Voor 23:00 besteld, overmorgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Steven!

Auteur(s): Rene Huigen
Taal: Nederlands
1 recensie
Steven!
Steven!

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Rob Schouten

Terug van weggeweest

[Recensie] René Huigens Steven! is een voor de Nederlandse poëzie van dit moment ongebruikelijk project, een gedicht begonnen in 2005 en nu met het zojuist verschenen derde deel pas voltooid, 200 pagina’s lang, langer dan Awater of Het uur U van Nijhoff, en ook dan, om maar iets te noemen, Karel ende Elegast. Het ‘epos’ rond Steven heeft twee peetvaders, Pessoa en Byron. De figuur Steven heeft Huigen ontleend aan de Steven uit Pessoa’s beroemdste gedicht Tabacaria, alwaar hij, schijnbaar zonder geestelijke ballast, de tabakswinkel betreedt: “het is Steven zonder metafysica”. Maar de voorgeschiedenis van deze Steven, met wie we aan het slot van Huigens gedicht eindelijk in Pessoa’s tabakswinkel aankomen, is niks gewoontjes, maar vooral Byronesk, vol ontmoetingen met vreemde creaturen en omstandigheden, een louteringstocht, een reis door de geest, op zoek naar de diepte van zijn ziel.

Huigen beschrijft dus de veronderstelde wortels van deze ‘Steven zonder metafysica’ en hij doet dat op een classicistische wijze, met zelfs een muze die hem oproept en allerlei figuren die hem het juiste of juist het verkeerde pad proberen te wijzen. 

In het derde deel lezen we dan over Stevens thuiskomst na zijn geestelijke hellevaart. Dat ziet er aanvankelijk vrij gunstig uit. Hij bezingt de nieuwe ochtend en de zonsopgang, vol inzichten over wie hij eigenlijk is, en dat is niet de zoeker, de zwerver, de mentale Odysseus uit de vorige gedichten:

“Niet hij was dat, maar de vreemdeling
Die hij voor zichzelf geworden bleek te zijn.
Kennis moest hij vergaren over wie hij
Werk’lijk was. Dat was zijn opdracht, om ontbloot
Van nieuwe gedachten te leren
Aanvaarden wie hij was.”

Maar hij ís er nog niet. Op weg naar de tabakswinkel, waar hij als de onmetafysische Steven zal arriveren, komen er nog twee straatfiguren hem lastigvallen. Net als in de voorgaande delen wordt Steven beproefd, de zwerver verwijt hem er een luxe-ideaal om na te houden, hypocriet te zijn, te “sjouwen met de baksteen van / Anderen hun versteende werkelijkheid”, de onbekende man (misschien Stevens spiegelbeeld?) zet hem op zijn plaats:

“Wie denkt u wel dat u bent, meneertje,
Bent u het niet beu te doen alsof u
Wat voorstelt? Wat verbeeldt u zich wel, uzelf
Zo te kijk te zetten, te etaleren,
Terwijl u helemaal niets te zeggen hebt.”

In zekere zin zet Huigen hier de ambitieuze, pretentieuze schrijver neer, de narcist die zichzelf belangrijk genoeg vindt om over te schrijven, afgezet tegen een onverschillige, smalende wereld. Ik proef er ook de tweestrijd in, die in de borst van de voormalige Maximaal Huigen moet woeden: zich afzetten tegen de hoge, verheven poëzie en er tegelijkertijd door aangetrokken worden, mee willen doen.

Wie het hele Steven!-project, nu het af is, overziet, ziet een almaar dubbende hoofdpersoon, nu eens vol zelfvertrouwen dan weer verscheurd door hem door de buitenwereld aangereikte twijfels. De uitslag lijkt me voorlopig een soort stoïcijnse houding, verwoord in de slotregels “En zo / Kwam aan Stevens tocht een einde en kreeg / Zonder hoop of ideaal ’t universum / Zijn vertrouwde vorm z’n vertrouwde vorm weer.” Maar de herhaling van die vertrouwde vorm doet me toch weer aarzelen, want is die herhaling niet een uiting van onzekerheid, is het niet een voorlopige uitslag en zal Steven binnenkort weer gaan lijden aan zijn metafysische bespiegelingen?

René Huigen heeft met zijn Pessoaanse Stevenfiguur een mens, meer specifiek een dichter van deze tijd neergezet, iemand die zijn goddelijke en bovenaardse zekerheden is kwijtgeraakt maar er nog altijd vergeefs naar zoekt. Een hedendaagse protagonist maar vormgegeven op een ouderwetse manier, in de trant van Dante, Milton, William Blake, Byron, Nijhoff, als om aan te geven dat het hier om tijdloze menselijke obsessies gaat.

Een bijzondere bijwerking van zijn gedicht is trouwens dat je Tabacaria van Pessoa anders gaat lezen. De hoofdpersoon die ‘Steven zonder metafysica’ observeert, is bij Pessoa de tobber die zich laaft aan de onschuldige, realistische Steven maar na Huigens gedicht realiseer je je dat deze Steven, dat schijnbaar eenvoudige icoon van helderheid, ook een hele weg vol statiën heeft afgelegd. Schijn bedriegt kortom. De zoektocht naar waarheid is niet een privilege van de dichter maar een hebbelijkheid van iedereen.

Steven is het meest uitgesproken voorbeeld van de invloed die de Portugese dichter Pessoa, sinds de vertaling van zijn werk in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw door August Willemsen, op de Nederlandse poëzie heeft uitgeoefend. Je zou kunnen zeggen dat sinds Pessoa’s nu eens laconieke dan weer vurige werk de zoektocht naar de waarde van het leven weer op het dichterlijke programma staat. En dan te bedenken dat Pessoa een dichter van een eeuw geleden is, uit een andere cultuur. Dat demonstreert dat de dichterlijke drift, de furor poeticus, de ‘orewoet’ of hoe je het ook wilt noemen, in feite tijdloos is, hoe verschillend ze er ook uit ziet. De dichter zoekt, en vindt niet. Het is niet anders.

Eerder verschenen op Poëzieclub

Samenvatting

Voor de derde keer maakt Steven zijn opwachting in de poëzie

van René Huigen. Via dit personage, geïnspireerd op de figuur

uit het gedicht ‘Sigarenwinkel’ van Pessoa’s alter ego Álvaro de

Campos, wordt de lezer meegenomen op een queeste die net zo

avontuurlijk is als sensitief, geestig en filosofisch.

In 2005 verscheen hij voor het eerst ten tonele in het werk van

René Huigen. Toen bracht hij Steven naar de plek waar hij hem

bij zijn voorganger had gevonden, in de deuropening van de

tabacaria. In het tweede canto uit 2013 liet René Huigen hem de

geheimzinnige man ontmoeten die aan het slot van de eerste

zang vanachter het raam van diens woning naar hem zwaaide.

Was deze man werkelijk zijn vader?

Nu in het laatste deel, dat samen met de voorafgaande delen in

een gebonden editie verschijnt, gaat Steven op zoek naar de

vreemdeling die hij voor zichzelf geworden zou zijn. Lukt het

hem deze onbereikbare Ander te vinden? Hij oordeelt niet,

interpreteert

niet, neemt slechts waar en steeds blijft de brede

tragische onderstroom voelbaar die het gedicht een louterende

diepgang geeft. Wat Steven uiteindelijk wordt geopenbaard zal

een helder licht over de wereld leggen.

Toon meer Toon minder
€ 27,50

Verwachte leverdatum: donderdag 09 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
ISBN
9789403148304
Verschijningsdatum
januari 2019
Druk
1
Aantal pagina's
200 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
306: Poezie
Thema's
  • Biografie, literatuur en literatuurstudies
  • Poëzie
Categorieën

Auteur
Uitgever
Bezige Bij b.v., Uitgeverij De

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden