Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Russisch voor beginners

Auteur(s): Dominique Biebau
Taal: Nederlands
0,15/5
2 recensies
Russisch voor beginners
Russisch voor beginners
Russisch voor beginners

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jan Koster
2/5

Voorspelbaar en zonder spanning

[Recensie] Russisch voor beginners is het derde boek van Dominique Biebau. Zijn eerste boeken kregen een goede ontvangst. Dat geldt ook voor deze misdaadroman die de Hercule Poirotprijs en de Gouden strop heeft gewonnen.

Het boek had als ondertitel De wonderbaarlijke avonturen van een lulletje rozenwater met een minderwaardigheidscomplex kunnen hebben. Want dat is Maarten, de hoofdpersoon in Russisch voor beginners. Hij werkt in het transportbedrijf van zijn vader en presteert niet. In vier jaar tijd heeft hij twee dossiers afgewerkt waarvan er twee opnieuw moesten worden gedaan. Als zijn vader het bedrijf verkoopt doet hij dat, ondanks diens zwakke prestaties, met de voorwaarde dat zoonlief zijn baan houdt. Maarten gaat noodgedwongen een cursus Russisch volgen om zijn baan te behouden. Daar ontmoet hij het echtpaar Lore en Diederik dat aan speleologie doet en de merkwaardige docent Pavel.

Weggevertjes

Teksten op achterflappen hebben soms als hinderlijke eigenschap dat zij nogal veel van het verhaal weggeven. Daar staat dat het echtpaar “schijnbaar gelukkig getrouwd is” en dat de leraar en ook Maarten voor de charmes van Lore vallen.  Er staat ook: “Wanneer het koppel op grottenavontuur gaat, weten ze allemaal dat dit een fataal keerpunt in hun leven zal worden.”

Vreemde tekst want als je weet dat het fataal zal zijn moet je wel levensmoe zijn om je plannen door te zetten, maar erger nog: je weet dan eigenlijk al welke kant het op gaat. Dat wordt bevestigd in de eerste pagina’s van Russisch voor beginners waarin de auteur zelf ook een en ander weggeeft: motief, hetgeen gebeurd is en de gevolgen. De rest is dan eigenlijk een invuloefening en eerlijk is eerlijk, dat zit wel goed.

Na dat begin duurt het lang voordat je het gevoel krijgt in een misdaadroman te zijn beland. Het gaat vooral over Maarten en zijn kansloze missie om een relatie aan te knopen, het onderhuidse ongemak bij het echtpaar en het merkwaardige gedrag van docent Pavel. In de tweede helft lijkt het er meer op, helaas zonder dat het ooit spannend wordt.

Gebrek aan spanning

De plot in Russisch voor beginners is nogal voorspelbaar, ook zonder eerdergenoemde weggevertjes. Een beetje taalgevoel doet de rest. Het verhaal speelt zich afwisselend af in 1998 en in 2010. Het wordt vooral verteld vanuit Maarten, een enkele keer is Diederik aan het woord. De personages bevallen mij niet. Ze zijn ofwel karikaturaal (Pavel), dan wel nogal opzichtig een fatale vrouw (Lore) of inconsequent (Maarten).
Laatstgenoemde is een sukkel van kop tot teen. Zijn prestaties op het werk stellen niets voor, het leren van Russisch gaat hem moeilijk af en op sociaal gebied is hij onbeholpen. Zijn wanhopige pogingen om collega Linda te versieren zijn aandoenlijk maar worden uiteindelijk pathetisch; zij neukt zich liever omhoog richting directie. 
Het contrast met zijn tijdelijke daadkracht en doorzettingsvermogen in 2010 is groot, te groot. Daarvoor en daarna ontbeert hij die eigenschappen.

Russisch voor beginners is een misdaadroman, maar ontbeert de spanning die daarbij past. Wie het heeft gedaan ligt te veel voor de hand, waarom het is gedaan is te snel duidelijk en hoe het is gedaan is niet echt verrassend. Wat is het dan wel? Winnaar van de Gouden strop. Van harte.

Voor het eerst gepubliceerd op JK Leest

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Wat taal doet met een spannend verhaal

[Recensie] Dominique Biebau (1977) won met Russisch voor beginners de Gouden Strop 2020 én de Hercule Poirotprijs. Een gestileerd ‘doolhof’ siert de cover. Het dekt de lading van het verhaal waarin het gaat om de weg, een uitgang te vinden, zowel in de letterlijke als in de figuurlijke betekenis van het woord. Russisch voor beginners wordt geafficheerd als literaire thriller. Het taalgebruik van Biebau is meer literair dan in de meeste thrillers. De spanning daarentegen is eerder subtieler, zindert steeds onder de oppervlakte. Bibeau houdt die spanning goed vast. Taal is de rode draad in het verhaal, evenals het zoeken naar een plek in de maatschappij. Ieder van de personages zoekt door het labyrint van het leven naar zijn/haar plek die hem/haar het beste past.

Het eerste hoofdstuk speelt in 1992. “Iemand is iets vergeten,” luidt de eerste zin. Dit aangrijpende hoofdstuk vormt de kapstok van het verhaal. De andere hoofdstukken spelen zich af in 1998 en 2010, in Leuven en Perm. Ieder hoofdstuk begint met een jaartal gevolgd door de naam van het personage Diederik of Maarten. Zij vertellen ieder, in de ik-vorm, hun verhaal. Aanvankelijk komt het verleden (1998) aan bod, maar langzamerhand verschuift de aandacht naar het heden (2010). En het heden begrijp je pas als je het verleden doorgrondt. Biebau speelt met de afwisseling in tijd, maar het verstoort nergens de lijn van het verhaal.

Kantoorcactussen water geven

Maarten van Engelen is het eigenlijke hoofdpersonage, een typisch rijkeluiszoontje, dat geen zin heeft om ook maar iets te doen, een echte sukkel, sociaal niet zo vaardig. Hij werkt in het bedrijf van zijn vader, maar doet niet meer dan mapjes verleggen en de kantoorcactussen water geven. Dat verandert in 1998 als zijn vader zijn transportbedrijf verkoopt en bij de nieuwe eigenaar bedingt dat Maarten de nieuwe verantwoordelijke wordt voor het Russische zusterkantoor. Hij moet Russisch gaan leren en komt op een cursus terecht.  Pavel Stepanov is een bijzondere cursusleider en heeft een hekel aan woordenboeken. Ogenschijnlijk een detail, maar bij Biebau is niets toevallig. Maarten ontmoet op de cursus het echtpaar Lore Leysen en Diederik van Ranst, veertigers, die speleologie als hobby hebben en met een telegids de grotten van Kungur willen bezoeken, helemaal alleen. Zowel Pavel als Maarten raken verliefd op Lore. Maarten is onhandig als het om relaties met vrouwen gaat.

Pavel: “Je moet een taal proeven. (…) Elke taal is een vrouw. Engels is een keurige kostschooljuf met kanten lingerie. Duits een statige barones met een vijftal koppeltekens in haar naam. Frans is een existentialiste met een sigaret tussen de lippen die je om vijf uur ’s ochtends in de bar naar de zin van het leven vraagt.”

Omkomen in de grotten

Als Lore en Diederik denken het Russisch voldoende te beheersen – Pavel richt zijn lessen helemaal op de speleologische woordenschat die ze nodig hebben – vertrekken ze naar Perm, naar de grotten. Als Lore daar ziek wordt daalt Diederik in zijn eentje in de grotten af, verdwaalt en komt om. Als Maarten twaalf jaar later Lore tegenkomt in Leuven en zij zegt dat ‘de grotten Diederik gedood hebben’ besluit Maarten “de dood van Diederik te klaren”. ”De oplossing zou ik dan, als een ware Arthuriaanse ridder, aan Lores voeten leggen, waarna zij me zou belonen met haar genegenheid en mogelijk zelfs met haar liefde.” Hij ontrafelt het raadsel, komt achter het motief en komt erachter hoe woorden kunnen doden.

Biebau heeft een originele insteek gekozen voor zijn misdaadroman. Hij heeft rondom taal een fijnzinnig web geweven (in een overigens strakke structuur) van intriges, (on)waarheden, waarbij ieder detail telt en aandacht verdient. Het is vooral de taal die het lezen van het verhaal zo aangenaam maakt. Prachtige zinnen, mooie formuleringen, opvallende metaforen, zoals “zijn vingers voelden als een bosje dode asperges” en “wij stonden in de achtertuin te kijken naar een horizon die door de jaren heen als een Tetris-schermpje was volgebouwd”. Biebau observeert nauwgezet en weet mooi sfeer op te roepen. Als hij het hotel in Perm beschrijft druipt de mistroostigheid ervan af: “Dit gebouw was al vervallen toen de eerste steen gelegd werd. De gangen en kamers waren al vanaf het begin te krap geweest, het behangpapier vanaf de eerste dag ranzig bruin, de airconditioning al direct kapot. Ergens in Rusland staat een fabriek waar oud behangpapier van de persen rolt.” Toch blijft de toon van het verhaal licht met een zweem van humor.

Taal die leidt tot verwarring

Allerlei aspecten van taal liggen opgesloten in dit verhaal: het is een middel om met elkaar te communiceren, je kunt (een vreemde) taal leren, taal zorgt ervoor dat kennis overgedragen wordt, taal kan tot verwarring leiden en je kunt het hanteren om een ander te verleiden of te misleiden. Diederik en Maarten zijn als personage goed uitgewerkt en geloofwaardig, Pavel en Lore blijven wat vlak van karakter. Je voelt de continue spanning tussen Lore en Diederik. 

Biebau heeft in het verhaal ook allerlei intertekstuele elementen verwerkt, die Russisch voor beginners voor de fijnproevers aantrekkelijk maakt. Zo wordt melding gemaakt van het boek Misdaad en Straf (‘Schuld en Boete’) van Dostojevski. Maarten krijgt een routebeschrijving door het grottenstelsel mee met als titel ‘Notities uit het ondergrondse’. Dit verwijst naar Aantekeningen uit het ondergrondse van Dostojevksi, niet alleen als titel, maar ook inhoudelijk. Russisch voor beginners is geen keiharde thriller, eerder een subtiele misdaadroman met een origineel plot. Een verademing voor degene die van onderhuidse spanning én van mooie taal houdt. 

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles

Samenvatting

WINNAAR DE GOUDEN STROP 2020 & HERCULE POIROTPRIJS 2019

Om zijn job niet te verliezen, volgt Maarten noodgedwongen een avondcursus Russisch. Tijdens die lessen ontmoet hij het schijnbaar gelukkig getrouwde koppel Lore en Diederik. Zij volgen de cursus om hun droom waar te maken: een telegeleid bezoek aan de Kungur-grotten in Rusland.

Hun leraar is de excentrieke, nationalistische Rus Pavel. Al snel snijden spanningen door de groep wanneer blijkt dat niet alleen de leraar, maar ook Maarten voor de charmes van Lore valt.

Wanneer het koppel op grottenavontuur vertrekt, weten ze allemaal dat dit een fataal keerpunt in hun leven zal worden.

Niets is wat het lijkt in deze ingenieus gecomponeerde misdaadroman.

Dominique Biebau (1977) is leraar Nederlands. Van zijn hand verschenen eerder de roman 'Trage Wegen' en de ‘koude oorlog-thriller’ 'IJslands gambiet'.

Toon meer Toon minder
€ 19,95

Verwachte leverdatum: dinsdag 22 september


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789460017766
Verschijningsdatum
augustus 2019
Druk
1
Aantal pagina's
212 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
305: Literaire thriller
Categorieën

Uitgever
Vrijdag, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen