Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

De Joden van Antwerpen

Auteur(s): Ludo Abicht
Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
De Joden van Antwerpen
De Joden van Antwerpen

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Marijke Laurense

De Antwerpse joden van dichtbij bekeken

De schrijver

Ludo Abicht (1936) is een Vlaams filosoof en publicist. Hij groeide op in Antwerpen, was van 1961 tot 1971 jezuïet, studeerde naast filosofie klassieke en Germaanse taalkunde en doceerde vervolgens dertig jaar aan de Universiteit Antwerpen. De tocht door de Woestijn (1996) over het Israëlisch-Palestijns vredesproces kon de Trouw-recensent indertijd niet bekoren. Daarnaast schreef Abicht onder meer De Joden in België (1994) en Geschiedenis van de Joden van de Lage Landen (2006). Zijn laatsteling was De Bijbel. Een vrij zinnige lezing (2016), waarin hij het Boek der Boeken rationeel-empathisch interpreteert.

De thematiek

De eerste versie van De Joden van Antwerpen stamt uit 1986 en nu ligt alweer de vierde, ‘volledig herziene & geactualiseerde’ editie de winkel. Met als doel de Antwerpenaren (van christelijke én islamitische komaf) te verklaren waarom er in hun toch zo moderne stad zo opvallend veel mensen rondlopen die zich aan zulke strenge, letterlijk ‘ouderwetse’ leefregels houden.

Abicht vertelt hun lange, grillige en barre immigratiegeschiedenis, die getekend wordt door wederzijds wantrouwen, onbenul, discriminatie, vervolging, deportatie en in het beste geval voorwaardelijke, zelfzuchtige tolerantie. Wat bijvoorbeeld veel mensen niet weten: de huidige Joodse gemeenschap van zo’n 20.000 zielen blijkt voor een belangrijk deel te bestaan uit chassidische Joden die pas na de Tweede Wereldoorlog vanuit Oost-Europa zijn gekomen en soms juist op religieuze gronden weigeren zich in Israël te vestigen.

Abicht gaat uitgebreid in op de orthodox-Joodse gebruiken, rituelen, ge- en verboden rond kleding, sabbat, huwelijk en overlijden. Zo komen we te weten waarom je steentjes op iemands graf legt en waarom veel Antwerpse Joden zich in Nederland laten begraven.

Ook neemt hij het liturgische jaar door, van Paasfeest tot Poerim, via het nieuwjaarfeest Rosj Hasjana, als u duizenden Joden bij de vijver in het Antwerpse stadspark kunt zien bidden. En tussendoor weerlegt hij het christelijke misverstand dat de God van het Oude Testament niet ook liefdevol zou zijn.

Opvallendste stelling

Hoewel sommige geslachten al sinds de dertiende eeuw in Antwerpen wonen en de meeste Joden nog geen eeuw geleden volop deelnamen aan het openbare leven, worden ze toch nog steeds als buitenstaander beschouwd – met alle risico’s van dien. Dat ligt deels aan een triest gebrek aan kennis en onverschilligheid onder hun niet-Joodse stadsgenoten.

Maar Abicht betreurt ook dat de chassidische gemeenschap in Antwerpen zich meer dan ooit zo afzijdig houdt, uit angst voor assimilatie. Zijn welgemeende advies: integreer. Bewaar en ontwikkel je identiteit, maar ga meer Nederlands spreken, ook onderling, stop ermee je kinderen naar eigen, aparte scholen te sturen en durf persoonlijk contact te maken buiten je eigen zuil.

Centrale en mooiste zin

“Het [zou] voor die minderheid én voor de meerderheid een verlies […] zijn als de Antwerpse Joden hun Joodse eigenheid niet ten volle zouden kunnen ontplooien. Tegelijkertijd zou het een even groot verlies zijn voor iedereen, wanneer door gebrek aan open contact de mogelijkheid tot wederzijdse culturele verrijking zou verdwijnen.”

Redenen om dit boek niet te lezen

Aan goede bedoelingen kortom geen gebrek, maar geen woord over de grote splijtzwammen in de huidige multiculturele samenleving, zoals vrouwenrechten en seksuele diversiteit. Abicht noemt het zelfs ‘netjes’ dat er tijdens een trouwerij een scherm staat tussen de mannen en vrouwen. Voor een concreet gesprek over dit soort ook politiek gloeiendhete hangijzers biedt zijn boek helaas geen handvatten.

Redenen om dit boek wel te lezen

De Joden van Antwerpen is een razend interessante inleiding in het hedendaagse ‘zuivere’ Jodendom. Ook geeft Abicht een helder antwoord op de vraag wat die veelgeroemde Joods-christelijke traditie nou toch behelst, waarbij hij erop wijst dat het Jodendom veel meer is dan een voorgeschiedenis van het christendom en dat de huidige Joods-Arabische conflicten eerder politiek dan cultureel of religieus van aard zijn.

Het boek besluit met een aantrekkelijk toetje: een stadswandeling door Joods Antwerpen langs synagogen, diamanthandelaars en (volgens fijnproevers) de allerbeste bakker van de stad.

Eerder verschenen in Trouw en op Marijke Laurense

Recensie door: Nathalie Brouwers
4/5

Handig naslagwerk en analyse in één

[Recensie] Ludo Abicht is een Vlaamse professor in filosofie en taalkunde; een begenadigd publicist. Zijn publicaties gaan voornamelijk over zijn specialisatie in ten eerste de Joodse gemeenschap en ten tweede in de kwestie Israël-Palestina, waarover hij als expert meer dan eens in de Vlaamse media aan bod komt, maar hij kan evengoed gepassioneerd doceren over De Toverberg van Thomas Mann. In 1986 schreef hij zijn eerste versie van zijn standaardwerk De Joden van Antwerpen. In deze korte publicatie van een 200-tal bladzijden introduceert hij de Joodse gemeenschap van Antwerpen aan geïnteresseerde lezers, met als belangrijke doelgroep de niet-Joodse inwoners van deze stad, maar gaat hij ook verder in op heel wat details. Dit jaar [2018/red.] maakte hij hiervan een volledig nieuwe uitgave, aangepast aan de informatie en de demografische gegevens van vandaag. 

De orthodoxe en daar binnenin de relatief kleine gemeenschap van de Chassidim-Joden maken hét beeld van de Antwerpse Joodse gemeenschap uit, omdat hun kledij en hun tradities uiteraard zeer zichtbaar zijn. Daarom zoomt Abicht ook het meeste op hen in, echter niet zonder eerst het onderscheid te verklaren tussen de verschillende strekkingen in het Jodendom, en zelfs te verantwoorden en te verklaren waarom in het ene geval het woord “jood” met een kleine (als aanduiding van religie) en in het andere geval met een hoofdletter (als aanduiding van etnie, gemeenschap), zoals in de titel, wordt geschreven. Als het puntje op de ‘j’ al zo belangrijk is, bleek er tijdens de boekvoorstelling in de Hebreeuwse titel op de cover echter in de eerste versie ‘De Joden in Antwerpen‘ te staan, dus deze taalfout wordt bij een volgende druk ook nog aangepast.

Hier wordt bij aanvang dan ook veel nadruk op gelegd: niet alle Joden hangen dezelfde interpretatie aan van het jodendom als geloof, toch voelen bij uitstek zowel liberale als ultra orthodoxe Joden over heel de wereld zich deel uitmaken van één gemeenschap, waar bij andere minderheden het eerder eerst de nationaliteit zal zijn die zal primeren. Binnen de orthodoxe zowel als de Chassidim-gemeenschap in Antwerpen bestaan er dan nog eens verschillende gemeenten met elk hun rabbi. In een boeiend stukje geschiedenis vertelt de auteur over de verschillende immigratiegolven Joden naar Antwerpen door de eeuwen heen, om te komen tot de 20.000-tellende Joodse gemeenschap die Antwerpen nu rijk is en zich concentreert in enkele wijken. Om een aantal vastgezette beelden, op- en misvattingen te nuanceren, wordt er in het boek dieper ingegaan op heel wat gewoonten en tradities waarbij er een ruimer kader en een achtergrond worden geschetst die in romans of andere publicaties over een stuk joodse geschiedenis wel eens vergeten of als gekend beschouwd worden. De belangrijkste thema’s gaan van de Joodse tradities over hun relatie tot het leven en de dood, de nooit te onderschatten invloed van de Shoah of de Holocaust tijdens het Duitse Nazi-regime, de Joodse roots van de andere monotheïstische godsdiensten, en zeker ook het christendom, de mate van integratie in Vlaanderen de laatste decennia, en hun relatie met en hun beeld in de Vlaamse pers en de cultuur(dragers) in het algemeen.

Het boek lijkt een beetje op de lessen van Professor Abicht: gepassioneerd over zijn thematiek vergaloppeert hij zich wel eens in details (tot de verdeling van Joodse verenigingen en de types en de  grootte van de Joodse scholen toe), ook in dit boek  Als (ex-)student ben je voor of tegen hem, en waarschijnlijk ook als lezer. Achtergrond en context haal je wel uit dit boek, waardoor dit een uitstekend naslagwerk en een analyse is geworden om naast enkele romans te leggen waarin de Joodse gemeenschap aan bod komt, en tevens ook om er enkele nieuwe boekentips met andere insteken uit te halen.    

Eerder verschenen op Hebban

Samenvatting

Waar komen de Antwerpse Joden vandaan? Waarom wonen ze allemaal bij elkaar rond het Stadspark en het Centraal Station? Hoe beleven zij hun religie? Hoe vieren zij hun Sabbat en waarom laten ze dan de hele dag het licht branden in hun woonst? Wat zijn orthodoxe Joden, vrijzinnige

Joden, chassidim? En waarom geven die laatsten vrouwen geen hand? Waarom zijn politieke partijen in Antwerpen eropuit Joden op hun lijsten te krijgen? Kortom: wie zijn de Joden van Antwerpen?

De huidige Joodse gemeenschap in Antwerpen is het resultaat van een vierde migratiegolf. Drie eerdere golven gingen eraan vooraf, in de middeleeuwen, rond de val van Antwerpen in 1585 en voor de Tweede Wereldoorlog. De herinnering aan de geschiedenis bepaalt de relatie tussen Joden en gojim.

In de nieuwe versie van deze klassieker schetst Ludo Abicht een portret van een met Antwerpen en Vlaanderen vervlochten gemeenschap. Zijn analyse brengt meer inzicht in cultuur, wereldvisie en gebruiken van onze Joodse buren.

Toon meer Toon minder
€ 19,95

Verwachte leverdatum: dinsdag 21 september


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789460017018
Verschijningsdatum
november 2018
Druk
1
Aantal pagina's
pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
716: Jodendom
Categorieën

Auteur
Uitgever
Uitgeverij Vrijdag

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden