Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Het laatste kind

Auteur(s): Philippe Besson
Taal: Nederlands
0.15/5
3 recensies
Het laatste kind
Het laatste kind

Recensie

Aantal recensies: 3

Recensie door: Jan Koster

Doembeeld van een leeg nest

[Recensie] Zo’n doe maar gewoon dat is al gek genoeg type. Maandag wasdag, woensdag gehaktdag, zaagmans, spruitjeslucht, op vakantie met een auto volgeladen met van alles want je weet maar nooit. Doe je voorzichtig knul, kijk goed uit met oversteken, glaasje melk voor je gaat slapen, zal ik je instoppen? Zo’n moeder is Anne-Marie, de hoofdpersoon uit Het laatste kind van Philippe Besson.

Goed, het is een beetje zwaar aangezet. Met zorgzaamheid is natuurlijk niets mis, een beetje opvoeding hoort erbij maar het moet niet doorslaan. En dat doet de moeder van de vierentwintigjarige Théo wel. De twee oudste kinderen hebben al langer geleden het ouderlijk huis verlaten, nu is het nakomertje Théo aan de beurt. De in zichzelf gekeerde vader, Patrick, en moeder Anne-Marie helpen met verhuizen, natuurlijk. En hoewel het maar op een half uurtje rijden is voelt het voor haar als het andere einde van de wereld.

Als de spullen eenmaal zijn overgebracht is het vooral Anne-Marie die het onvermijdelijke zo lang mogelijk wil uitstellen. Tegen de gewoonte in een lunch, nog veel ongebruikelijker is de koffie erna, alles om maar te rekken. En dat terwijl ze wordt geplaagd door zorgen. Zal hij wel goed schoonmaken, zijn bed verschonen, zijn sokken keurig per paar opbergen?

Het is een sterk uitgewerkt verhaal over een moeder die huizenhoog opziet tegen het lege nest.

Want Anne-Marie is moeder, alleen maar moeder. Dat is zij geworden op jonge leeftijd en sindsdien heeft zij zich daar volop op gestort. Andere zaken die een leven betekenis of inhoud kunnen geven kent zij niet of interesseren haar niet. De rest van haar leven zal één lange leegte zijn en dat is een deprimerend vooruitzicht.

Het laatste kind is een boek vol weemoed. Het druipt er vanaf bij de hoofdpersoon die niets liever zou willen dan de klok terugdraaien. Besson heeft het karakter Anne-Marie sterk uitgewerkt. Meestal leef je in haar hoofd, af en toe is er iets wat op een gesprek lijkt maar dan merk je vooral haar bekrompenheid. Sterker nog, Anne-Marie is eigenlijk een ongelooflijke bemoeizieke zeur, een moeder die altijd maar over je schouder meekijkt! Verschrikkelijk moet dat zijn. Ze is ook iemand die tegelijk afschuw en medelijden wekt, omdat zij ook maar is wie zij is.
Maar toch: eigenlijk begrijp je niet dat ook Théo niet al veel eerder is vertrokken en tot zijn vierentwintigste heeft gewacht.

Het laatste kind is tot vlak voor het einde een sterk boek. Het iets te melodramatische einde had van mij niet gehoeven, maar er zullen ongetwijfeld genoeg lezers zijn die er anders over denken. Hoe dan ook was dit een prettige kennismaking met Philippe Besson.

Eerder verschenen op JKleest

Recensie door: Bettina Grissen

De laatste dag in het ouderlijk huis

[Recensie] Het is de laatste dag. De laatste dag dat Théo thuis woont, de laatste keer dat zijn moeder ontbijt voor hem zal maken, de laatste dag dat ze hem vermanend kan toespreken dat hij moet opschieten en de laatste dag dat hij onder het gezag van zijn ouders valt. 

Dit is de dag dat Théo op kamers in de stad gaat wonen. Hij zal voortaan zelf moeten opruimen, boodschappen moeten doen en voor zichzelf moeten zorgen. Hij zal afspraken hebben en vrienden maken waar zijn ouders geen weet van hebben en een leven leiden waar zijn ouders geen deel meer vanuit maken. 

Dit is de dag dat Patrick en Anne-Marie hun zoon zullen helpen verhuizen, de dozen langs de smalle trap naar boven zullen sjouwen om daarna afscheid te nemen en zonder Théo weer naar huis te gaan. 

Voor zijn moeder Anne-Marie is dit moeilijk te verteren, het idee dat haar jongste nu ook het huis uit gaat en dat haar rol als moeder daarmee is uitgespeeld, is een aanslag op haar emoties. Bij de twee oudsten was het geen probleem, maar nu bij de jongste is het een definitieve verandering. Voortaan is het huis leeg en bestaat het gezin uit haar en haar man.

Het is niet dat ze ongelukkig is met haar man, op zijn niet demonstratieve manier houdt hij van haar en hun huwelijk is na dertig jaar nog altijd goed te noemen. Maar veel passie is er nooit geweest en in dertig jaar is er ook wel wat veranderd.

“Hij gaat meteen aan tafel zitten, zonder zijn vrouw een zoen te geven, zelfs zonder goedemorgen te brommen. Vroeger, eerder in hun leven, gaf hij haar elke ochtend een korte kus op de mond, dat was hun moment, maar de kussen zijn minder geworden en tenslotte gestopt, ze zou niet eens meer kunnen zeggen wanneer. Het ‘goedemorgen’ is ook verdwenen. Patrick zegt: we slapen in hetzelfde bed, we leven onder hetzelfde dak, wat heb je eraan om elkaar goedemorgen te wensen, kun je me dat uitleggen?”

Théo is blij met de hulp van zijn ouders en heeft heus begrip voor het verdriet van zijn moeder, maar tegelijkertijd kan hij niet wachten tot hij zijn eigen leven kan beginnen en Anne-Marie zal eraan moeten wennen dat Théo echt niet elk weekend thuis zal komen, hoewel ze een paar pogingen doet om dit wel voor elkaar te krijgen. Loslaten is zo lastig.

“En vooral is hij van plan om zelf zijn weg te vinden in zijn nieuwe stad, in zijn nieuwe leven, hij gaat dus niet om de haverklap naar zijn ouderlijk huis terug, temeer omdat ze daar dan meteen aan gewend raken. Hij verdenkt zijn moeder er trouwens van dat ze deze discussie alleen maar is begonnen om precies vast te stellen hoe vaak hij naar huis zal komen. Ze hebben het er nooit over gehad, ook al brandde het op haar lippen, dat was te zien, en nu wil ze het weten.”

Het laatste kind is opnieuw een prachtige roman van Philippe Besson. Wat kan deze schrijver mooi en fijngevoelig situaties en personen beschrijven. Het zou zo gemakkelijk zijn om van Théo een ondankbare jongen te maken, Patrick een gevoelloze kerel of Anne-Marie volkomen belachelijk in haar verdriet. Maar Philippe Besson houdt van zijn personages en heeft mededogen met hen en geeft hen lagen en nuances mee, die soms in een paar zinnen duidelijk worden.

Anne-Marie weet dat ze haar kind los moet laten, ze weet dat het feit dat Theó op kamers gaat ook betekent dat ze hem goed hebben opgevoed en dat hij daartoe in staat is. Maar weten is iets anders dan voelen en het voelt nog helemaal niet als iets positiefs. Het voelt als leegte en wanhoop en de goedbedoelde adviezen en dooddoeners van haar man of haar vriendin helpen absoluut niet.

“Ze denkt; ik heb niet gezien dat hij groot was geworden. Nee, ze heeft niet gezien dat hij veranderde, dat hij haar ging ontglippen, dat het niet anders kon. Niet dat ze het niet wilde zien, haar verblinding was niet bewust, ze had er niet toe besloten, het gebeurde, dat is alles. En toen ze het zich realiseerde, was het te laat.”

Het laatste kind speelt zich af in één dag en is daarmee een klein verhaal. Maar dankzij de schrijver die Philippe Besson is, is het tegelijkertijd grootste literatuur.

Eerder verschenen op Frankrijkboeken

Recensie door: Nico Voskamp
3/5

Hoe verwerk je het afscheid van een kind?

[Recensie] Het citaat van Marguerite Duras waar Het laatste kind mee begint, verwoordt het goed:

“Het huis, dat is het gezinshuis, dat dient om er de kinderen en de mannen in op te bergen, om ze op een voor hen geschikte plek te houden, om te voorkomen dat ze ontsporen, hen af te leiden van hun oeroude neiging om het avontuur te zoeken, ervandoor te gaan.”

Philippe Besson is een succesvolle Franse schrijver. Hij schreef meer dan 20 boeken, maakte daarnaast scenario’s, was literatuurcriticus op tv en schreef voor een Franse krant. Nadat zijn eerste twee boeken goed verkochten, nam hij het besluit fulltime schrijver te worden.

Met dit boek zet Besson bekwaam een emotionele periode in het leven van een doorsnee gezin neer. Martine Woudt vertaalt het Frans net zo bekwaam in modern, plezierig leesbaar Nederlands.

Het laatste kind gaat het huis verlaten: Theo gaat op zichzelf wonen. Dat zat er natuurlijk wel, ooit, aan te komen, maar nu het daadwerkelijk gebeurt realiseren de ouders zich dat ze nu alleen met z’n tweeën overblijven. Dat besef komt hard aan.

De eerste scène kan zo verfilmd worden: Anne-Marie roostert wat sneetjes brood en laat de koffie doorlopen, terwijl haar man Patrick onder de douche staat. Als ze zich omdraait, staat zoon Theo er. In korte broek, wilde haren, slaaphemd. Onmiddellijk overvallen haar herinneringen aan alle voorgaande ochtenden met haar zoon: dat hij naar school moest, uit kon slapen, de ochtenden met het licht aan, dat hij ziek was of met een ochtendhumeur. Dat is vanaf vandaag voorbij.

De gemengde emoties die het afscheid bij de ouders teweegbrengt komen in korte, heldere zinnen aan de oppervlakte. De vader kan slecht met die emoties omgaan maar stopt ze weg. De moeder heeft het zwaarder: in haar chaotische hoofd cirkelen zorgen en myriaden problemen waar de arme jongen mee te maken krijgt – wat weet hij nou van wonen op zichzelf, in een vreemde stad nota bene, en eet hij wel goed? In een prachtige associatieve stijl, een ‘stream of conciousness’, laat Besson die constante stroom bij mama neerdwarrelende gedachten over zorgen, mogelijke rampen en fatale voorvallen, tot leven komen.

Ook mooi contrasterend beleven we de onverschilligheid van de zoon, die botst met de bezorgde monologue interieurs in het moederbrein. Mama weet het niet meer: wat moet ze nu met haar leven? Papa lijkt het niet te raken, maar na de verhuizing duikt hij toch de garage in en gaat net een beetje te hardhandig aan een metalen ding klussen.

Besson houdt de regie strak in handen, totaan het eind. Daar wordt subtiel, in een paar zinnen de gemoedstoestand van de overgeblevenen geschetst:

“Ze vraagt: ‘Heb je hulp nodig?’ De vraag is retorisch en alleen uit beleefdheid, want Anne-Marie zou niet weten waarbij ze van enig nut zou kunnen zijn, maar het zijn de dingen die je zegt in goed gezelschap, wanneer je de ander in zijn inspanningen wilt steunen, ook al beschik je niet echt over de benodigde deskundigheid. Die impuls zit erachter. Die gewoonte.

Hij zegt: ‘Ik red me wel, dank je.’ Het antwoord was voorspelbaar en is een soort Pavlov reactie …

Gewoonlijk zou Anne-Marie geen enkele aandacht aan hun gesprekje schenken, maar nu vraagt ze zich af of hun gezamenlijke leven – onder meer – uit stoplappen en pavlov­reacties bestaat.”

Of en hoe de echtelieden hieruit komen blijft als een vurig vraagteken hangen boven dit wonderschone, lichtvoetige en tegelijk zwaarhartige juweeltje. Chapeau!

Ook verschenen op Nico’s recensies en Tiktok

Samenvatting

Anne-Marie neemt afscheid van haar jongste zoon, Theo. Hij gaat studeren, en na zijn vertrek zullen al haar drie kinderen het huis uit zijn. Het laatste kind is het verslag van de zondag waarop Theo naar een eigen appartement vertrekt. Anne-Marie helpt haar zoon met de verhuizing en merkt dat ze zijn afscheid bijna niet aankan. Ze zegt tegen zichzelf dat ze zich niet moet aanstellen, maar de kleinste handelingen duizelen haar. Het vooruitzicht van een leven zonder Theo is bijna onvoorstelbaar. Het laatste kind is een gevoelig en bijzonder portret van een

vrouw op een kantelpunt in haar leven.

Toon meer Toon minder
€ 20,99

Verwachte leverdatum: donderdag 09 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789403132211
Verschijningsdatum
juli 2021
Druk
1
Aantal pagina's
160 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Uitgever
Bezige Bij b.v., Uitgeverij De

Vertaald door
Martine Woudt

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden