Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending vanaf €17,50

Steun de boekensector

Leven met de ster

Auteur(s): Jiří Weil
Taal: Nederlands
0,2/5
1 recensie
Leven met de ster
Leven met de ster
Leven met de ster

Recensie

Aantal recensies: 1

Recensie door: Jan Koster
4/5

Indringend en vervreemdend

[Recensie] Het leven van de jood Jiří Weil (1900 – 1959) is, heel zachtjes uitgedrukt, weinig vreugdevol geweest. Als overtuigd communist ging hij op jonge leeftijd naar de Sovjet-Unie. De realiteit viel hem zwaar tegen en het duurde niet lang voordat hij in conflict kwam met de autoriteiten en werd teruggestuurd naar Tsjecho-Slowakije. Het was onrustig, de Duitsers waren de Sudeten-Duitsers aan het ophitsen. Na de oorlog, die hij wonderwel overleefde, werd hij als schrijver in de ban gedaan. Hij heeft nog net kunnen meemaken dat hij werd gerehabiliteerd, kort daarop stierf hij, leukemie. Des te verbazender is het dat hij in Leven met de ster op zo’n, de ellendige omstandigheden in aanmerking nemende, lichte toon heeft geschreven over die donkere oorlogsjaren.

Eenzaam maar niet alleen

Josef is alleen op zijn zolderkamer en praat tegen zijn afwezige (wellicht denkbeeldige? “Misschien was ze er niet eens meer, misschien heeft ze wel nooit bestaan”) geliefde Růžena. Hij heeft nauwelijks te eten en te drinken. Vrijwel alles van hout is opgestookt in het potkacheltje. Hij verwacht elk moment een oproep te krijgen van de Joodse Gemeente om dwangarbeid te verrichten. De oproep komt en hij gaat erheen. Hij moet later nog een keer komen, maar weet niet waarom. Hij weet niet wat voor werk hij kan doen, hij kan niet veel meer dan posten bij elkaar optellen.

Intussen draaien de nazi’s de duimschroeven aan. Er is een avondklok, de Jodenster wordt verplicht, de bewegingsvrijheid wordt ingeperkt. Als de tram vol is moeten Joden eruit om plaats te maken. Het leven wordt er niet beter op, maar Josef heeft één troost: de kat Thomas die is komen aanwaaien en hem gezelschap houdt. Ook van dieren is de vrijheid trouwens ingeperkt, een zorg erbij.

Hij wordt gekeurd maar te zwak bevonden voor zware arbeid. Wat zou hij ook moeten doen: de voormalig bankbediende kan niet veel anders dan posten optellen. Josef krijgt een baantje op de begraafplaats die wordt gebruikt om groente te kweken. Er zijn andere lotgenoten met wie hij af en toe in gesprek kan. Zijn leven sukkelt een beetje door tot er op een zeker moment een paar gebeurtenissen zijn die hem doen inzien dat het zo niet verder kan.

Een vervreemdende staat van onschuld en ontkenning

Tot die tijd gedraagt hij zich verbazingwekkend naïef, de realiteit ontkennend:

“Als we nu eens net deden of er buiten deze begraafplaats waar wij bladeren bij elkaar lopen te harken, niets gaande is?”

Dat typeert Josef, de hoofdpersoon in Leven met de ster. Tot die trits van gebeurtenissen leeft hij in een staat van ontkenning, verwondering. Is het een vorm van zelfbescherming? Want hij weet donders goed wat zich rondom hem afspeelt. Joden krijgen ongewenst bezoek van mensen die de boel inventariseren. Velen van hen worden opgeroepen om zich te verzamelen. Ze moeten eerst bij wijze van circusact de nazi’s vermaken en worden vervolgens naar het oosten gedeporteerd. Hun huizen worden geplunderd.

Josef ontsnapt de dans op wonderbaarlijke wijze. Hij probeert zo min mogelijk op te vallen, verbrandt alles wat hij bezit, hij is niet meer Josef. Is die aanpak voldoende om te overleven?

Leven met de ster is een bijzonder indringende roman. Emoties blijven op afstand, het heeft eerder een toon van vervreemding en onschuld die in schril contrast staat met wat er gebeurt. Misschien is de manier waarop hij de nazi’s en hun helpers aanduidt wel het beste voorbeeld van die toon: Josef noemt ze die lui, veel neutraler kun je niet zijn.

Tussen de bedrijven door kijk je in het hoofd van Josef. Hij denkt veel na, met verrassende diepgang. Zijn gesprekken met zijn (fictieve?) geliefde zijn prachtig en treurig tegelijk, zijn band met de kat Thomas geeft het een extra emotionele laag. Leven met de ster is een indrukwekkende en indringende roman!

N.B.: lees vooral ook het verhelderende nawoord van vertaler Kees Mercks!

Eerder verschenen op JKleest.nl

Samenvatting

Voormalig bankbediende Josef Roubíček woont op een armzalige zolderkamer in bezet Praag. Hij heeft een slaapzak, een tafeltje, een potkachel, een stapel boeken en een aanloopkater, Thomas. In zijn gedachten spreekt hij met zijn grote liefde Růžena, met wie hij voor de oorlog een relatie had. Door zo min mogelijk op te vallen probeert hij het regime van nazi's te overleven.

Het leven in de stad wordt steeds grimmiger. Hij wordt tewerkgesteld op een joodse begraafplaats aan de andere kant van de stad, moet een ster dragen, wordt bespot en vernederd in de tram en op straat op weg naar huis. Ondertussen worden om hem heen huizen in beslag genomen en mensen in groten getale op transport gezet. Toch blijft Josef denken dat het het beste is om de Duitse verordeningen te gehoorzamen. Totdat op een dag een gebeurtenis hem doet beseffen dat zijn manier van overleven niet de juiste is.

LEVEN MET DE STER (1949) beschrijft op indringende en onorthodoxe wijze het lot van een joodse man tijdens de Tweede Wereldoorlog. De roman, een hoogtepunt uit het oeuvre van schrijver en journalist Jiří Weil (1900-1959), was in het communistische Tsjecho-Slowakije jarenlang verboden.

Toon meer Toon minder
€ 24,90

Verwachte leverdatum: donderdag 18 maart


Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
ISBN
9789461648211
Verschijningsdatum
mei 2017
Druk
3
Aantal pagina's
pagina's
Illustraties
Ja
Nurcode
302: Vertaalde literaire roman, novelle
Categorieën

Auteur
Uitgever
Van Gennep

Vertaald door
Kees Mercks

Service & contact

Heb je ons nodig? Onze klantenservice helpt je graag verder

Klantenservice

Gratis bezorging

vanaf € 17,50

Retourneren

retourneer je artikel

Op werkdagen voor 23:00 besteld

morgen in huis

Stevig verpakt

bezorgd door PostNL

Veilig en snel winkelen

Betaalmogelijkheden