Lied van de tijd

Op zoek naar Doggerland

Auteur(s): Julia Blackburn
Taal: Nederlands
0,1625/5
2 recensies
Lied van de tijd
Lied van de tijd
Lied van de tijd

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Mik Vaes
3/5

Op zoek naar Doggerland

[Recensie] Doggerland is het gebied tussen Engeland en het Europese vasteland (Nederland, Duitsland, Denemarken) dat tijdens de ijstijden als gevolg van de lagere zeespiegel droogviel. Tijdens de laatste ijstijden kwamen er talloze dieren en ook mensen in dit gebied voor. Het land werd niet alleen gebruikt als landbrug tussen hier en daar maar ook als min of meer permanente verblijfplaats waar mensen voor langere tijden woonden. Er waren blijkbaar, ondanks de kou van niet zo heel verafgelegen ijsmassa’s, genoeg redenen voor. Er was voldoende voedsel en beschutting. De bewoners waren jager-verzamelaars die genoeg plantaardig voedsel konden vinden, en daarnaast op wild; vogels, paarden, edelherten en mammoeten jaagden. Ze vingen vis in de vele plassen, meren en rivieren.

Het was een heuvelig landschap dat doorsneden werd door rivieren die we nu kennen als, onder andere, Rijn, Elbe en Theems. Rivieren die uitmondden in een grote rivier; de Kanaalrivier. Na het opwarmen van de aarde en de daarmee gepaard gaande stijging van de zeespiegel werd deze laatste steeds groter en breder om uiteindelijk Het Kanaal te vormen zoals we dat nu kennen. De sporen van deze en andere rivieren zijn nog zichtbaar in de zeebodem. Voor zolang het duurt, want veel van deze bodem wordt gebruikt om nieuw land te creëren. Dat is de reden dat er op het opgespoten kunstmatig schiereiland de Zandmotor en de tweede Maasvlakte bij Rotterdam zoveel botten te vinden zijn van mammoeten en andere (geologisch gezien) nog niet zo lang geleden uitgestorven dieren. Ook in de netten van vissers worden al tientallen jaren restanten gevonden.

Lied van de tijd is vooral een verslag van de zoektocht van Julia Blackburn naar mensen en hun verhalen die zij over hun vondsten uit dit gebied hebben. Daarnaast is het een persoonlijk verslag over haar leven na het overlijden van haar echtgenoot. In essentie gaat het boek over de rol die tijd speelt in ons leven.

Op haar zoektocht spreekt Blackburn met vissers, archeologen en anderen die onderzoek doen naar dit verleden onder water. Hiervoor reist zij door heel het Verenigd Koninkrijk en naar Nederland en Denemarken. Ze is een leek op archeologisch gebied en zo stelt ze ook haar vragen. Voor mensen die net als zij weinig weten over deze geschiedenis en de prehistorie is dit daarom een toegankelijk boek. Niet een wetenschappelijk werk waaruit je alle ins en outs van die tijd en dat gebied kan leren, maar met genoeg informatie, die bovendien toegankelijk geschreven is, om je een beeld te kunnen vormen van wat er allemaal nog niet zo heel erg lang geleden gebeurde net buiten onze kustlijn.

Minpuntje vind ik dat het boek doorspekt is met de ‘liederen’ uit de titel. Hierin staat veel informatie die op zich interessant is maar die in een soort versregelverloop opgeschreven staat om het op gedichten, liederen, te laten lijken. Zinnen die willekeurig in stukken opgeknipt lijken te zijn met witregels ertussen. Een soort noodgreep om de titel te rechtvaardigen? Niet helemaal geslaagd wat mij betreft. Ik vind het op deze manier alleen maar lastig te lezen.

Een pluspunt zijn de getekende kaarten, hypothetische verbeeldingen van hoe Doggerland er op verschillende tijdstippen in de geschiedenis uitgezien zou kunnen hebben. Met daarop het verloop van de rivieren die we nu ook nog kennen en de grenzen tot waar het ijs kwam. Erg verhelderend voor als je moeite hebt met je voor te stellen hoe en waar Doggerland zich nou precies bevond. En hoe het veranderde in de loop van eeuwen waarin het klimaat opwarmde, het ijs zich terugtrok en de zeespiegel steeg.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Recensie door: Karin Leeuw
3,5/5

Op zoek naar Doggerland

[Recensie] Ooit kon je van Londen naar Amsterdam lopen. Een gigantische laagvlakte verbond Engeland met de rest van Europa. Doggerland werd het gebied genoemd. Zo’n zevenduizend jaar geleden nam de zee het in bezit en sindsdien herinnert slechts de naam van de Doggersbank aan dit verleden.

Ooit was ook in het leven van de Britse auteur, Julia Blackburn, Engeland met Nederland verbonden. Ze was getrouwd met een Nederlander, spreekt de taal, onderhield de relatie ook in tijden dat zij voor hun werk ieder in hun eigen land woonden. Maar de geliefde stierf en, zoals velen weten, rouw is als een golf die over je heen spoelt en je omver duwt.

In tijden van klimaatverandering en Brexit ligt een verhaal naar Doggerland eigenlijk voor de hand. Het kan een studie zijn over de verbondenheid die er eens was en een studie naar wat er gebeurt wanneer land verdwijnt, overspoeld wordt, in het geval van Doggerland doordat de ijstijd ophoudt en het ijs smelt, de zeespiegel uiteindelijk met wel 25 meter stijgt.

Engeland heeft langzamerhand een traditie van wandelgidsen waarin de auteur naast een verslag van zijn tochten ook uitgebreid vertelt over een onderzoek dat hij of zij aan het doen is. Op onderhoudende wijze doet men daarbij verslag van bezoeken aan wetenschappers en amateurs. Overigens blijft dit genre met betrekking tot de prehistorie niet beperkt tot de Engelsen. Een paar jaar geleden kwam uit Scandinavië het boek Mijn Europese Familie van Karin Bojs, dat haar persoonlijke geschiedenis en die van de Europese bevolking vertelde over de afgelopen 54.000 jaar. Ook daar was het vertrekpunt van de auteur verlies in eigen kring en de vragen die dit oproept bij de achterblijver.

Julia Blackburn woont dicht bij de zee. Achter de horizon ligt, onzichtbaar, Nederland. Wanneer ze over het strand loopt, vindt ze regelmatig ‘schatten’; botten (van mammoeten), fossielen en bewerkt vuursteen. Vooral wanneer het gestormd heeft en stukken van de kliffen zijn afgeslagen, komen zaken uit het verleden opnieuw aan de oppervlakte.

Niet al te ver bij haar vandaan, bij Happisburgh, werden een aantal jaren geleden voetstappen gevonden van mensen (homo antecessor) die meer dan achthonderdduizend jaar geleden op die plek hebben gelopen. In dit gebied, op de rand van land en water kan je het verleden bijna voelen.

Julia Blackburn doet er ook van alles aan om dat verleden te voelen. Zo eindigt ze het boek met een verslag van een wandeltocht, tijdens twee ijskoude winterdagen, bij het kustplaatsje Cley. Door een moerassig natuurgebied, aan de rand van waar Doggerland begon, loopt ze en beschrijft ons wat ze ziet en voelt. De kou, het riet, het getijde en de vele vogels, je kunt je zomaar verplaatsen hoe het er tien millennia geleden uit heeft gezien.

“…En ik zou je vertellen, al luister je niet,
Dat de tijd zowel langer als korter is…”

schrijft ze in een prozagedicht aan haar overleden man. Een landschap waar je doorheen kan lopen en dat toch zo oud is; een geliefde wiens aanwezigheid je nog voelt en waarvan de afwezigheid je oorverdovend beheerst, dat is de korte, lange tijd waar wij in leven. Het sluit aan bij een apocalyptisch gevoel dat in deze tijd soms opdoemt.

Overigens neemt Blackburn zelf dit soort grote woorden als Apocalyps niet in de mond. Zij neemt ons mee op haar tocht langs een Deense onderzoeker van veenlijken, een Urker visser met een pakhuis vol mammoetbotten en een autistische strandjutter en zijn gehandicapte maatje. Ze laat ons zien dat zelfs een verdronken land niet onzichtbaar is. Nu nog worden de stammen van eiken gevonden die op de zeebodem hebben gestaan en tot vijftien meter hoog zijn geweest. Spoelen ze aan, of komen ze op andere wijze boven het zand uit en met lucht in aanraking, dan beginnen ze te vergaan.

Maar hoe je het ook wendt of keert, de mensen uit het verleden hebben geen stem. Turend over de zee, komen we relatief weinig van ze te weten. Als amateur en journalist heeft de schrijfster het voordeel boven vakhistorici, dat ze kan dromen en interpreteren. Ze is ontroerd bij het zien van de veenlijken van een moeder en kind, ziet er zorgzaamheid en genegenheid in. Ze interpreteert vrijelijk over de gevolgen van de Storegga-aardverschuiving, waar wetenschappers slagen om de arm moeten houden als ze iets beweren.

Storrega betekent ‘grote rand’ in het Oudnoors. De Storegga-aardverschuiving had zo’n acht duizend geleden plaats. Door de stijging van de temperatuur kwam een aardverschuiving op gang bij de Noorse kust. Een klif van vijftienhonderd kilometer lengte stortte in, doordat het onderliggende glaciale sediment onstabiel was geworden. Een geweldige tsunami was het gevolg. De vloedgolf ging niet op Doggerland aan, maar zorgde er wel voor geweldige overstromingen. Toch heeft een eiland, Doggersbank, nog duizend jaar daarna bestaan. Toen verdween ook dat stuk land onder water. In sommige perioden moeten er zeespiegelstijgingen van wel twee meter per eeuw zijn geweest. Steeds meer land verdween. Hoe hebben bewoners van het land daar op gereageerd?

Blackburn wijst op de vindplaatsen die heiligdommen en rituele plaatsen verraden. Mensen geven al zo lang vorm aan verlies. Toepasselijk citeert ze Blind Willie Johnson, kind van Amerikaanse negerslaven geboren in 1897:

“Won’t somebody tell me,
Answer if you can!
Want somebody tell me,
What’s the soul of man?”

Het is goed dat ze in dit lied een verbinding maakt tussen haar eigen verlies (het gedicht werd gespeeld op de crematie van haar man), de vragen die ze heeft als ze over de zee tuurt en deze zwarte man, die een lot bezingt dat hem door mensen is aangedaan. Meer antwoorden zullen er niet komen, maar het in een boek staven van deze oer menselijke vraag is een prestatie van formaat.

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

In Lied van de tijd onderzoekt Julia Blackburn op bijzondere wijze de geschiedenis van het land dat nu bekendstaat als Doggerland,

een gigantisch laagland dat ooit de oostkust van Engeland direct verbond met Nederland en het vasteland van Europa – totdat de stijgende zeespiegel het gebied voorgoed overspoelde rond 5000 voor Christus.

Julia Blackburn verweeft fragmenten uit haar eigen leven met de verhalen van de mensen die onderzoek doen naar de geschiedenis

van Doggerland. Ze bezoekt Nederlandse vissers die slagtanden en botten van mammoeten en andere dieren uit de Noordzee vissen. In Denemarken maakt ze kennis met de Man van Tollund, al tweeduizend jaar perfect bewaard in het veen, waardoor het lijkt alsof hij elk moment wakker kan worden.

Toon meer Toon minder
€ 29,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 10 december


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789403149707
Verschijningsdatum
april 2019
Druk
1
Aantal pagina's
240 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Thema's
  • Fictie
  • Fictie: speciale kenmerken
  • Vertaalde fictie
Categorieën

Uitgever
Bezige Bij, De

Vertaald door
Paul Lecq

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden