Op de fles

Het verhaal achter het bieretiket

Taal: Nederlands
0,2/5
2 recensies
Op de fles
Op de fles
Op de fles

Recensie

Aantal recensies: 2

Recensie door: Jan Stoel
4/5

Wat een heerlijke afdronk

[Recensie] In een tijd dat men kan genieten van High Beer, restaurants met bier prachtige gerechten weten te bereiden en de bierkaart geïntroduceerd hebben, het aantal artisanale brouwerijen enorm is toegenomen is er nu Op de fles, een boek met aromaexplosies en een heerlijke afdronk. Joost Houtman (copy- en ghostwriter) en Luc de Raedemaeker (biersommelier) schreven een boek over bieretiketten en de verhalen erachter en lieten experts aan het woord. In de inleiding wordt het al gezegd: brouwers houden de mythen en verhalen levend. Maar het gaat ook over smaken, marketing, geschiedenis.

“Storytelling zorgt voor succes,” schrijven de auteurs. De bierproducent moet de juiste toon vinden om zijn doelgroep te bereiken. Hij moet zich onderscheiden, marketing alleen is niet voldoende: het bier moet goed zijn. Bier is in Mesopotamië ontstaan. Achtduizend jaar voor Christus bakten de Sumeriërs een soort brood dat ze verkruimelden in water en lieten gisten. Op 1 januari 1876 werd het allereerste Britse merk officieel geregistreerd: een rode driehoek op de ‘Bass Traingle’. Die driehoek is te zien op veertig tekeningen van Picasso, op ‘Un bar au Follies Bergère’, een schilderij van Manet. Pas in 1999 komen er in België wettelijke eisen aan de etikettering. Opvallend is dat de brouwerij die het bier produceert niet op het etiket moet, maar wel de naam van de producent (de verpakker of de verkoper).

Het boek is verdeeld in twee grote delen. In Uit de biecht gaat het over verhalen uit de christelijke traditie of verhalen die daar een link mee hebben. In Uit de kunst…en uit de duim komen iconische verhalen, mythen, legenden én het artistieke aspect van de etiketten aan bod. Achterin staat een ‘Vocabularium Delirium’, handig als je wilt weten was ‘maischen’ of ‘gruit’ is.

Je realiseert je dat achter ieder etiket een idee zit en dat vaak de lokale brouwer ervoor zorgt dat verhalen, personen, gebeurtenissen levend blijven. Johan Van Dyck, in 2010 marketeer van het jaar, en nu zelf brouwer vertelt waarom het door zijn brouwerij gebrouwen Antwerpse ‘Seefbier’ succesvol werd. Seefbier werd in het verleden door meer dan honderd brouwerijen gebrouwen, maar raakte in de vergetelheid. Hij herontdekte het bier en bracht het op de markt. “Je merk is je identiteit”, zegt hij. Het etiket verwijst naar het verleden en straalt een nostalgische gevoel uit. Seefman is de figuur die op al zijn bieren op het etiket prijkt: hij kijkt je aan, trekt je aandacht.

Houtman en Raedemaeker nemen de lezers mee op een prachtige ontdekkingstocht. De prachtigste verhalen passeren de revue. Zoals het etiket met een abrikoos van brouwerij Cantillon. Het bier heet ‘Fou’ Foune’, het Frans woord voor vagina. Je moet maar durven. Ook het ‘Verboden Vrucht’-etiket komt aan bod: het schilderij van Rubens (Adam en Eva in het Paradijs), waarbij de appel door een glas bier vervangen is. Op de Amerikaanse markt werd het bier vanwege de afbeelding geweigerd. Dat het een schilderij van Rubens was deed niet terzake. Pikant, actueel is het etiket van ‘Cuvee Delphine’ van de Struise Brouwers uit Oostvleteren. Het bier is genoemd naar Delphine Boël, de (waarschijnlijk) onwettige dochter van koning Albert II. Delphine is kunstenares en ontwierp het etiket met daarop de Belgische vlag en de tekst ‘Truth can set free’!

‘Malle Babbe’, het bier van Jopen uit Haarlem. Malle Babbe, bezongen door Rob de Nijs en Boudewijn de Groot, wordt in een historische context geplaatst. Dit bier zou ‘afrodiserende krachten bezitten.’ De auteurs kunnen dat effect vooralsnog niet bevestigen.

Het artistieke van de etiketten krijgt ook de nodige aandacht. Soms is dat grappig: het roze olifantje van ‘Delirium Tremens’ was het ontwerp van een student die daarvoor twee bakken bier kreeg. Over de nieuwe styling van de etiketten van Westmalle en La Trappe werd langer gedaan. Natuurlijk kan het etiket van Heineken niet ontbreken. De auteurs noemen Freddy Heineken een marketinggenie. “Ik verkoop geen bier, ik verkoop warmte,” zei hij ooit. Het groen op het etiket staat voor gezondheid, vitaliteit, de ster was een middeleeuws symbool om boze geesten buiten de deur te houden. En dan is er nog de ‘e’. Misschien hebt u er nog nooit zo op gelet, maar de ‘e’ moest er uitzien als een lachende ‘e’. Want van bier word je wel vrolijk.

De schrijvers weten knap allerlei verbindingen te leggen: de geschiedenis van de brouwerij, de smaken, de etiketten en de daaraan verbonden historie, de compositie van de etiketten, de vorm, maar ook de relatie tussen de kleur van het bier en het etiket. En ze hebben een ongelofelijk gevoel voor het detail. Wilt u weten waarom de laatste letter van Jupiler een ‘r’ is, waarom er een vis en een ring op het etiket van Orval staan, wat de reden van de letter D onder in het glas van Duvel is? Ontdek het in dit boek. Het is de auteurs vergeven dat er soms wat herhalingen in zitten en ze het zetduiveltje niet meer zagen zitten. Je schrijft sexisme en paddestoelen echt anders. En AGF Arhus is geen Zweedse, maar een Deense voetbalploeg. Dat krijg je ervan als je zoveel moet proeven.

Op de fles is een heerlijk, mooi geïllustreerd, sappig geschreven, rijk boek voor de fijnproever en smaakt naar meer.

Voor het eerst verschenen op Met de neus in de boeken

Recensie door: Wouter van Dijk

Smakelijke verhalen voor bij de borrel

[Recensie] Speciaalbieren zijn ín tegenwoordig. Zowel in Nederland als in België, het bierland bij uitstek, schieten de lokale craft beer brouwerijtjes als paddenstoelen uit de grond. In deze nieuwe trend is het zaak om jezelf als biermaker te onderscheiden van de moordende concurrentie, en hoe kan dat nu eenvoudig dan door middel van het etiket? Deze ontwikkeling heeft ertoe geleid dat er een ware explosie van creativiteit in etiketontwerp is losgebarsten om onder de aandacht van de koper te komen. Het etiket moet een verhaal vertellen, of in ieder geval emotie oproepen. Met enkel een mooi etiket ben je er natuurlijk niet als je bier vervolgens niet te drinken blijkt. Een goed bier is volgens de auteurs van dit boek, Joost Houtman en Luc De Raedemaeker, dan ook een combinatie van een goed product én een goed verhaal.

In Op de fles gaan zij op zoek naar de verhalen die schuilgaan achter vele etiketten van bekende en minder bekende bieren. Ze beperken zich daarbij tot bieren van Belgische en Nederlandse bodem. Deze twee heren blijken een uitstekende combinatie in deze zoektocht, De Raedemaeker is biersommelier en kenner van de bierwereld bij uitstek, en Houtman weet als ghostwriter hoe je een boek moet schrijven.

De heren wisselen de achtergrondverhaaltjes over de bieretiketten af met interviews met interviews met marketeers, etiketontwerpers en brouwers, die soms alle in een enkele persoon samenkomen. Bijvoorbeeld in het geval van Erwin Vanmol, een cartoontekenaar die ook brouwer is. Of Johan Van Dyck, vroeger actief als marketinggoeroe bij onder andere Hoegaarden en Duvel Moorgat, en nu brouwer van Seef bier. Een bier dat tot het begin van de twintigste eeuw door veel brouwerijen in Antwerpen en omgeving werd gebrouwen, maar dat inmiddels totaal verdwenen was. Hij blies dit stukje Antwerps cultuurgoed nieuw leven in.

De verhalen achter de bieretiketten zijn onderverdeeld in twee verzamelhoofdstukken. Een bevat voornamelijk pikante, sensuele etiketten met sexuele toespelingen. Sex sells immers, ook in bierland. In het andere hoofdstuk zijn de verhalen die meer historisch geïnspireerd zijn opgenomen, waarbij legendes en al dan niet waargebeurde historische gebeurtenissen centraal staan. Het meest bizarre verhaal uit het eerste hoofdstuk is ongetwijfeld het bier Bottled Instinct, waarbij pikante reclamefoto’s van een model de mannelijke consument moeten verleiden een bier te nuttigen dat bereid is met gebruik van vaginale melkzuurbacteriën van datzelfde model.. “Mogen wij éven overgeven..?” Dacht ik met F. Jacobse. Dan heeft het Mata Haribier van de Amsterdamse brouwerij Oedipus een beter verhaal. Dit bier met etiket van een naakte Mata Haricartoon verwijst naar de Friese Margaretha Zelle, die in de jaren voor de Eerste Wereldoorlog furore maakte als exotische danseres. Ze kwam echter slecht aan haar eind, toen ze tijdens de oorlog door de Fransen als vermeende spionne werd geëxecuteerd.

Dan de historische sagen en legenden. In dit hoofdstuk lees je niet alleen over keizer Karel de Vijfde (Gouden Carolus) of Hertog Jan I van Brabant, die wij in Nederland kennen van het welbekende Hertog Janbier, maar die in België te zien is op het etiket van Primus. Dan niet in lichtelijk beschonken toestand met een bierpul in de hand, maar fier te paard om zich in het strijdgewoel te mengen. Het kan er ook veel gruwelijker aan toe gaan, bijvoorbeeld in het geval van het bier van Defenestration, waarbij figuren vanuit een toren uit het raam geworpen worden. Of wat te denken van La Guillotine, het executiemiddel van de Franse Revolutie bij uitstek, maar nu trots beeldmerk op een bierfles.

Het mooiste verhaal is echter dat achter La Corne du Bois des Pendus. Een hele mond vol, zeker als je niet zo thuis bent in Frans. Vrij vertaald gaat het hier om de hoorn van het bos der gehangenen. Een wat lugubere naam, en dan prijkt er ook nog een figuurtje bungelend aan een galgenkoord op het etiket. Met gevulde drinkhoorn in de hand, dat dan weer wel. Volgens de legende leefde er in de zeventiende eeuw in de streek tussen Bastenaken en Aarlen helemaal onderin België nabij Luxemburg, een bierbrouwer genaamd Cornelius. Hij brouwde het lekkerste bier van de regio maar hield zijn recept geheim. Nu woedde tijdens zijn leven de Dertigjarige Oorlog, een grootschalig Europees conflict. In 1639 werd het dorp waar Cornelius woonde geplunderd door soldaten, waarbij zij de gehele bevolking opknoopten in het nabijgelegen woud van Anlier. Het was daar dat Cornelius nog snel zijn geheime bierrecept kon begraven voordat ook hij gegrepen werd. Het woud van Anlier stond sindsdien bekend als het woud der gehangen, of Bois des Pendus. Het bos heeft grofweg de vorm van een hoorn, vandaar dat het ook wel La Corne, de hoorn, werd genoemd. Als hommage aan het bier van Cornelius is men begonnen La Corne te brouwen, en met succes.

Er staan nog tal van andere interessante, grappige en verrassende verhalen in het boek, dus als je van een goed verhaal tijdens of over je borrel houdt, lees dan vooral dit boek. Wees wel gewaarschuwd, je krijgt er dorst van.

Eerder verschenen op Hereditas Nexus.com

Samenvatting

U bestelt. U kent het bier. Maar kijkt u nog eens naar het etiket?

Nee, waarschijnlijk niet. Want u kent het bier. Of u kent het bier niet en gaat vol voor de aantrekkingskracht van het etiket. Kan ook.

Het bieretiket is als een uithangbord. Altijd is men verrast. Want weet u wat die hoorn op het bekende pilsmerk doet? Of waarom foltering een steeds terugkerend fenomeen is in bieretiketten? En wat is er toch aan de hand met Hercule Poirot en Malle Babbe? De aantrekkingskracht van een delirium of godvergeten historische figuren? Of het sexappeal van een lettertype? Klassiekers à volonté!

In OP DE FLES gaan Luc De Raedemaeker en Joost Houtman op zoek naar het verhaal achter het etiket.

Want voor u het bier helemaal tot u hebt genomen, is er al een heel verhaal verteld…

JOOST HOUTMAN is copy- en ghostwriter, scenarist, podcaster en communicatiespecialist. Hij schrijft o.a. met veel plezier voor Bière Grand Cru en Bierpassie Magazine. Recent publiceerde hij Bella Figura en De rest is parking.

LUC DE RAEDEMAEKER is biersommelier, organisator van Brussels Beer Challenge, jurylid van menig internationale bierwedstrijd en auteur van Het Belgisch Bierboek en Bier & Wijn.

‘Luc De Raedemaeker is een klinkende naam in de internationale bierwereld. Joost Houtman weet verdorie hoe je een boek moet schrijven. Beide heren nemen ons in dit werk op sleeptocht door de wondere wereld van het bieretiket.’ – Bert Kruismans

Toon meer Toon minder
€ 22,50

Verwachte leverdatum: vrijdag 17 juli


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789460018343
Verschijningsdatum
november 2019
Druk
1
Aantal pagina's
208 pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
440: Eten en drinken algemeen
Categorieën

Uitgever
Vrijdag, Uitgeverij

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden