De verloren kunst van de heilige geschriften

Auteur(s): Karen Armstrong
Taal: Nederlands
0,15/5
2 recensies
De verloren kunst van de heilige geschriften
De verloren kunst van de heilige geschriften
De verloren kunst van de heilige geschriften

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jasmijn Olk

Heilige schrift is werk in uitvoering

Karen Armstrong pleit er in haar nieuwe boek voor om niet alleen aandacht te schenken aan de inhoud van heilige teksten, maar ook aan de geschiedenis ervan, aan recitatie, ritueel en handeling.

[Recensie] Niet alleen is er vandaag de dag weinig kennis van de religieuze geschriften, ook worden ze tekortgedaan doordat men ze alleen inhoudelijk benadert, als vaststaande teksten die een ultieme  waarheid zouden bevatten. “In vele opzichten lijken we in de moderne wereld de kunst van de  heilige geschriften te verliezen”, stelt gerenommeerd religiewetenschapper Karen Armstrong in haar nieuwste boek De verloren kunst van de heilige geschriften. “In plaats van deze te lezen om tot een verandering te komen, gebruiken we ze als bevestiging van onze eigen opvattingen.”

Een geschrift valt te definiëren als een tekst die als heilig wordt beschouwd, vaak – maar niet altijd – omdat hij van godswege is geopenbaard en deel uitmaakt van een gezaghebbende canon. Armstrong verduidelijkt dat ons woord ‘geschrift’ vaak een geschreven tekst impliceert, maar dat de meeste geschriften zijn begonnen als teksten die mondeling werden overgeleverd.

In sommige tradities was de klank van de geïnspireerde woorden dan ook belangrijker dan kun betekenis.

Waar we tegenwoordig een canon beschouwen als iets wat heilig is en onherroepelijk afgesloten, wil Armstrong juist laten zien dat schrift in alle culturen een werk in uitvoering was, iets wat constant veranderde om in nieuwe omstandigheden nog iets te zeggen te hebben. Ze stelt voor om, naast de inhoud van een tekst, meer aandacht te geven aan geschiedenis, recitatie, ritueel en handeling

Het betoog van Armstrong voert langs de vele wegen van verschillende religies en filosofieën: van het volk Israël, de Griekse tragedies, Jezus en Paulus naar de mystieke kabbala, de Koran en moderne filosofen. Via de Advaita Vedanta neemt ze de lezer mee naar het geweldloze jaïnisme, het  boeddhisme en sikhisme. Ook de ontwikkeling van filosofie in China – het confucianisme, de  denkbeelden van Mengzi en de tao – komt aan bod. Ze ontdekt in deze tradities nieuwe manieren  van omgaan met schrift.

In De verloren kunst legt Armstrong verbindingen tussen verschillende hoofdthema’s die in de geschriften naar voren komen. Centraal staat het verlangen van alle mensen naar leven in verbondenheid met God. “Voor de manier om in harmonie met het transcendente te leven hebben deze geschriften uiteenlopende voorschriften, maar in één ding stemmen ze overeen: om een echte relatie te krijgen met wat Streng het onkenbare ‘ultieme’ heeft genoemd, moet je je ontdoen van egoïsme. […] Verder zeggen alle schriften dat je dit overstijgen van het zelf het beste kunt bereiken door je op empathie en compassie toe te leggen.”

Tot slot de lengte. De één zal zich storen aan de bijna zeshonderd pagina’s aan overpeinzingen en illustraties. Een ander zal dit juist als verrijkend ervaren. Want hoewel niet alle inhoud noodzakelijk is om tot het centrale punt te komen, geeft de veelkleurigheid van De verloren kunst de lezer inzicht in de manier waarop mensen al duizenden jaren worstelen met wat zij als heilig beschouwen.

Eerder verschenen in Volzin

Recensie door: Marijke Laurense
3/5

Oceanische boek over verlangen naar eenwording

De schrijver

[Recensie] De Engelse Karen Armstrong (1944) is een vermaard schrijfster van degelijke, tot dusver toegankelijke boeken op breed interreligieus en spiritueel gebied. Ze was ooit non, trad in 1969 uit en schreef succestitels als Een geschiedenis van God (2003), Compassie (2011) en In naam van God (2015), waarin ze de wereldgeschiedenis onderzocht op het verband tussen religie en geweld. Wellicht heeft u afgelopen maandag nog het interview met haar in Trouw gelezen.

De thematiek

In haar eerdere boeken kwam het thema al eens voorbij, maar in De verloren kunst van de heilige geschriften is Armstrong er even goed voor gaan zitten om het over mystiek te hebben. En dan moet u niet alleen denken aan hemelse visoenen of extatische ontmoetingen met God, maar vooral aan de algemene, diepmenselijke behoefte aan transformatie, eenwording en verbondenheid met God, medemens, natuur, leven, kosmos of hoe u het maar noemt.

Armstrongs verhaal begint met een 40.000 jaar oud beeldje van een mens met een leeuwenhoofd, dat schijnt te bewijzen dat de mensheid altijd al instinctief heeft verlangd naar een hogere staat. Vervolgens peddelt ze in 500 dik bedrukte bladzijden door de voornamelijk Aziatische en Europese geschiedenis van dit ‘goddelijke potentieel’. De reis gaat van Mesopotamië naar de Hebreeuwse Bijbel, langs de Indiase Rig Veda, via mantra’s en geestverruimende middelen naar de I Tjing en Confucius en collega’s.

U krijgt inleidingen in jaïnisme, boeddhisme, taoïsme en sikhisme, in de Griekse tragedie, de Mahabharata en de Bhagavad Gita. Ook rabbijnendom en kabbala worden doorgeakkerd, evenals – uiteraard – Jezus en Paulus, het mysterie van de Drie-eenheid en Augustinus’ ‘rampzalige leerstelling van de erfzonde’. De islam (inclusief soefisme) komt eveneens glorieus aan bod.

Plus natuurlijk hervormers als Luther, die volgens Armstrong “gevangen zaten in het ego” – foute boel dus. Filosofen en schrijvers als Descartes (hij krijgt nog net niet de diagnose ‘schizofreen’ opgeplakt), Spinoza, Nietzsche, Darwin, Thomas Mann, Amerikaanse en islamitische fundamentalisten: Armstrong haalt ze allemaal uit de kast.

Opvallendste stelling

De titel van dit boek is nogal misleidend: Armstrong schrijft vooral over de waarde van religieuze teksten die nog niet op schrift staan – ware wijzen geven hun gedachtegoed namelijk liefst alleen mondeling door, ter recitatie, meditatie en voortdurende herinterpretatie. En omdat fixatie op een vastgelegde inhoud maar al te vaak tot geweld leidt, verzet Armstrong zich heftig tegen de moderne, rationalistische en/of fundamentalistische opvatting dat je heilige teksten letterlijk zou moeten nemen. Haar les uit de religieuze wereldgeschiedenis: werkelijke transformatie bereik je niet zonder fysieke rituelen en gedisciplineerde geestelijke oefeningen, onder leiding van een voorbeeldig leermeester, die naar ik mag hopen dan wel altijd zijn fatsoen weet te houden.

Belangrijkste zin

“De heilige schrift is een vorm van kunst die is bedoeld om op te wekken tot een morele en spirituele verandering in het individu en blijft incompleet als die niet leidt tot ethisch verantwoord of altruïstisch gedrag.”

Redenen om dit boek niet te lezen

Er gaat niets boven een dik boek en er zitten heel wat lekkere krenten in de pap, maar dit keer overdrijft Armstrong toch echt in haar oceanische streven zo breed en compleet mogelijk te zijn – de volgende keer graag wat meer compassie met uw lezers, Karen! En waarom toch dat overbodige gezwatel over egocentrische linker- en ‘diepere’, ‘holistische’ en onzelfzuchtige rechterhersenhelften? Stel u ook in op een stevige weerzin tegen het westerse christendom, met name tegen het protestante ‘sola scriptura’.

Redenen om dit boek wel te lezen

Als u de tijd, de interesse en de discipline hebt om u door de rijstebrijberg van De verloren kunst heen te eten, zult u onder de indruk raken van Armstrongs duizelingwekkende belezenheid en vermogen vreedzame verbanden te leggen, over eeuwen, continenten en geloofsovertuigingen heen. En mocht u dit boek na aankoop niet meteen uitlezen, dan heeft u in elk geval een leerzaam naslagwerk in huis van een bevlogen vrouw die voorlopig nog lang niet uitverteld lijkt te zijn.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Samenvatting

De heilige geschriften waren altijd een middel voor mensen om

hun materiële bestaan te ontstijgen en in aanraking te komen

met het goddelijke. In onze seculiere samenleving hebben de

teksten deze unieke functie verloren om een meer praktische

toepassing te krijgen: de Bijbel wordt gebruikt om homoseksualiteit

en anticonceptie te veroordelen, de Koran dient om oorlog

en terrorisme te rechtvaardigen en met behulp van de Thora

wordt beslag gelegd op leefgebieden.

Karen Armstrong signaleert ten opzichte van de heilige geschriften

een groot onbegrip, wat volgens haar de hoofdoorzaak is

van de huidige religieuze geschillen in de wereld. Weloverwogen

en deskundig pleit ze voor een terugkeer naar de oude interpretatie

van de religieuze teksten als basis van een betekenisvol en

empathisch wereldbeeld. Armstrong wijst ons de weg bij het

beteugelen van de arrogantie, de intolerantie en het geweld die

het gevolg zijn van de gebrekkige hedendaagse uitleg van de

heilige geschriften.

Toon meer Toon minder
€ 34,99

Verwachte leverdatum: dinsdag 21 januari


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789403166308
Verschijningsdatum
juli 2019
Druk
1
Aantal pagina's
496 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
680: Geschiedenis algemeen
Thema's
  • Geschiedenis en archeologie
  • Geschiedenis
Categorieën

Uitgever
Bezige Bij b.v., Uitgeverij De

Vertaald door
Bep Fontijn, Carola Kloos, Albert Witteveen

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden