minder
€ 14,50

Verwachte leverdatum: woensdag 08 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789089724229
Verschijningsdatum
april 2021
Druk
1
Aantal pagina's
96 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
700: Theologie algemeen
Thema's
  • Filosofie en religie
  • Religie en overtuigingen
  • Aspecten van religie
  • Religieus leven en gewoontes
Categorieën

Uitgever
Abdij Van Berne, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden