Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Middaguur

Auteur(s): Dörte Hansen
Taal: Nederlands
0,25/5
2 recensies
Middaguur
Middaguur
Middaguur

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Tea Lierop van
5/5

Van ongekende schoonheid

[Recensie] Wie genoten heeft van Het oude land, de eerste roman van Dörte Hansen, kan blindelings vertrouwen op een onvergetelijke leeservaring met Middaguur. De auteur weet precies de juiste toon te zetten voor het beschrijven van het wel en wee van een Duits dorp in verval. Deze neergang komt helemaal niet zo dramatisch over, de manier van beschrijven maakt in plaats van een elegie een mooi ingetogen vertelling. Door het verhaal subtiel weer te geven krijgt het verhaal een enorme lading; kleine brokjes worden toegeworpen, net zolang tot de onderlinge verhoudingen van de dorpsbewoners duidelijk worden. De dorpelingen zijn veelal geworteld in de streek. Het fictieve Noord-Friese Brinkebüll is een dorp dat vroeger alles had wat de mensen nodig hadden. Er was een school, een kerk, een kruidenier en mooie kastanjebomen gaven schaduw in de warme zomers.

De titel Middaguur verwijst naar de rusttijd tussen de middag. De tijd die de boeren – die voor dag en dauw hun koeien melken – gebruiken om bij te komen van hun noeste arbeid.

“Niemand kon zo zachtjes eten en geruisloos de trap opsluipen als kinderen die in Noord-Friesland waren opgegroeid. Als er daar iets voor de mensen heilig was, dan was het hun middagrust.”

Plotseling halverwege de jaren ’60 moet alles anders. Kleinschalig maakt plaats voor grootschalig en daarmee verdwijnen oeroude gebruiken zoals het heilige middaguur.
Meester Steensen is tevens heemkundige, zijn visie op de vernieuwing is niet mis te verstaan:

“De bouwlanden herverkavelen alsof het vergissingen waren. De oude velden, beken, zandpaadjes corrigeren en normaliseren, asfaltwegen door de oude sandrs walsen, zwerfstenen opzijschuiven die hier al sinds de Saale-ijstijd gelegen hadden. Zweeds graniet! Je moest een gletsjer zijn om dat te mogen! Ze hadden er het recht niet toe. Die lomperiken schaafden met brute kracht over het morenelandschap en wisten niet eens wat ze deden, geen enkel verstand! Met zijn rugzak vol stenen stond hij tussen diepladers en zware walsen, dorpsmeester Steensen, heemkundige, lid van het Genootschap voor Glaciale sedimentologie, en hij slingerde zijn woedende protest naar de gravende barbaren toe.”

Centraal in het boek staat het dorp zelf met daarin gevestigd het café van Sönke en Ella Feddersen, de plaats waar de bewoners elkaar ontmoeten. Hier worden tradities strikt nageleefd. Ook wanneer je niet zoveel verdient kan er toch een bruiloftsfeest gegeven worden, de uitbaters sjoemelen dan met de prijzen door de rijken gewoon wat hoger aan te slaan. Zo deden ze dat, solidariteit zonder er een woord over te reppen, de welgestelden merkten het toch niet. Van dochter Marret kun je niet helemaal op aan, haar taken in het café worden vaak maar half uitgevoerd, liever loopt ze te zingen en te zwerven over de velden.

Het dorp kent vele geheimen, niet alles wordt verteld, maar er zijn wel vermoedens. Ingwer is één van de buitenbeentjes. Meester Steensen heeft dat al snel door, het schooltje heeft één klas en Steensen weet precies wat voor vlees hij in de kuip heeft, vlot dirigeert hij elk kind in één van de drie groepen. Ingwer zal doorleren, tot groot verdriet van Sönke, die hem graag als zijn opvolger ziet als uitbater. Hoe de verhoudingen precies liggen laat ik aan de lezer, niet alles mag prijsgegeven worden. Ingwer vertrekt Kiel waar hij archeoloog wordt en in een schilderachtige woongroep huist. Prachtig beschreven wordt zijn innerlijke leven – afwisselend dromerig en realistisch weet hij zich staande te houden en komt  uiteindelijk tot inzicht. Het oude dorp met zijn gewoontes was misschien zo slecht nog niet.

En passant wordt verteld over het oorlogsverleden van Sönke. Zonder al te veel gruwelijke details wordt duidelijk wat hij gedaan heeft en ook wat zijn reactie op zijn daden is. Een kwestie van schuld en boete, net zolang tot er voldoende geboet is. Parallel aan zijn schuld loopt het schuldgevoel van Ingwer, terugblikkend voelt ook hij zich geroepen om boete te doen.

Opvallend zijn de namen van de hoofdstukken, ze dragen allemaal de naam van een lied dat past bij het hoofdstuk. Veel schlagers, favoriet in het café, maar ook Engelstalige songs zoals Old man, look at my life en The Times They Are a – Changing. Het gebruik van onvertaalde platduitse zinnen en uitdrukkingen geven het boek een bijzondere sfeer en brengt de personages tot leven. Verder worden er veel vogels genoemd ze horen bij het ritme van de seizoenen, maar ook bij het veranderen van het landschap. Zwaluwen blijven op een gegeven moment weg omdat er geen nesten meer te metselen zijn, modder verdwijnt, alles wordt geasfalteerd en er wordt strak en efficiënt gebouwd. 

Voor wie houdt van een roman waarin personages naturel geportretteerd worden, humor en zelfreflectie niet ontbreken en vraagtekens gezet worden bij zogenaamde vooruitgang, kan in deze roman zijn hart ophalen.

Eerder verschenen op Metdeneusindeboeken

Recensie door: Nathalie Brouwers
5/5

De Ünnergang of gewoon de moderniteit?

[Recensie] Dörte Hansen (1964) werd geboren in het Duitse Noord-Friesland aan de grens met Denemarken. Dat kan je merken aan de namen en het Platduits uit haar tweede roman Middaguur, waar dat laatste gelukkig niet uit is weg gerecenseerd. Ze studeerde taal-en letterkunde in de Universiteit van Kiel, promoveerde in Hamburg, werkte als journaliste en brak in 2015 door met haar gelauwerde succesvolle roman Het oude land.

Middaguur mag zeker hetzelfde succes ten deel vallen. Op een sfeervolle en ontroerende manier beschrijft Hansen in deze roman hoe dr. Ingwer Feddersen, opgraver van de prehistorie en universiteitsdocent archeologie in Kiel, terugkeert naar het Noord-Friese dorp van zijn afkomst, Brinkebüll, waar hij gedurende een sabbatjaar voor zijn grootouders gaat zorgen die hem vroeger opvoedden als hun eigen zoon, en omdat dat oude ‘Noordzeeland’ aan hem trekt, hij zijn afkomst terug wil ‘voelen’. Marret was zijn moeder die alleen maar kort in zijn verleden voorkomt en die zelf eigenlijk nog een kind was toen ze zonder enig besef en in haar eigen wolk van dromen en naïviteit beviel van haar enige zoon.

Het is tegelijkertijd een ‘Gesellschaftsroman’, een verhaal over een klein boerendorp waar nog veel en hard handenwerk werd verricht, en dat in de loop der tijden wordt herverkaveld en gemoderniseerd en vele kleine boeren er daardoor het bijltje bij neerleggen. Het verhaal van Ingwer in het heden die terug naar Brinkebüll is gekomen en in Kiel in een soort commune samenwoont met 2 andere huisgenoten, loopt als een draad doorheen de scènes uit dat idyllische verleden en geeft hetzelfde romantische beeld weer als dat verloren gegane dorpsleven, iets wat ook nooit met de realiteit overeenkwam en niet kan blijven duren. Door zijn wortels terug op te zoeken probeert hij vaste grond onder zijn voeten te krijgen, en van daaruit een eigen leven op te bouwen op de drempel van zijn 50ste verjaardag.

Grootmoeder Ella is beginnen dementeren en hoewel grootvader Sönke nog steeds probeert stand te houden, heeft hij toch dagelijks hulp nodig. De emoties die Ingwer voelt ten opzichte van deze twee oude mensen die nu op hem rekenen, roepen een bijna beklemmende ervaring op en zijn enorm aangrijpend. Hij verzorgt hen en staat in voor hun oude café-pension waarin vroeger alle dorpsfeesten plaats vonden en dat de verhalen van het verloren gegane dorp met zich meedraagt. Het boek is een schildering van het verleden: de dorpsonderwijzer, de kruideniersvrouw, de boer die cowboy werd, enkele kinderen die uit de band springen: allemaal worden ze levendig en kleurrijk naar voor gebracht. De beelden die Hansen oproept uit zowel het verleden als het heden zijn levensecht, soms ruw en onbehouwen, en altijd meeslepend:

“In de verste verte geen schoonheid. Alleen kaal land, het zag er afgeleefd en afgebeuld uit. Een land dat je met een leugentje om bestwil zou willen troosten, waar je je hand op de grond zou willen leggen: het komt goed. Het komt allemaal weer goed. Het paaien met de mooie dagen, als de hemel zonder stenen was, windstille dagen.”

Op het platteland wordt het verleden ingehaald, terwijl er net Berlijners en andere stadsbewoners op zoek gaan naar oorspronkelijkheid en het ‘echte leven’. De rollen worden omgedraaid. Dat de landerijen herverdeeld en rechtgetrokken worden, en zo gemakkelijker te bebouwen en onderhouden zijn, maakt het zware boerenleven makkelijker en comfortabeler. Tegelijkertijd moeten de grote boeren die overblijven, schulden aangaan om zich de nieuwste machines aan te schaffen. De moderniteit is een tweesnijdend zwaard. De vrouwen leren rijden en gaan winkelen in de supermarkt in de dichtstbij zijnde stad, de lokale kruidenierszaak moet sluiten. Nieuwe inwoners en gewoonten doen hun intrede.

Zachtjesaan lonkt er voor Ingwer aan de einder een nieuwe weg. Hansen is een auteur die prachtige zinnen construeert en een meanderend, meeslepend verhaal kan vertellen. Vertaalster Lucienne Pruijs deed uitstekend werk door deze roman in mooi Nederlands om te zetten, maar tegelijkertijd enkele oude klanken en zo de ouderwetse sfeer van het ruige Noord-Friese platteland heeft weten te bewaren. Wat een heerlijk boek met veel diepgang en zeggingskracht heeft opgeleverd!

Eerder verschenen op Hebban

Samenvatting

★★★★★ NRC Handelsblad

Een schitterende, ontroerende roman over het einde van een boerendorp, over verlies, over afscheid en over een nieuw begin.

De wolken hangen dreigend boven café-pension Feddersen als zoon Ingwer terugkeert naar zijn geboortedorp. Hij heeft iets goed te maken. Grootmoeder Ella begint langzaam maar zeker haar verstand te verliezen, grootvader Sönke houdt koppig stand in zijn oude dorpskroeg. Diens beste tijd ligt al lang en breed achter hem, en dat geldt ook voor de rest van de dorpsbewoners.

Wanneer is de teloorgang van het dorp begonnen? In de jaren zeventig, toen na de verkaveling eerst de hagen en vervolgens de vogels verdwenen? Toen de grote boerderijen groeiden en de kleintjes stierven? Of toen Ingwer naar Kiel ging om te studeren en zijn oude grootvader met het café-pension liet zitten?

Over Middaguur

‘Opnieuw een prachtige roman over een landschap met littekens’ – ★★★★ AD

‘Een waardig vervolg op haar debuut, waarin ze de Brinkebüllse gemeenschap een gelaagde stem geeft, en opnieuw een waardig beeld neerzet van een dorp dat weerstand biedt aan de vaart van alledag.’ – ★★★★★ NRC Handelsblad

‘Een Europees narratief, prachtig beschreven’ – Der Spiegel

‘Zo indringend worden boeken zelden’ – Allgemeine

Toon meer Toon minder
€ 21,99

Verwachte leverdatum: zaterdag 26 juni


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789402702613
Verschijningsdatum
april 2019
Druk
1
Aantal pagina's
304 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: algemeen en literair
Categorieën

Auteur
Uitgever
HarperCollins

Vertaald door
Lucienne Pruijs

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden