De zeven gehangenen

Auteur(s): Leonid Andrejev
Taal: Nederlands
0,25/5
2 recensies
De zeven gehangenen
De zeven gehangenen
De zeven gehangenen

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Gaëtan Regniers
5/5

De angst voor het onpeilbare raadsel

[Recensie] Heel af en toe, op een blauwe maandag, verschijnt er een boek dat al een leven achter de rug heeft maar dat – dankzij een welwillende uitgever, een enthousiaste vertaler of andere sympathisant – van onder het stof wordt gehaald. Nog zeldzamer is het wanneer dit boek niet louter een amechtig, literair gereanimeerd kleinood is dat niet geheel onterecht in de vergetelheid was geraakt, maar springlevend, intrigerend leesvoer dat een blijvende indruk nalaat.

Zo’n boek is De zeven gehangenen van Leonid Andrejev (1871-1919). Oorspronkelijk in het Russisch verschenen in 1908 en al in 1909 voor het eerst in het Nederlands vertaald. De laatste uitgave van de novelle dateert al van 1920, dus we kunnen echt wel spreken van een literaire wedergeboorte.

Het verhaal laat zich eenvoudig samenvatten. Vijf terroristen die een aanslag wilden plegen op een minister (anarchisten van dit genre waren in dit era een gesel voor de gevestigde machten in Europa) worden gevat, berecht en wachten in de cel op hun terechtstelling door ophanging, maar dat bleek al uit de titel. Ook in de cel: twee ‘ordinaire’ moordenaars die hetzelfde lot wacht. Zo flinterdun de plot, zo meesterlijk vertelt Andrejev het verhaal, met het talent van iemand die aan een enkele zin genoeg heeft om geloofwaardig een volledige scene te evoceren. Wanneer de terroristen voorgeleid worden, bijvoorbeeld:

“Alle vijf gedroegen zich kalm voor het terecht, zeer ernstig en overdacht: hun minachting voor de rechters was zo groot dat niemand behoefte had zijn lef te tonen met een overbodige glimlach of valse vrolijkheid.”

Of nog: “Ze waren zo rustig als nodig was om hun door de nakende dood versomberde ziel te beschutten tegen vijandige vreemde blikken.” (p.15)

Dat het de personages niet zo goed vergaat hoeft geen betoog. Wie op zoek is naar een ingenieuze plot krijgt bij Andrejev geen waar voor z’n geld, wie stilistisch verbluft wil worden krijgt zijn inzet drievoudig terug. Neem bijvoorbeeld de beschrijving van het transport van de gevangenen naar hun laatste halte.

“Af en toe leek het of ze op weg waren naar een feest; gek genoeg heeft bijna iedereen op weg naar de executie dat gevoeld; naast de droefheid en de verschrikking, verheugden ze zich vaag op dat bijzondere dat te gebeuren stond. De werkelijkheid laaft zich aan de waanzin en de dood verbindt zich met het leven op spookbeelden te scheppen.” (p.108)

Andrejev is een generatiegenoot van Maksim Gorki (ook al grotendeels vergeten) en kende in het Nederlands iets meer dan een eeuw geleden bescheiden succes. In eigen land werd zijn talent herkend, maar hij leidde een leven dat al bijna even tragisch verliep als veel van zijn personages. Andrejev steunde lange tijd het streven naar maatschappelijke verandering in Rusland, maar na de val van het autoritaire tsarisme distantieerde hij zich van de bolsjewieken (die net zo goed een schrikbewind vestigden). Hij emigreerde naar Finland waar hij in 1919 -amper 48 jaar oud- overleed.

In Jan Robert Braat vond de uitgever een vertaler met 40 jaar ervaring op de teller die als een kameleon opgaat in de tekst om daar ook in het Nederlands een stilistisch meesterwerkje uit te puren. De vertaling is dan ook van een zeldzaam hoog niveau en doet Andrejev alle eer aan.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub Van Alles

Recensie door: Marjon Nooij
5/5

In het aangezicht van de dood

[Recensie] De Rus Leonid Andrejev, geboren in 1871 en, na veel omzwervingen, overleden door suïcide in Finland in 1919, was een expressionistisch auteur. Hij schreef toneelstukken en korte verhalen. De zeven gehangenen kwam uit in 1908 en verscheen in 1909 in een Nederlandse krant als feuilleton, zoals toentertijd gebruikelijk was.

Honderd jaar na zijn dood is de novelle hertaald door Jan Robert Braat en opnieuw uitgegeven door Uitgeverij Thomas Rap. Het is tevens opgenomen in de Schwob-herfstactie van 2019.  

Het expressionisme in de eerste decennia van de twintigste eeuw uitte zich in de literatuur door het schrijven over het innerlijke en emotionele van de mens, zoals: gevoelens van angst, isolatie, hulpeloosheid en de dood. Deze kenmerken, samen met realisme en enige kenmerken uit het dadaïsme, zoals maatschappijkritiek, zijn duidelijk van toepassing op de thematiek in Andrejevs werk De zeven gehangenen.

Het eerste hoofdstuk zet een minister in het tsaristische Rusland centraal, over zijn naam of zijn politieke verantwoordelijkheden blijft de lezer in het ongewisse. Van het hoofd van zijn lijfwachten krijgt hij het alarmerende bericht dat er om één uur ’s middags een aanslag op zijn leven is beraamd door een groepje terroristische bommengooiers en hij krijgt het advies om met zijn gezin elders onder te duiken. Het zijn echter niet de bommen die hem zullen vellen, maar zijn angsten en nervositeit die zijn slechte gezondheid ondermijnen.

Vijf terroristen – drie mannen, twee vrouwen – worden opgepakt, voorgeleid en veroordeeld tot de doodstraf, die voltrokken zal worden door ophanging. Deze veroordeling horen ze ernstig, maar kalm en gelaten aan – met duidelijke minachting voor de arm der wet -, hoewel ze niet allemaal gevrijwaard zijn van doodsangst.

In ongeveer hetzelfde tijdsbestek krijgen een naïeve, ongeletterde gelegenheidsmoordenaar en een zelfingenomen beroepsmoordenaar/-dief ook de doodstraf door ophanging opgelegd.

De laatste dagen van hun leven brengen alle gedetineerden door in afzondering, elk in een aparte en mistroostige cel. Slechts twee van hen krijgen de gelegenheid aangeboden om bezoek te ontvangen om afscheid van te nemen. Maar waar de een afscheid neemt van liefdevolle ouders, krijgt de ander slechts bezoek van een droeve moeder vol verwijten, “zijn vader […] had geen zin gehad”.

Alle zeven gedetineerden krijgen van Andrejev in de kleine hoofdstukken een podium en beschrijft hij hoe ze individueel omgaan met de vaste wetenschap dat hun leven snel zal eindigen. Ieder van hen vecht op zijn eigen manier een strijd met zichzelf uit, ieder overgeleverd aan eigen hersenspinsels: vergoelijken om als betekenisloos mens een mooie martelaarsdood tegemoet te mogen gaan in de vaste veronderstelling onsterfelijk te zijn, ongeloof, primair reagerend, schaamte, bezinning, angst voor dat wat gaat komen, serene rust en doodsangst, om uiteindelijk tot het besef te komen van het onomkeerbare lot. 

Inderdaad, ze wachten op dezelfde onvermijdelijke strop, maar beleven het op een zeer individuele manier.

De novelle leest als een hedendaags verhaal en zou zo ook op kunnen gaan voor de hedendaagse gevangenen die in een dodencel wachten op… de dood. De wetenschap op welk moment je zult overlijden is beklemmender dan de wetenschap dat je ooit zult overlijden. Of je nu een hoge functie bekleedt, of als misdadiger in de kerker zit.

Hoe paradoxaal het ook is, de invoelende, beeldende en poëtische, haast barokke manier van schrijven, voorzien van krachtige metaforen en antoniemen, staat haaks op de inhoud van de beklemmende en zwaarmoedige strekking van het verhaal. Het gebruik van herhalingen maken de boodschap van de auteur nog sterker.

Het door Bert Natter geschreven nawoord geeft een fantastisch inkijkje in het leven, doen en laten van Andrejev.

Een briljant, adembenemend juweeltje van een klassieker.

Eerder verschenen op Metdeneusindeboeken

Samenvatting

In dit hartverscheurende verhaal worden de laatste dagen beschreven van

zeven gevangenen in het tsaristische Rusland die de doodstraf hebben gekregen:

vijf mislukte huurmoordenaars, een boerenknecht die zijn werkgever

vermoordde en een gewelddadige dief. Zeven mensen die in de rechtbank

hun vonnis aanhoren en in kleine kerkers hun laatste dagen slijten in

afwachting van het huiveringwekkende einde dat hen wacht.

Zelden komen menselijke emoties als angst, eenzaamheid en wanhoop zo

dichtbij. Het verhaal grijpt je bij de strot en laat je niet meer los. Andrejev

schreef met De zeven gehangenen een nog altijd levensechte novelle die je

door haar duistere schoonheid en onverbiddelijkheid onder de huid gaat

zitten.

Toon meer Toon minder
€ 19,99

Verwachte leverdatum: zaterdag 29 februari


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789400405073
Verschijningsdatum
september 2019
Druk
1
Aantal pagina's
128 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Thomas Rap

Vertaald door
Jan Robert Braat

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden