Bazarow stopt per 25 mei als boekverkoper, maar gaat door als boekenplatform. Lees hier het nieuwsbericht !

Sam en Henny

Een eeuw orthodox-joodse familiegeschiedenis

Auteur(s): Bart Wallet
Taal: Nederlands
0.2/5
1 recensie
Sam en Henny
Sam en Henny
Sam en Henny

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Piet Halma
4/5

Een eeuw orthodox-joodse familiegeschiedenis

[Recensie] Alles in het boek draait om Sam Eisenmann (1904) die op dertienjarige leeftijd te maken krijgt met het overlijden van zijn uit Duitsland naar Amsterdam verhuisde vader Gerson Eisenmann. Deze heeft zich behalve als succesvol zakenman ook gepositioneerd als spil in het orthodoxe leven van Amsterdam.

Grote indruk op de jonge Sam maakt de opperrabbijn van de Portugees-Israëlitische gemeente in Amsterdam, die zich tijdens de begrafenisplechtigheid rechtstreeks tot de jonge Sam richt en hem op het hart drukt de plaats van zijn vader in te nemen, vooral in het bewaken van het traditionele jodendom. Wallet laat daarbij in het hele boek steeds drie Hebreeuwse steekwoorden terugkomen: Tora, (de studie van de heilige teksten), Avoda (de eredienst) en Gemiloet chasodiem (de liefdadigheid).

Sam ontwikkelt zich tot een centraal figuur van orthodox Amsterdam. Hij laat zich niet onbetuigd in gesprekken met de meer liberale joden van zijn tijd, en verzet zich ook tegen al te opdringerige christelijke zendingsactiviteiten. Kosten nog moeite spaart hij om joodse kinderen uit de zendingsbewaarscholen weg te houden en sticht een joodse fröbelschool en eigen jeugdclubs.

Een eerste huwelijk met Annie Davids duurt maar kort vanwege haar snelle overlijden. Al snel daarna trouwt Sam met Henny Cohen, afkomstig uit een trotse Fries-joodse familie waar Stadsfries werd gesproken en sjabbatsliederen op Leeuwarder melodieën werden gezongen.

Het is deze Henny die samen met Sam de oorlog ingaat. Beiden overleven de oorlog op wonderbaarlijke wijze, inclusief de drie kinderen die ze inmiddels hebben gekregen. Wat zij samen meemaken is dankzij Wallet nu beschreven.

Onderduik
Vanwege enkele privileges lukt het de familie tot in 1943 uit handen van de Duitsers te blijven. Maar als ook hun leven bedreigd wordt, duiken ze onder in het Zuid-Limburgse Treebeek en Heerlen waar ze met hun kinderen (wel op verschillende plekken) onderdak krijgen bij katholieke en protestantse families.

Orthodoxe waarden blijven ze zoveel mogelijk trouw, maar de spijswetten zijn niet meer vol te houden. De kinderen blijven na de oorlog nog lang hun weesgegroetjes bidden en kruisjes slaan.

Het gezin Eisenmann behoort tot een uitzonderlijke categorie: alle gezinsleden hebben de oorlog overleefd. Hun gezin wordt een joods tehuis voor nogal wat overlevenden uit de concentratiekampen die bij de Nederlandse samenleving van die tijd geen gehoor vinden.

Voor de Tweede Wereldoorlog – halverwege het boek – aan bod komt is Wallet al teruggegaan naar eind negentiende eeuw waar de familie Eisenmann in het Duitse Frankfurt handelt in oud ijzer. Ook na afloop van de oorlog gaat het verhaal door. Door te kiezen voor dit langetermijnperspectief zijn de oorlogsjaren 1940-1945 ingebed in een langere periode, en hebben ook een uitwerking in de periode van de wederopbouw en daarna.

Het orthodoxe jodendom krijgt weer nieuwe impulsen mede dankzij Amerikaanse soldaten van joodse afkomst, die de familie bij de bevrijding van zuidelijk Nederland had leren kennen. De familie settelt zich en de zaak bloeit weer.

Ook politiek en cultureel blijft de familie geïnteresseerd. De radio- en tv-gids, zo beschrijft Wallet in een curieus detail, was aanvankelijk die van de AVRO, conform de liberale inslag van de familie Eisenman. Als de Evangelische Omroep opkomt kiest de familie voor de EO Visie – gids, want, zo luidt de korte toelichting, die is meer pro-Israël.

Naar Israël
Al snel trekt een al langer levende droom om deel uit te gaan maken van een zionistisch Israël. Het is vooral Henny die dit graag wil. Als Sam in 1976 op 72-jarige leeftijd in Amsterdam overlijdt, duurt het nog tot 1982 voordat Henny definitief verhuist.

Sam en Henny hebben dan in hun leven blijk gegeven dat, terwijl de omstandigheden veranderen, de studie van de Tora, de dienstbaarheid aan de joodse gemeenschap en de inzet voor liefdadigheid hen blijvend hebben gekarakteriseerd.

Eerder verschenen in het Friesch dagblad

Samenvatting

Aan de hand van het levensverhaal van het echtpaar Sam en Henny Eisenmann-Cohen reconstrueert Bart Wallet de orthodox-joodse geschiedenis van de twintigste eeuw. Het is een aaneenschakeling van liefdevolle, woelige en hartverscheurende gebeurtenissen. Wat er ook gebeurde in de afgelopen eeuw, met de Holocaust als absoluut dieptepunt en de oprichting van de staat Israël als hoogtepunt, Sam en Henny bleven zich wijden aan ‘de Joodsche zaak’. Wat dat inhield en waarom ze dat deden, blijkt uit deze soms ontroerende maar steeds fascinerende familiegeschiedenis.

Toon meer Toon minder
€ 22,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 31 mei


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789401918220
Verschijningsdatum
oktober 2021
Druk
1
Aantal pagina's
256 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
686: Moderne geschiedenis (1870-heden)
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Biografie en non-fictieproza
  • Biografie: algemeen
  • Biografie: historisch, politiek en militair
Categorieën

Auteur
Uitgever
Omniboek

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden